(Dut) OEKRAINE: MACHNO VERSUS MOSKOU

neil birrell (neil@lds.co.uk)
Tue, 9 Jan 1996 18:57:09 +0100


De As 111

OEKRAINE: MACHNO VERSUS MOSKOU
Bas Moreel

'Wij deelnemers aan het oprichting@ congres van de RKAS
vinden het nodig onze mening te zeggen over een aantal
zoger@aamd anarchistische groepen en personen. We denken
hierbij aan een aanzienlijk aantal leden van organisaties zoals
IREAN, FAB-Minsk, de anarchistische fractie van de LOM (een
linkse jongerenorganisatie) en ADA (m-l), met name Dmitri
Kostenko, Ljoeba Iljina en Oleg Nowikov. Om een aantal redenen
willen zij op internationaal niveau werken; doordat zij voortdurend
de publiciteit zoeken en in steden wonen die als centra van de
anarchistische beweging gelden, trekken zij onverdiend de
aandacht. Westerse kameraden beschouwen hen zelfs als leiders en
theoretici van het anarchisme in de voormalige Sovjetunie. In
werkelijkheid is alles wat zij doen pure provocatie en brengen zij
daarmee de doelstellingen, methoden en reputatie van het
anarchisme in discrediet. De vakbonden Studentsjeskaja Zasjtsjita
opgericht door de IREAN en de Komsomol, en Prjama Dija,
opgericht door de LOM, roepen op tot 'seksuele revolutie' en een
'festival van de Internationale van Fioleto' om zo een image te
cre=EBren van lieden die tot het uiterste gaan, en hebben niets
gemeen met de strijd tegen staat en kapitaal. Onder het mom van
anarchistische propaganda verspreiden deze organisaties
riooljournalistiek. Voor een beoordeling van de juistheid van onze
beschuldigingen is het voldoende een blik te werpen in publikaties
zoals Ts@ornaja Zwjezda en Nowi Nestor uit Moskou, Tsjornaia
Beljots@ka uit Minsk, enz. Wij laten hierbij weten dat wij alle
relaties met deze mensen en hun medestanders verbreken en
stellen alle anarchisten, ook in het Westen, voor voorzichtig te zijn
met contacten met hen en hun iedere steun te onthouden.'=20
De verklaring munt uit door onduid@ lijkheid over wat de
aangevallen personen wordt aangewreven en wie wel of niet
bedoeld zijn. Bij navraag werd me gezegd dat FAD-mensen zich
zeer gekwetst hebben gevoeld door sonunige uitlatingen in
bijvoorbeeld Nowi Nestor en Tsjornaja Beljotsjka, waar soms
inderdaad een niet zo fijnzinnig soort humor ten beste wordt
gegeven ten koste van wat in theorie kameraden zijn. Alleen Oleg
Nowikow geldt echter als niet-serieus. Tegen hem had dus wel iets
lichter geschut in stelling kunnen worden gebracht, evenals
waarschijnlijk tegen Dmitri Kostenko's vriendin Ljoeba Iljina, wier
enige zonde missd@ien haar relatie met Dmitri is. De oprichters
van de RKAS zijn echter zeer serieus bezig en hebben mogelijk
daardoor moeite met kameraden die alles wat gemakkelijker
nemen. De co=F6rdinatiegroep voor Oost-West contacten in Berlijn
was nogal geschokt door de Oekraiense verklaring (ik was ook
nogal bevreemd) en stelde een commentaar op, ten dele gebaseerd
op de opinies van niet-genoemde Moskovieten in Berlijn, die
geacht werden de anarchistische situatie in de GOS te kennen
maar zich waarschijnlijk een met de paplepel ingegeven
superioriteitsgevoel van bewoners van een hoofdstad en een
moederland van een imperium niet bewust waren. Hoe dan ook
schreven zij de woedeuitbarsting van de Oekraieners met name
aan jaloezie toe. Inderdaad beschikken de Oekraieners nog steeds
niet over de middelen om de massa's te bereiken, die volgens hen
rijp zijn voor het anarchisme of anarchosyndicalisme. Terwijl zelfs
de GRAS kant van de IREAN sinds oktober 1994 over een eigen
computer en printer beschikt, produceert de RKAS haar
Anarchosindikalist nog steeds als in samizdattijden op een
schrijfmachine die per drukgang 5 exemplaren levert. Het werk
onder de massa's gebeurt nog steeds in min of meer individuele
gesprekken en met behulp van de FADuitgaveAnarc@ia uit 1993,
in 5000 exemplaren gedrukt van de 250 mark die ze hadden
gekregen van de Duitse FAU. De FAD was in die tijd met al haar
revolutionaire retoriek nog bij de reformistisch geachte KAS
aangesloten en de IREAN hoopte de FAD in haar revolutionaire
kamp te krijgen. Met het oog daarop had zij de FAD toen aan een
goedkope drukker geholpen, ofschoon misschien niet alleen
daarom. Maar toen de FAD in eerste instantie bij de KAS bleef,
stopte de IREA@ haar hulp en verdween de FAD zelfs uit het
lijstje anarchistische organisaties in Dmitri Kostenko's Nowi
Nestor. Sinds de FAD met andere Oekraiense anarchistis@he
groepen de RKAS heeft gevormd, geldt zij althans voor Dmitri als
separatistisch. Zowel de RKAS met haar opvatting van 'provocatie'
als Dmitri met zijn gebruik van de term 'separatistisch' li ken zich
nog niet helemaal te hebben losgemaakt van het spraakgebruik uit
de communistische tijd. @-`
Door haar gebrek aan middelen kan de RKAS nog steeds in de
illusie verkeren dat de arbeiderswereld in haar land slechts op het
verlossende woord van de anarchistische boodschappers wacht om
zich bij de anarchosyndicalistische wereldbeweging aan te sluiten.
Dit al- thans in haar meer theoretische uitspra- ken. In hun
Anarchosindikalist worden geen pogingen gedaan om de harde
werkelijkheid te verbergen.

