A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Trk�_ The.Supplement

The First Few Lines of The Last 10 posts in:
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Trk�
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006 | of 2007 | of 2008 | of 2009

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(gr) M.M.E. Προωθώντας την απομόνωση του σύγχρονου ανθρώπου

Date Mon, 05 Oct 2009 22:12:52 +1100



«Ω, αιώνια νύχτα! Πότε θα διαλυθείς; --- Πότε θα δουν τα μάτια μου το
φως; Σύντομα, σύντομα παλικάρι, ή ποτέ.» --- (Ο Μαγικός Αυλός) ---
Στην εποχή μας τα μέσα μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ) αποτελούν αναπόσπαστο
κομμάτι της καθημερινής μας ζωής. --- Οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο, το
ίντερνετ και κυρίως η τηλεόραση καταλαμβάνουν τον περισσότερο από τον
ελεύθερο χρόνο του ανθρώπου. --- Σύμφωνα με τις κατά καιρούς έρευνες ο
μέσος άνθρωπος «καταναλώνει» περίπου 4 με 5 ώρες του καθημερινού
ελεύθερου χρόνου του στη παρακολούθηση των ΜΜΕ. --- Αν υποθέσουμε ότι
κατά μέσο όρο η εργασία, η μετακίνηση, το φαγητό και ο ύπνος απορροφούν
σχεδόν τις 18 με 20 ώρες του εικοσιτετραώρου μας, γίνεται φανερό ότι
τα ΜΜΕ τείνουν κυριολεκτικά να κυριαρχήσουν στον περισσότερο, αν όχι σε
ολόκληρο τον ελεύθερο χρόνο μας.

Αν και ο περισσότερος κόσμος πιστεύει ότι η πέρα από τα όρια πολύ μεγάλη
χρήση των ΜΜΕ είναι μια παρεκκλίνουσα συμπεριφορά , (π.χ. οι ατελείωτες
ώρες που καταναλώνουν οι έφηβοι στο ίντερνετ) πιστεύει ότι και η
αποφυγή κάθε επαφής με τα ΜΜΕ είναι εξίσου μια παρεκκλίνουσα
συμπεριφορά. Έτσι λοιπόν όποιος «λιώνει» μπροστά σε μια οθόνη, είναι
εξίσου «καμένος» με αυτόν που συνηδειτά δεν βλέπει καθόλου τηλεόραση
και απαξιεί τη χρήση των ΜΜΕ. Αυτή τη συμπεριφορά την έχουν επιβάλει
φυσικά τα ίδια τα ΜΜΕ και δεν είναι τυχαίο που λέγονται «μαζικά». Oι
θεσμοί και οι διεργασίες μέσω των οποίων συντελούνται στη σύγχρονη
κοινωνία η επικοινωνία και η ενημέρωση, έχουν μαζικό χαρακτήρα με την
έννοια ότι απευθύνονται σε ένα αριθμητικά τεράστιο ακροατήριο που συχνά
το χωρίζει μια σημαντική γεωγραφική απόσταση και δεν βρίσκεται σε φυσική
επαφή με τη πηγή επικοινωνίας. Αυτού του είδους η επικοινωνία
προϋποθέτει τη δυνατότητα μαζικής παραγωγής, μετάδοσης και διανομής
πληροφοριών, ιδεών, εικόνων και καταναλωτικών αγαθών η οποία απαιτεί τη
διακίνηση σημαντικών χρηματικών κεφαλαίων, εκτεταμένη οικονομική
διαχείριση, προηγμένη τεχνολογία, εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό και
ανεπτυγμένη γραφειοκρατική οργάνωση και διοίκηση. Έτσι λοιπόν τα
μηνύματα που απευθύνουν τα ΜΜΕ στο κοινό τους δεν είναι μοναδικά, άμεσα
άρα και απρόβλεπτα ή ευμετάβλητα, αλλά προκατασκευασμένα, τυποποιημένα
και σε μαζική βάση αναπαραγόμενα εμπορεύματα με ανταλλακτική αξία.

