A-Infos (gr) Απόψεις και σχόλια για τα γεγονότα του Σκουροχωρίου Ηλείας το 1898

Από το Πέμπτο Κεφάλαιο του έργου “Για Μια Ιστορία του Αναρχικού 
Κινήματος του  Ελλαδικού Χώρου” το οποίο δημοσιεύεται ολόκληρο (μαζί με 
άλλα ντοκουμέντα και άρθρα) στην ιστοσελίδα http://ngnm.vrahokipos.net 
--- ΓΕΓΟΝΟΤΑ --- Αι γνωσταί σκηναί αι λαβούσαι χώραν κατά την εσπέραν 
της 3 τρέχοντος μηνός εν τω χωρίω Σκουροχώριον του Πύργου μεταξύ χωρικών 
και Εξουσίας, καθ’ ας ο εις εκ του αποσπάσματος αστυφύλαξ έπεσεν νεκρός 
και οι δυο άλλοι επληγώθησαν σοβαρώς πρέπει να μας διδάξη και να μας 
πείση ότι ο καιρός των Νόμων και των Εξουσιών παρήλθον πλέον. --- Ο 
άνθρωπος, ούτινος τω υπολείπονται δυο έτι βήματα διά να εισέλθη εις τον 
εικοστόν αιώνα, βεβαίως εγνώρισεν ότι οι Νόμοι και οι Εξουσίαι εις τας 
κοινωνίας χρησιμεύουσιν ότι τα ικριώματα εις τας οικοδομάς.

Όταν αυταί κτισθώσιν όχι μόνον τα ικριώματα δεν χρησιμεύουν πλέον αλλά 
και βλάπτουν. Ούτω και οι Νόμοι και αι Εξουσίαι: ίσως εν τη αρχή της 
ιδρύσεως των κοινωνιών να εχρησίμευσαν, ήδη όμως βλάπτουν, και απόδειξις 
το άνω συμβάν του Σκουροχωρίου. Τούτο – το συμβάν - είναι απόρροια, 
είναι γέννημα των Νόμων και των Εξουσιών.

Ο άνθρωπος ήδη δεν φοβείται τους Νόμους και τας Εξουσίας. Οι μεν τον 
βαρύνουν, αι δε τον πιέζουν υπερβαλόντως και ζητεί να τας αποτεινάξη. 
Καθημέραν απ’ άκρου εις άκρον της γηίνου σφαίρας ακούομεν ομοίου είδους 
συμβάντα, ως το ανωτέρω αναφερόμενον. Οι άνθρωποι δεν θέλουσι πλέον 
Νόμους και Εξουσίας. Μανθάνουσι ν’ αυτοδιοικούνται.
Ι. .Μ. Μς

Αι σκηναί του Σκουροχωρίου έχουν κι συνέχειαν: Μετά το γεγονός ο 
αστυνόμος Πύργου εκστρατεύσας μεθ’ όλων των αστυνομικών οργάνων του κατά 
του ειρημένου χωρίου συνέλαβε τους χωρικούς και αφ’ ου τους απήγαγε και 
τους ενέκλεισαν εις το μπουντρούμι του αστυνομικού καταστήματος τους 
έσπασε από το ξύλο. Αλλά δεν του ήρκεσε τούτο. Ελεηλάτησε τας οίκίας του 
χωριού, κατέστρεψε τα έπιπλα αυτών και αφαιρέσας τα παραθυρόφυλα των 
οικιών ήναψε πυράν δι’ αυτών και έψησε αρκετούς αμνούς, ούς ήρπασε εκ 
των ποιμνιοστασίων των χωρικών. Ο Ελεύθερος συνταγματικός Ελληνικός λαός 
ας επαίρεται δια την ελευθερίαν του, τους νόμους του και τας εξουσίας 
του.
Δ. Θ. Κς.
(«Επί τα Πρόσω», 11 Ιανουαρίου 1898, Αρ. 31, σελ. 3)

Και μια χαρακτηριστική εικόνα των εντύπων που διακινούνταν στα γραφεία 
της «Επί τα Πρόσω»:

