(Eus) Gaseo

neil birrell (neil@lds.co.uk)
Sat, 10 Feb 1996 15:56:10 +0100


EKINTZA ZUZENA

GASEO

EGIA bada gosearen presentzia laido bat dela
gure justiziaren noziorako, injustizia da ere,
zalantzarik gabe, potere gutxiago daukatenak
(@HESak gaixotuak, emakumeak era ber.en seme-
alabak, errefuxiatuak eta atzeratuak) goseak
gehien kaltetuak izan daitezen.
Goseak ez du zerikusirik urritasunarekin.
Aberastasuna-rekin du zerikusia. Biztanlego aberatsenaren
bosten bat, esentzialki herri industrializatuetan bizi dena,
munduko errekurtsoen %85a kontrolatzen du. Bitartean,
bosten bata pobreena %1,4ak kiskilarekin iraun behar du
bizirik. Inglaterrako 10 pertsona aberatsenek 23 herri
pobre (174 miloi lagunekin) bezain beste aberastasuna
daukate. Estatistika mota hauek ez dira kasualitatearen
fruitua, lapurketa handi bat esladatzen dute.
Aurregabeko aberastasunaren polarizazio bat daukagu.
Herri industrializatuek, gutxi gora-behera munduko biztan-
legoaren %24arekin, zerealen munduko emaitzaren 'YO48a
jaten dute eta okelaren =B0/,@la.Baliabide ez-elikagaien kont-
sumola are eta handiagoa da. Eta, jakina, beti dago bizitza-
ren luxu txikietarako dirutxoren bat: hiritar iparramerika-
rrek 30 biloi xautu zuten harri-bitxi eta ordularietan
1991an; Kopuru horrek baliabi-
de baxuko 20 herriren-
BPGaren baliokedea da.
Aberastasuna kontraesane-
tan sartzen da sarritan, beren
etxe inguruetan hormak erai-
kiz, beren seme-alabak ikastet-
xe pribatuetara eramanez,
beren kaleak polizietaz betez
eta pobreak (<nonbait@) daudela
zihurtatuz. Urruntasun hori
ezinbestekoa da, pobreak martziano buhurtzeko. @Alienoak
dira, ez daukate inolako harremanik gurekin, etorkin ilega-
lak dira, arazo bat dira.
Gaur egun pertsona horien artean 800 miloi inguruk ez
dutela jateko nahikoa jotzen da. Hamabi miloik gosez hilt-
zen dira urtero. Bi miloi hutsune bitaminiko eta mineralak
dauzkate beren elikaduran.
Bitartean ez dago arrazoirik hor gerta dadin: munduko
jende guztia elikatzeko behar dena baino janari gehiago
ekoizten da.
- Hori aldarrikatzeak ez du esan nahi herri aberatsek
herri pobreei beren janaria @eman@ behar diezaieten. Herri
gehienetan ((gehiegia@ herri barruan bertan dago, baina
pobreek ez daukate janaria erosteko baliabiderik. Indian
janari-horniduraren %10 baino gutxiagoaren birbanaketa
nahikoa litzateke bere biztanlego gosetua elikatzeko, herri
guztien artean haundiena dena.
Kolonialismoak munduko biztanlegoaren gehiena balia-
bide hornitzaile bihurtu zuen. Horrela lortutako abaintaila
komertziala iraun zuen kolonizatutako herriak indepen-
dentzia lortu ondoren. Gero petroleoaren @boom@a etorri
zen eta mendebaldeko bankuak sheiken diru-sarrerekin
urgaineztatu ziren.
Diru hori eskainiko dute,
eskrupulurik gabe mundu ez-
industrializatuaren gobernuei.
Herri pobreek enprestitoak
onartuko dituzte, 70 urteetan,
saltzen zituzten lehengaien sal-
neurriak altuak zirelako eta
igotzean oin bat aberatsen klu-
bean 3ar zezaketela pentsatzen
zuten. Ekoizenen salneurriak
jaitsi ziren, interes motak asko igo ziren eta, batzuetan,
Mobutu edo Marcos-en batek miloika dolar sartu zuen
bere patrikan. Hirugarren munduko zorra ordainezin