Η επικοινωνία είναι μια εκ των βασικών θεσμών της κοινωνίας και του
πολιτισμού ακριβώς επειδή είναι δημόσια και ανοιχτή σε όλους
ανεξαιρέτως, ηλικίας, φυλής, θρησκείας, έθνους, χώρας και απευθύνεται σε
όλες τις κοινωνικές τάξεις και στρώματα. Τα ΜΜΕ με βάση τα παραπάνω
αντιλαμβάνονται το κοινό τους σαν ένα άθροισμα , μια μάζα «μέσων
ανθρώπων» ομοιόμορφο και ομοιογενές κι εφόσον τα μηνύματα τους
καταναλώνονται εξίσου από όλους, το κοινό αυτό τείνει πράγματι να
λειτουργεί σαν μια μη διαφοροποιημένη μάζα «μέσων ανθρώπων». Επιπλέον
αυτού του είδους η «επικοινωνία» που παράγουν είναι κατά κύριο λόγο αν
όχι αποκλειστικά, μονής κατευθύνσεως: από τον πομπό-μέσο στο δέκτη-κοινό
χωρίς ποτέ αυτοί οι όροι να αντιστρέφονται . Το σημαντικότερο όμως όλων
είναι ότι αυτού του είδους η μονοδιάστατη πληροφόρηση για να έχει
αποτελέσματα πρέπει να καταναλώνεται ατομικά, απομονωμένα και μοναχικά
χωρίς καμία ουσιαστική φυσική επικοινωνία μεταξύ του κοινού και σύμφωνα
με αυτή την άποψη τα σύγχρονα ΜΜΕ συμβάλουν στη λειτουργία του κοινού
σαν μια μάζα παθητικών και απομονωμένων «μέσων ατόμων», στη δημιουργία
ενός «μοναχικού πλήθους» που χωρίς καμία άδεια από μέρος του εισβάλουν
κυριολεκτικά σε όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής του κατευθύνοντας
και διαμορφώνοντας τη «εκ των άνω».

Δεν είναι μόνο οι δημόσιες δραστηριότητες μας (πολιτικές, οικονομικές,
πολιτιστικές) που τα ΜΜΕ θέλουν να έχουν την αποκλειστική χειραγωγία,
αλλά ακόμη και οι πιο ιδιωτικές και απόκρυφες στιγμές της ζωής μας
(οικογενειακές σχέσεις, σεξουαλική ζωή, παρέες). Όλη η ζωή μας αποτελεί
αντικείμενο διείσδυσης των ΜΜΕ έτσι ώστε η συμπεριφορά μας να
διαμορφωθεί σύμφωνα με τις επιταγές και τα πρότυπα της
οικονομικοκρατικής εξουσίας. Σε όλους τους τομείς της ζωής τα ΜΜΕ
προτρέπουν και ωθούν τα μέλη της κοινωνίας να υιοθετήσουν έναν
ομοιόμορφο, ενιαίο τρόπο ζωής και συμπεριφοράς, ο οποίος διαμορφώνεται
και επιβάλλεται «εκ των άνω», χωρίς καμία ουσιαστική συμμετοχή μας στη
διαμόρφωση του. Τα ΜΜΕ προσπαθούν (και το καταφέρνουν) να μετατρέψουν
τον σύγχρονο άνθρωπο σε ένα άβουλο παθητικό μόριο μιας ομοιόμορφης
ανθρώπινης μάζας.

Η ανάπτυξη της τεχνολογίας μπορεί να ήταν επαναστατική όσο αφορά τη
καλυτέρευση κατά πολύ των συνθηκών διαβίωσης μας σε επιστημονικό και
τεχνολογικό επίπεδο, αλλά το «τίμημα» ήταν και η υποταγή σε αυτούς που
την κατέχουν. «Όπου υπάρχει καλό υπάρχει και κακό» όπως κάλλιστα θα
μπορούσε να έλεγε ένας βουδιστής καλόγερος του Ζεν.