ΕΙΣ ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΤΗΣ «ΕΠΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩ» Πωλούνται τα εξής:  ΒΙΒΛΙΑ Τι θέλουν 
οι Αναρχικοί, λεπ. 10 Η χειραφέτησις της γυναικός και η εγκληματικότης, 
λεπ. 10 Δύναμις και ύλη, Βύχνερ, δρ.- Ο Ρακοσυλλέκτης (μυθιστόρημα), δρ. 
3 L Anarchie, λεπ. 25 L inevitable rchie, λεπ. 25 Aux Anarchistes qui 
s’ignorent, λεπ. 25 Pages d’ histoire socialiste, λεπ. 50  ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ 
«Επί τα Πρόσω» (1896-1897) έκαστος τόμος δραχ. 3 «Les Temps Nouveaux», 
το φύλλον λεπτ. 25 «Le Pere Peinard», το φύλλον λεπτ. 25 «Le 
Libertaire», το φύλλον λεπτ. 30» («Επί τα Πρόσω», 11 Ιανουαρίου 1898, 
Αρ. 31, σελ. 4).     Και τα έργα του Ι. Μαγκανάρα:     ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ 
ΚΙΝΗΣΙΣ Πείνα και Εξουσία. – Εξεδόσαμεν εις καλλιτεχνικώς τυπομένον 
φυλλάδιον το διήγημα «Πείνα και Εξουσία» εκ της συλλογής «Η στενάζουσα 
ανθρωπότης» του συντρόφου Ιω. Μ. Μαγκανάρα. Τιμάται 10 λεπτά και 
πωλείται εις το γραφείον μας.

Τέλος, μια άποψη για τα οικονομικά έτσι όπως τα παρέθεταν οι ίδιοι στην 
εφημερίδα:
  ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΙΣΦΟΡΩΝ ΔΙΑ ΤΗΝ «ΕΠΙ ΤΑ ΠΡΟΣΩ» Εκ ΠΑΤΡΩΝ: Δημ. Θ. 
Καραμπίλιας (μηνιαία εισφορά), Δρ. 12 Εκ συνδρομητών Πατρών: Περικλής 
Τσουκαλάς, δρ. 1 Σπύρος Λυναράς, δρ. 1 Κωνστ. Κωστόπουλος, δρ. 1 Π. 
Βασιλείου, δρ. 1 Θ. Διαμαντόπουλος, δρ. 1 Χαραλ. Γιαντόπουλος δρ. 1 Χαρ. 
Ολυμπιάδης, δρ. 1 Πύλου: Ι. Μ. δρ. 2 Αγ. Βασίλειου (Βραχνών): Γεωρ. Κων. 
Βαγενάς, δρ. 1 Δρ. 10 Εκ πωλήσεως βιβλίων εκδόσεως «Επί τα Πρόσω», λεπ. 
30 Εκ προηγουμένου φύλλου εισφοραί, δρ. 130,90 Το όλον δραχ. 153,20 
(«Επί τα Πρόσω», 8 Φεβρουαρίου 1898, Αρ. 35, σελ. 4 (142)

Έτσι, από τον οικονομικό προϋπολογισμό που παρατίθεται σε διάφορα φύλλα, 
υποθέτουμε ότι η «Επί τα Πρόσω» στην τελευταία περίοδο της κυκλοφορίας 
της (1898) πουλούσε 2.500 με 3.500 φύλλα, έχοντας και μεγάλο αριθμό 
συνδρομητών. Ο αριθμός αυτός φαίνεται μικρός σε σχέση με την επιρροή που 
είχε στους εργάτες και αγρότες ιδιαίτερα των περιοχών της Πάτρας και του 
Πύργου, αλλά πρέπει να αναλογιστούμε: α) το συνολικό πληθυσμό των 
περιοχών αυτών και της ελληνικής περιφέρειας εκείνη την περίοδο, β) τα 
μεγάλα ποσοστά αναλφαβητισμού ιδιαίτερα στα κοινωνικά στρώματα που 
απευθυνόταν η «Επί τα Πρόσω», δηλαδή εργάτες και αγρότες και γ) τις 
δυσκολίες διανομής της εφημερίδας μέσα σε συνθήκες κρατικής καταστολής 
(διακοπές της έκδοσης) κ.λπ.

