A-Infos (gr) Επαναστατικές σάτιρες και στάσεις σε Κεφαλονιά και Αίγινα

Από το Δεύτερο Κεφάλαιο, Οι Κοινωνικοί Αγώνες 1830-1875 του έργου "Για 
μια Ιστορία του Αναρχικού Κινήματος Του Ελλαδικού χώρου". --- Το όλο 
έργο δημοσιεύεται στη διεύθυνση http://ngnm.vrahokipos.net --- Οι 
επαναστατικές σάτιρες της Κεφαλονιάς  --- Εκείνη την εποχή, η Κεφαλονιά 
και γενικά τα Επτάνησα, στέναζαν κάτω από την αγγλική κυριαρχία. --- 
Τους μήνες Αύγουστο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 1830, τις νυχτερινές 
ώρες τοιχοκολλούνταν συνεχώς στο Αργοστόλι λίβελοι και επαναστατικές 
προκηρύξεις εν είδει σάτιρας, οι οποίες στρέφονταν κυρίως κατά του 
Άνταμ, του τότε Άγγλου αρμοστή των νησιών και της εξουσίας του, αλλά και 
κατά των τοπικών θρησκευτικών και πολιτικών αρχών που πίεζαν και 
απειλούσαν τον απλό λαό για να τον κάνουν υποχείριό τους.

Οι επαναστατικές αυτές σάτιρες ήταν ανώνυμες και κυκλοφορούσαν στα 
ελληνικά και στα ιταλικά και, όπως ήταν αναμενόμενο, προκάλεσαν την οργή 
του αρμοστή. Άρχισε, λοιπόν, ο ίδιος ανακρίσεις, γιατί, ως αρμοστής, 
ήταν και αρχηγός της αστυνομίας.

   Εγκαινίασε καθεστώς τρομοκρατίας και συνέλαβε περίπου 100 άτομα, από 
τα οποία 12 τέθηκαν υπό αστυνομική επιτήρηση και δύο φυλακίστηκαν στην 
Κέρκυρα, οι Γεράσιμος Λιβαδάς και Κοσμέτος Βαλσαμάκης, ο επονομαζόμενος 
Αρματωμένος, γνωστοί στις αρχές για τις ριζοσπαστικές τους απόψεις.
Αλλά οι δύο φυλακισμένοι δεν είχαν καμία σχέση με τις σάτιρες, τις 
οποίες, όπως αποκαλύφθηκε αργότερα, τις είχε γράψει ένας άλλος 
αγωνιστής, ο Παναγής Κεφαλάς, ο επονομαζόμενος Ταμπακόνας, καθηγητής 
Ιταλικών και Λατινικών. Ο Κεφαλάς έστειλε, τελικά, επιστολή όπου έλεγε 
ότι αυτός έγραψε τις σάτιρες και στη δίκη των δύο ο κατήγορος του Άνταμ 
δεν μπόρεσε να στηρίξει την κατηγορία του (η οποία, σημειωτέον, 
στηρίχθηκε σε ψευδή κατάθεση του ψευδομάρτυρα Ιωάννη Μομφεράτου) και οι 
Λιβαδάς και Βαλσαμάκης αθωώθηκαν και αποφυλακίστηκαν.

   Να σημειωθεί, επίσης, ότι εκείνη την εποχή στα αγγλοκρατούμενα 
Επτάνησα δεν κυκλοφορούσαν εφημερίδες, γιατί είχαν απαγορευτεί από την 
αγγλική εξουσία.

Αγροτική στάση και κοινωνική αναταραχή στην Κεφαλονιά

  Το 1833 σημειώθηκε αγροτική στάση και αναταραχή στην Κεφαλονιά. Στο 
νησί είχε εκείνη την εποχή επιστρέψει σημαντικός αριθμός νέων από 
διάφορες χώρες της Eυρώπης όπου σπούδασαν και επηρεάσθηκαν από τις 
επαναστατικές ιδέες της εποχής. Με την άφιξη των περισσοτέρων, άρχισαν 
παροτρύνσεις στο λαό να ξεσηκωθεί εναντίον της αγγλικής κατοχής.