Η εκμετάλλευση αυτής της ανάπτυξης από τη μεριά των εξουσιαστικών ελίτ
με αιχμή του δόρατος τα ΜΜΕ αποτέλεσε το πιο ισχυρό όπλο στα χέρια τους
που μέχρι τότε καμία απαγόρευση και ολοκληρωτικός σκοταδισμός δεν
μπορούσε να το καταφέρει τόσο καλά σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα. Αυτό
το όπλο ήταν ακριβώς η απομόνωση των ανθρώπων από τη κοινωνική τους βάση
και τις αρχές του «συνέρχεσθε» με πρώτη πράξη την αστικοποίηση στις
μητροπόλεις και κατόπιν την ατομικοποίηση τους και εν τέλει την
απομόνωση τους μέσα στα διαμερίσματα-κλουβιά, όπου κανένας δε γνωρίζει
τους ένοικους του διπλανού διαμερίσματος, σε αντίθεση με τις κάποτε
γειτονιές όπου το χαρακτηριστικό τους γνώρισμα ήταν η κοινωνική
συμμετοχή και η επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων σε φυσικό επίπεδο. Αυτός
ο εγκλεισμός του ατόμου σε κτήρια-κλουβιά έχει σαν αποτέλεσμα την
αποδυνάμωση της κριτικής σκέψης εφόσον ο άνθρωπος δε μπορεί να
συζητήσει και να «ζυγίσει» τη πληροφορία με άλλους ανθρώπους ώστε να
φτάσει σε ένα συλλογικό συμπέρασμα με συνέπεια το άτομο να ξεκοπεί από
τις γεωγραφικές και κοινωνικές ρίζες του, από τις κοινότητες που
παραδοσιακά ήταν ενταγμένος, να αισθάνεται μοναξιά και ανασφάλεια, η
οποίες με τη σειρά τους ενέτειναν τον ανταγωνιστικό χαρακτήρα των
κοινωνικών σχέσεων με συνέπεια ο μοναχικός άνθρωπος να βιώνει τη
κοινωνία που τον περιβάλει σαν ένα αλλότριο σύστημα στο οποίο νιώθει ότι
δεν έχει καμία ελπίδα οποιασδήποτε δικής του επιρροής και ελέγχου όπως
εξηγεί χαρακτηριστικά και ο Νόαμ Τσόμσκυ: «Οι στόχοι των ΜΜΕ είναι να
έχουν έναν παθητικό και υπάκουο πληθυσμό από τηλεθεατές και όχι
συμμετέχοντες στην πολιτική αρένα, και από καταναλωτές στην εμπορική
αρένα, σίγουρα όχι ανθρώπους που παίρνουν αποφάσεις και συμμετέχουν.
Δηλαδή, μια κοινότητα από ατομιστές και απομονωμένους ανθρώπους, έτσι
ώστε να μην μπορούν να οργανωθούν, να συνεισφέρει ο καθένας τις
περιορισμένες δυνατότητές του και όλοι μαζί να γίνουν μια ισχυρή δύναμη
που θα περιορίσει τη συγκεντρωτική εξουσία. Φυσικά, ακριβώς αυτό είναι
που θέλει η ιδιωτική επιχειρηματική εξουσία. Από όλα αυτά μπορεί κανένας
πολύ εύκολα να προβλέψει το είδος του συστήματος που παράγεται».

Το ζήτημα της χειραγώγησης της κοινωνίας από τα ΜΜΕ είναι φυσικά
τεράστιο και δεν μπορεί να αναλυθεί μέσα σε μια μόνο σελίδα της
εφημερίδας. Αυτό που θέλω να αναδείξω μέσα από τις λίγες γραμμές του
κειμένου είναι ότι πρέπει επιτέλους να κάνουμε πέρα τη μιζέρια της
μοναξιάς και τον τρόμο της συνύπαρξης που τα ΜΜΕ «καλλιέργησαν» για
εμάς, να ξαναθυμηθούμε οι μεγαλύτεροι/ες και να ανακαλύψουμε οι
μικρότεροι/ες ότι δε γινόμαστε ελεύθερα ανθρώπινα όντα κατανοώντας
τους εαυτούς μας σε απομόνωση αλλά μάλλον υπερβαίνοντας τους εαυτούς
μας, δημιουργώντας σχέσεις με άλλους και, κατά μια ορισμένη έννοια,
παραδιδόμενοι σε αυτούς. Μόνο τότε θα καταφέρουμε να διώξουμε τη «νύχτα»
που απροσανατολίζει και αδρανοποιεί την ανθρώπινη πράξη, ώστε να
μπορέσουμε να διακρίνουμε και να συμμετέχουμε συνδιαμορφώνοντας στον
καινούργιο κόσμο που θα γεννηθεί μέσα από τη μήτρα του παλιού. Η
μεγαλειώδης εξέγερση του περασμένου Δεκέμβρη μας έδειξε το δρόμο, ας μην
μείνει μόνο σαν μια ανάμνηση.

*Για τη συγγραφή του παραπάνω κειμένου χρησιμοποιηθήκαν αποσπάσματα από
το βιβλίο της Μελίνας Σεραφετινίδου «Ο ρόλος των μέσων στην αναπαραγωγή
του σύγχρονου καπιταλισμού» εκδόσεις Gutenberg 1987

Ευάγριος Αληθινός


* Το παραπάνω κειμενο δημοσιευεται στο τεταρτο φυλο της εφημεριδας
δρομου Άπατρις -Οκτωβρης 2009 που κυκλοφορει στο Ηρακλειο Κρητης.

apatris.news@gmail.com
_______________________________________________
A-infos-gr mailing list
A-infos-gr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-gr

A-Infos Information Center