Het nummer van maart 1995 bevat en- kele verslagen van acties: =20
`
'Op 16 februari gingen activisten van de FAD uit Donetsk naar de
sWen Sjewerodonetsk en Lisitsjansk om een indruk te krijgen van
de ecologische situatie daar en contacten te leggen met plaatselijke
milieuorganisaties en sociale activisten, alsook om de grote
fabrieken daar te bekijken en anarchosyndicalistische propaganda
te maken. Sjewerodo-
netsk had onze speciale aandacht als hoofdstad van de Oekraiense
chemische industrie. Na enkele vergeefse pogingen om op het
terrein van het AZOT-combinaat te komen, plakten de activisten
posters op de muren en deelden zij aan een van de poorten
literatuur uit. Het lukte ook met enkele arbeiders te praten. Eerst
waren deze achterdochtig, zij zagen de anarchisten waarschijnlijk
voor Getuigen van Jehova of partijpolitici aan. Maar zodra ze
begrepen dat het anarchisten waren, raakten ze ge=EFnteresseerd en
werden ze vriendelijk. Je kon gesprekken horen zoals het
volgende:=20
- Hallo, groeten uit Donetsk. Wil je een krant? Ze is gratis.
Misschien staat er iets in dat je interesseert.=20
- Nee, dank je. We hebben al genoeg van dat spul.=20
- Maar deze ken je nog niet.
- Wat dan? (Er wordt gekeken)
- Weet je iets van Nestor Machno? van de Machno-beweging? Heb
je daarvan gehoord?
- Natuurlijk!! (vriendelijke glimlach). Zijn jullie dat? anarchisten,
machnovisten?
- Ja, dat zou je zo kunnen zeggen. We zetten zijn werk in zekere
zin voort..=20
En dan volgt een gesprek. De arbeiders vra@en: Zijn er
anarchisten in hun stad? Wat is de FAD? Wat zouden we kunnen
doen? Wat raad je ons aan? Hoe kunnen we jullie bereiken? Ze
maken afspraken onder elkaar over ruilen van kranten.
Vrouwelijke arbeiders blijken verrassend actief en geinteresseerd.
Ze stellen vragen, bekijken de kranten. Je hoort ze zeggen:
'Anarchia' heb ik al, geef me de 'Oproep van de anarchisten', een
paar als het kan, ik wil ze ook aan de buren laten zien..'. Je hoort
aan hun stem dat ze menen wat ze zeggen, ze zijn echt
geinteresseerd. Geen aanvallen of scheldpartijen. In
arbeiderswijken in Lisitsjansk doen de activisten publikaties in
brievenbussen en plakken ze posters. In totaal zijn van de hand
gegaan: 34 'Anarchia', 67 'Oproepen', 8 'Prjamoje Djeistwije', 13
'Swobodni Golos' (de laatste twee van GRAS Moskou), 4 posters.'=20
Ik vroeg Sergei Sjevtsjenko, redacteur van de Anarchosindikalist,
waarom die aantallen zo laag waren na een zo succesvolle
actiedag. Zijn verklaring was dat het die dag erg koud was
geweest, dat ze grote afstanden hadden moeten afleggen langs de
hekken en muren van de AZOT en dat de arbeiders z@ich niet zo
gauw hadden laten overreden om kranten of pamfletten aan te
nemen. Ook hadden de activisten die alleen aan mensen gegeven
die de indruk wekten echt geinteresseerd te zi)n. Naar aanleiding