Στις 2 Φεβρουαρίου 1833 διεξάγονταν εκλογές για την ανάδειξη τοπικής 
διοίκησης. Σε συγκέντρωση στην πλατεία Aργοστολίου, κόσμος άρχισε να 
πετάει λεμόνια στον ομιλητή Γεώργιο Xοϊδά, εκπρόσωπο της ντόπιας 
πλουτοκρατίας. Οι εκλογές αναβλήθηκαν για τις 11 Φεβρουαρίου, αλλά οι 
διαδηλώσεις και οι ταραχές συνεχίσθηκαν και η αγγλική αστυνομία άρχισε 
τις συλλήψεις.

Έγινε αυθόρμητη συγκέντρωση μπροστά στο κτίριο της αστυνομίας, όπου ο 
επαναστάτης Bασίλης Πηνιατώρος, παρότρυνε τον κόσμο να επιτεθεί στο 
κτίριο, αφού και αρκετοί από το πλήθος ήταν οπλισμένοι. Υποχωρώντας, ο 
Άγγλος διοικητής Kόνιερ, διέταξε τον αστυνόμο A. Bαλσαμάκη, να 
αποφυλακίσει όλους όσους είχαν συλληφθεί τις προηγούμενες μέρες. Ο 
κόσμος ενθουσιάστηκε και αποφάσισε να επιτεθεί στα σπίτια των αρχόντων.

Ο Kόνιερ τότε ζήτησε στρατιωτική ενίσχυση από την Kέρκυρα, ενώ άρχισε να 
εξετάζει διάφορα τεχνάσματα για να καταστείλει την εξέγερση. Έβαλε, 
λοιπόν, έναν Άγγλο έμπορο, τον Tζορτζ Στίβενς, να γίνει φίλος των 
αγροτών, ενώ στο σχέδιο μυήθηκε ο έπαρχος του νησιού Δ. Δέτσιμας, όπως 
και αρκετοί έμποροι και τοκογλύφοι, βάζοντας ανθρώπους να πείσουν τους 
αγρότες να κατέβουν οπλισμένοι στο Aργοστόλι την ημέρα των εκλογών, με 
τη δικαιολογία ότι οι Άγγλοι δεν θα τους άφηναν να ψηφίσουν. Έτσι, στις 
11 Φεβρουαρίου οι αγρότες κατέβηκαν στην πόλη, αλλά γρήγορα κατάλαβαν 
την παγίδα, αφού πάνοπλοι Άγγλοι στρατιώτες είχαν καταλάβει την πλατεία 
και τους γύρω δρόμους. Έστρεψαν τότε γρήγορα τα όπλα εναντίον των Άγγλων 
οι οποίοι τα έχασαν και δεν αντέδρασαν. Τα δε δικαστήρια όπου θα 
γίνονταν οι εκλογές καταστράφηκαν ολοσχερώς, ενώ πραγματοποιήθηκαν 
επιθέσεις και σε σπίτια αρχόντων.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας, κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος και οι 
πρωτεργάτες της εξέγερσης άρχισαν να κρύβονται, αλλά οι συγκρούσεις 
στους δρόμους συνεχίσθηκαν μέχρι αργά τη νύχτα.

Οι ίδιες σκηνές εκτυλίχθηκαν και στο Ληξούρι, όταν ο λαός έμαθε τα 
γεγονότα στο Aργοστόλι. Εκεί υποδέχθηκαν τους υποψήφιους των εκλογών με 
λεμόνια και πέτρες. Την άλλη ημέρα άρχισε η τρομοκρατία με συλλήψεις, 
φυλακίσεις και σύσταση Κακουργιοδικείου.

Η στάση στο Κεντρικό Σχολείο Αίγινας

  Να πούμε δύο λόγια για τη στάση του Κεντρικού Σχολείου Αίγινας. Το 
Kεντρικό Σχολείο Aίγινας - δημιούργημα του τότε πρωθυπουργού Iωάννη 
Kαποδίστρια - φοιτούσαν νέοι οι οποίοι γίνονταν δάσκαλοι και στέλνονταν 
έπειτα σε άλλα σχολεία της χώρας για να διδάξουν. Η φοίτηση διαρκούσε 
μόνο τέσσερις μήνες. Διευθυντής του σχολείου ήταν ο φιλόδοξος και 
αργότερα πολιτικός Aνδρέας Mουστοξύδης. Η εκπαίδευση στηριζόταν στο 
σύστημα διδασκαλίας Λάνκαστερ του 18ου αιώνα, σύμφωνα με το οποίο οι 
μεγαλύτεροι σε ηλικία σπουδαστές δίδασκαν τους μικρότερους. Ένα σύστημα 
απαρχαιωμένο που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξέγερση των σπουδαστών, οι 
περισσότεροι των οποίων είχαν επηρεασθεί από τις επαναστατικές ιδέες της 
Eυρώπης.