bihurtu zen. Herri pobreek interes moduan ordaindu
duten dirua prestatutako dirua baino gehiago da eta
zorra dirau. 1993an, laguntza moduan @nandako dolar
bakoitzaren truke herri aberatsek hiru jasotzen zuten.
Merkatua panazea bezala aurkezten zaie janari-araz@
ak dauzkaten herriei. Hotzeriarako neumonia agintzea
bezala litzateke. FMlk eta Mundu-Bankuak kredituak ema-
ten dituzte herri pobreek zorra ordaintzeko beren espor-
tapenak gehi ditzaten baldintzapean. Horrela,
Mendebaldeko merkatuek, dagoeneko super-ugariak,
herri ez-industrializatuengandik gauza beretik gero eta
gehiago jasoko dute - kakao gehiago, kafe gehiago, bana-
na gehiago-, haien artean konpetentzia ezarriz.
Salneurriak erortzen dira ekoizpenak gehitzen diren neu-
rri berberan.
1989an, multinazionalek komertzio mundialaren %70a
kontrolatzen zuten eta, haren emaitzak esportatzeko,
ereintzen diren lurren %80a. Bitartean, munduko lan
sariztatuaren %3a eskasa ordaintzen dute. Oso altuak
diren etekinak jabeen multzo txiki batera doaz batez ere.
Hauxe da =ABm@rkatu libre>, delakoa: gobernu aberatsek
ekoizlei haren lanak eta produktuak salneurri baxuetan
saltzeko aukera ematen dieteneko lekua. Beste garaietan
horri esklabutasuna deitzen zioten.
Merkatuaren mentalitateak nekazarien janari-ekoizpe-
naren bihotza erasotzen du. Mendebaldeak bekazaritza
komertzial eustezina eta oso kutxagarria ezartzen du, 10
kaloria erabiltzen du janariaren kaloria hat sort=E6eko.
Janariaren kostea-oso garestia eta diru-laguntza bitartez
merketua-, dena ekoizle eta kontsumitzaileen patrikatik
ateratzen da. Mendebaldeko gehiegizko nekazal ekoizpe-
na hegoaldera bidaltzen da, janari-laguntza bezala, sal-
neurri oso baxuetan, horrek, edozein moduan, bertoko
nekazarien porrota ekartzen du.
Mundu ez-industrializatuan saiatzen den nekazal
iraultza esportapen@ra zuzendutako ekoizpenean oina-
rritzen da. Herri pobreetan eliteek sartu zuten iraultza
hori. Eliteentzat norgeihagoka ari ezin zirenak gosera
kondenatzea jasallgarria zen. Aberasteko izpiritua zeuka-
ten ustiapenek barneko bizi iraupenerako zuzendutako
ustirapenen aniztasunaren lekua hartu zuten, norgeiha-
goka ari ezin zirenak hirietara bultzatuz lanaren bila.
Horrek giza-baliabidean urripen izugarria ekartzen du
nekazaritzarako. Beren kabuz bizi zitezkeen pertsonak
pobretuta eta lurrarik gabe geratzen dira. Nekazariek
zera ikusten dute: zer erein eta nola egin erabakiak beren
kontroletik at dauden indarrek hartzen dituztela, beren
interesak kontutan hartu gabe. Kontsumitzaileak ere
komertzianteenpean daude, ez dira pertsonak klienteak
baizik.
Gosea ez da, gure ikuspuntutik, halabehar bat, demo-
kraziaren arazo bat baizik. Baina gaur egun hitz horrek
daukan zentzutik bereizten gara nazio @demokratikoo
guztiak giza-eskubideen bortxaketa haundienean sartuta
daudela salatzen dugu: gosearen iraupenean.
Planeta jendez gainezka dagoela esaten digute. Agian
oraindik @z dago jende nahikorik aberatsek pobreen pla-
neta berean bizi direla ikus dezaten. Eta ez dagoela muga
perfektu bat mundu aberatsaren eta aberastasuna sort-
zen duen rmunduaren artean.

FREEDOM PRESS
http://www.lglobal.com/TAO/Freedom