van een staking op het metallurgische combinaat MMK in
Makeevka ging een RKAS-FAD activist daar op 15 maart heen en
bracht daarover het volgende verslag uit: 'De MMK is een
gigantisch complex dat de helft van de oppervlakte van de stad
Makeevka beslaat. De FAD voert daar al sinds 1993 propaganda.
Er was al een paar maanden geen loon uitbetaald. Op de 14e 's
avonds kreeg ik een telefoontje: 'Er is een stalcing uitgebroken,
kom hierheen'. Ik maakte een bundeltje kranten klaar en de
volgende ochtend stond ik om 5 uur op. Om 8 uur was ik in
Makeevka. Op weg naar het combinaat: PAD posters: een, nog
een. Naact het combinaat een cokesfabriek. Ook een producent
van stank, herrie en vuil. Op de muren van de ijzergieterij grote
letters 'Leve de FAD' en de A in een cirkel. Binnen haast overal
leuzen: 'Leve de sociale revolutie', 'Dood aan de bourgeoisie',
'Directie, betaal de gest@ len lonen eens uit', 'Algemene staking!'.
Met de kameraad die me heeft opgebeld, ga ik naar de
machineafdeling, waar eergisteren gestaakt is. Lunchtijd. Bijna
niemand daar. We leggen kranten op werkbanken, tafels en
bureau's. Een paar arbeiders komen aanlopen. Ik ga erheen: 'Wil je
een krant?' Sommigen nemen er een, de een zegt niets, de ander
zegt 'Dank je wel'. Sommigen zijn bang, vooral vrouwen. Van de
machineafdeling naar de ijzergieterij. Hetzelfde verhaal, behalve
dat niemand met ons praat. De kameraad vertelt dat de arbeiders
hun eisen ingewilligd hebben gekregen en op de 17e hun lonen
uitbetaald krijgen. Ook een goed ding...'=20
Hierop volgt een commentaar van de redactie: 'Het is mooi dat de
arbeiders in verzet komen tegen de willekeur maar hun acties zijn
niet op een verder gelegen doel gericht en ze zijn niet
anarchosyndicalistisch georganiseerd. Zo blijven hun
overwinningen altijd illusies. De schijnbare successen van de
anarchisten betekenen ook niets zolang de arbeiders de
anarchistische idee@n en organisatiemethoden niet overnemen.'
De toon van dit preekje doet mij aan de jonge (geb. 1974) Sergei
Sjevtsjenko denken, die volgens sommige Moskovieten
leiderschapsaspiraties heeft, wat volgens diezelfde Moskovieten
schijnbaar een reden is om de Oekraieners in hun eigen sop te
laten gaarkoken. Inderdaad geniet Sergei graag belangstel ling
maar op een nogal kinderlijke manier en iemand wordt pas leider
als mensen zich laten leiden. Hoe dan ook is het zonde om een
beweging van serieus werkende mensen te isoleren. Een ander
probleem is dat, voorzover mij bekend, in Donetsk en omgeving,
waar de meeste leden van de RKAS wonen, niernand een westerse
taal actief be heerst. Andrei Sushko in Charkov kan wel een
verhaal in het Engels vertellen en schrijven en doet dat ook
regelmatig zowel in briefvorm als in de vorm van artikelen. In De
RAAF wordt soms iets van hem opgenomen.=20

FREEDOM PRESS
http://www.lglobal.com/TAO/Freedom