   Στις 9 Ιανουαρίου 1831, οι σπουδαστές ξεσηκώθηκαν με την κυκλοφορία 
προκήρυξης, στην οποία διατύπωναν μερικά αιτήματα, όπως την ανάκληση των 
καθηγητών Γαλλικών και Μαθηματικών για άσχημη συμπεριφορά απέναντί τους, 
τη διδασκαλία των ιδεών του Γ. Γενναδίου για το δημοκρατικό πνεύμα και 
τον τερματισμό της αντιδραστικής, όπως την χαρακτήριζαν, στάσης του 
Kαποδίστρια και των συμβούλων του στο εκπαιδευτικό ζήτημα της χώρας.

   Η διεύθυνση του σχολείου, όμως, χρησιμοποίησε ως αφορμή τη συμπλοκή 
κάποιων σπουδαστών με έναν καθηγητή και έναν τυπογράφο, τις ίδιες μέρες, 
για να οργανώσει την άμεση καταστολή της στάσης. Οι σπουδαστές αρνήθηκαν 
να παρακολουθήσουν τα μαθήματα μέχρι να ικανοποιηθούν τα αιτήματά τους. 
Όμως ο Α. Μουστοξύδης κάλεσε την αστυνομία, η οποία παρέπεμψε την 
υπόθεση στον τοπικό ειρηνοδίκη και αυτός κάλεσε τους σπουδαστές να 
απολογηθούν.

   Αλλά τα επεισόδια και η ένταση δεν σταμάτησαν εκεί. Συγκροτήθηκε μια 
επιτροπή από καθηγητές του σχολείου και τον διοικητή του νησιού, η οποία 
κράτησε αρκετά σκληρή στάση απέναντι στους σπουδαστές. Σύμφωνα με την 
απόφαση της επιτροπής, από τους 80 περίπου σπουδαστές του σχολείου 7 (οι 
Δημήτριος Κριεζής, Νικόλαος Μονόπολις, Θεοδόσιος Χάμπας, Δημήτριος 
Βαϊτάνης, Στέφανος Πραγματευτάκης, Ιωάννης Πριμμηκηρίου και Ιωάννης 
Δαμιανού) ήταν αυτοί οι οποίοι εισέπραξαν το τίμημα της καταστολής, αφού 
αποβλήθηκαν από όλα τα σχολεία της χώρας, ενώ η αστυνομία διατάχθηκε να 
τους απελάσει και από το νησί.

   Πριν απελαθούν, συνέταξαν μια επιστολή στην οποία διαμαρτύρονταν για 
την απόφαση της επιτροπής σε βάρος τους. Η επιστολή δημοσιεύτηκε την 1η 
Φεβρουαρίου 1831 στην τοπική εφημερίδα «Aιγιναία» και προκάλεσε σάλο. 
Στην ίδια εφημερίδα, δημοσιεύτηκε και ένα μακροσκελές αξιόλογο άρθρο για 
την άσχημη κατάσταση στην οποία βρισκόταν η παιδεία εκείνη την εποχή και 
για την «ωμότητα και τα ανήθικα μέτρα» της διεύθυνσης του σχολείου, 
εναντίον των σπουδαστών καθώς και ένας λίβελος εναντίον του Aνδρέα 
Mουστοξύδη.

   Το δε μίσος των σπουδαστών του Kεντρικού Σχολείου για τον Iωάννη 
Kαποδίστρια ήταν τόσο μεγάλο, που όταν δολοφονήθηκε, οργάνωσαν 
πανηγυρική εορτή στην οποία έψαλαν μεταξύ άλλων τον «Θούριο για τον 
Aρμόδιο και τον Aριστογείτωνα».

Συνεχίζεται

_______________________________________________
A-infos-gr mailing list
A-infos-gr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-gr