Duela gutxi txosten zabat bat argitaratu zen
EEBBetako hierarkia sozialaren egituretan dauden
ezberdintasunak zeharo ulergarriak direia talde eta
gizabanako bakoitzaren "adimen" neurriak ikusi ondo-
ren esanez. Harrigarria da benetan ikustea nola iritzi
sentsazionalistek Qlren test ospetsuen fiabilitatea
zalantzan jartzen duten ikerketa zientifikoak ezabatzen
dituzten. Stephen Jay Gouldek, neo-eboluzionismo ipa-
rramerikar teorikoen nagusienetariko batek, erakutsi
zuen bezala Ql XX. mendearen hasieran asmatu zen
inmigrazio zerbitzuei arma bat emateko, nahi ez zituz-
ten etorkinak ez onartzeko. Helburua, gaur bezala,
kolorezko etorkinak eta Erdi-Europako juduak atzera
botatzea zen.
Operazio hori era sistematikoagoan aztertu nahi
badugu, baiezta dezakegu, oso erraz, XVIII. mendetik
ona gertatu den aldaketaren osagai nagusia izan dela:
astiro astiro iritzi arrunta eta azalezkoa ezateagatik
justifikazio zientifikoaren eremura iragan dat
Ezberdintasun somatikoak estruktura anatomikoeian
oinarrituz. Arrazismoa iritzi bakunetatik zientziaren
tauletara igarotzen da.
Zientziarako arrazismoaren baloreen berreskurat-
esklabotasunaren abolizio ia unibertsalak aintzinako
esklabua @iritar libre bihurtzen zuen eta horrek orain-
dik konpondu gabe dirauten egoera pnlemikoak sortu
zituen. Egoera horrek manupe zuria zih@rtatzeko solu-
zioak ugari zitezen eragin zuen. Estat@ Batuetan erra-
dikalena afrikarrak eta afroamerikarrak heren ;atorriz-
ko Afrikara itzuli nahi zuen. Liberiaren @orkuntzak
amerikarrek-Thomas Jefferson aberriaren aita Darne-
desiratutako proiektua asetu nahi zu@n, horrekin
Estatu Batuen zuritasuna zihurtatu nahi zuten.
Qlren sorpena arrazismoa zientifikatzeko ahalegi-
nei dagokie. Proze@uaren osagai nagusia, Europan,
Paul Broca doktorearen lan eta teoriak dira (kraneo-
metria zientzia ospetsuaren asmatzailea izan zen).
Taldeei "adimena" pisatu eta neur zitekeen: Broka-k
burmuina aztertzen du talde bakoitzaren posibilitate
intelektualen irakurketa "errazional" bat antolatzeko
gai nagusitzat. Arianismoa lan zientifiko horretan oina-
rritu zen bereziki, baita Conde du Gobieneau eta Vaden
du Lapougeaen teorietan ere.
Ql neurtzen duten testak burgesia zuri nagusiaren
baloreen eta ekintzen arabera eginak daude, horrela
k beste taldeak eta oker edo eskasean erantzungo dute.
Are gehiago: Stephan Jay Gould-ek, inmigrazio zerbitzu
iparramerikarren artxiboen analisiaren esker, inglesez
hitz egiten edo irakurtzen ez zekiten inmigrantei ingle-
sezko galderak egiten @ituztela erakutsi zuen: emaitzak
guztiz katastrofikoak ziren, "behekoei" sarrera ukatzen
lortuz: "kolorekoei", juduei, ijitoei eta abarrei.
Itzuli da jendea neurtzeko era horretara bi alde
hauei irtenbidea emateko: in@larkeria erabiltzen jarrait-
zeko ezintasuna, batez ere Los Angelesko gertaeren
ondoren, eta miloidaka pertsonen behekota@un egoe-
ran mantentzeko b@harra. Lortzeko era emeagoa eta
zientifikoagoa adimenaren eza dela-eta baztertuta
utziko duen oper@zio sinple bat erabiltzean datza.
Qlaren sorpena eta erabilpena baiment@en cluen
sasi-zientzia bere esku-sartzearen eremua zabalt-
zen saiatzen da "arrazazko" bereikeriei garrantzia
kentzen, "adimen" tern@inoetan egindako bereiz-
ketekin ordezkatuz.
Egoera horrek "wasp"ei ("white", "anglosa-
xon", "protestant'l), "beren @urua gizarte tradi-
zional iparramerikarraren loretzat daukatenak,
laguntzen die @koloreko" populazioan etengabe-
ko igoeraren aurrean -zenbakian eta maila profe-
sionalean-. Ku-Klux-Klaneko era bortitzak ezin erabi-
liz, kapital zientifikora jotzen du, baina horrek ere ezin
du bere benetazko arrazoiak izkutatu.
Alfredo Margarido
(Cadernos Insurr@i@ao - Portugal)
EKINTZA
ZUZENA
17.ZKI.95