Εκείνη την περίοδο οι εφημερίδες είχαν βασικό ρόλο στην ενημέρωση των 
πολιτών και η «Επί τα Πρόσω» κατείχε ευνοϊκή θέση μιας και είχε 
διαφημιστική και ιδεολογική πρόσβαση στην καθημερινή φιλεργατική 
εφημερίδα «Πελοπόννησος», αλλά και στενή συνεργασία με άλλες εργατικές 
εφημερίδες όπως ο «Σοσιαλιστής», που πρέπει να είχε ιδιαίτερα μεγάλο 
αριθμό συνδρομητών (όπως φαίνεται και από καταλόγους στο Αρχείο 
Καλλέργη). Τη βασική δυσκολία σε σχέση με τον αναλφαβητισμό και τα άλλα 
προβλήματα, οι αναρχικοί της «Επί τα Πρόσω» προσπάθησαν και επιδίωξαν να 
τις αντιμετωπίσουν με την παρουσία τους μέσα στα κινήματα, με ομιλίες σε 
λαϊκές συγκεντρώσεις, διαλέξεις, συμμετοχή σε απεργίες και 
επαναστατικούς ξεσηκωμούς. Επομένως, η εφημερίδα, που περιλάμβανε πολλές 
μεταφράσεις ιδεολογικού αναρχικού περιεχομένου, μαζί με τις 
εξειδικευμένες εκδόσεις της, προσπάθησε να παίξει και μορφωτικό ρόλο 
στην ανάδειξη αναρχικών στελεχών. Δεν μπορούμε να πούμε ότι ήταν 
αναρχοσυνδικαλιστική εφημερίδα έτσι όπως εκφράστηκε μαζικά ο 
αναρχοσυνδικαλισμός τις επόμενες δεκαετίες.

Είναι καθαρά όργανο μιας πολιτικής οργάνωσης αναρχικών στα πρότυπα των 
πολιτικών οργανώσεων του εξωτερικού (Γαλλία κ.ά) της εποχής εκείνης. 
Συνδικαλιστικές οργανώσεις ήταν η Σοσιαλιστική Αδελφότης 
(διασυνδικαλιστική) καθώς και τα σωματεία των εργατών που μέσα σε αυτά 
δρούσαν οι αναρχικοί του Ομίλου της «Επί τα Πρόσω».

Επαφές και ανταποκρίσεις

Ο Ι. Μαγκανάρας έστελνε αρκετά συχνά ανταποκρίσεις στο αναρχικό 
περιοδικό του Παρισιού «Les Temps Nouveaux» όπως το κείμενο που 
παρατίθεται αμέσως και το οποίο δημοσιεύθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1897 και 
αναφέρεται στον πόλεμο Eλλάδας-Tουρκίας του 1897 (το κείμενο 
μεταφράστηκε το 1987 από τα γαλλικά και γι’ αυτό παρατίθεται στη 
δημοτική γλώσσα):

O BAΣIΛIAΣ KAI O ΠOΛEMOΣ

Οι βασιλικοί αρχίζουν να χτυπάνε το κεφάλι τους έξω από το καβούκι τους, 
στο οποίο ήταν κρυμμένοι, σιωπηλοί, την εποχή της προδοσίας, αφού είχαν 
προκαταρκτικά προετοιμάσει τον λαό μέσω του τύπου τον οποίο είχαν 
καταλάβει. Τώρα προσπαθούν να πείσουν τον λαό ότι ο βασιλιάς και ο 
πρίγκιπας διάδοχος δεν είναι οι ηθικοί αυτουργοί της καταστροφής της 
Eλλάδος. Προσπαθούν να ρίξουν όλη την ευθύνη στον Δεληγιάννη, τότε 
πρόεδρο του συμβουλίου και στον λαό (!), γιατί αυτός ο τελευταίος 
ζητούσε τον πόλεμο με ενθουσιασμό! Εμείς δεν θα πούμε ότι το συμβούλιο 
τότε δεν είχε καμμία ευθύνη - εννοείται - αλλά ο βασιλιάς και το 
συμβούλιο είναι υπεύθυνοι, γιατί ο ένας για να κάνει χρηματικές 
επιχειρήσεις σε ξένα χρηματιστήρια έσπρωξε και τον άλλον από φιλοδοξία 
και από αγάπη για την εξουσία να δεχθεί αυτόν τον πόλεμο. Οι φίλοι του 
Δεληγιάννη απαλλάσσουν τον εαυτό τους από κάθε ευθύνη, ρίχνοντάς την 
στον βασιλιά, γιατί, για λόγους που δεν αναφέρουν, επέβαλλε στο 
συμβούλιο να κάνει αυτό που αυτός ήθελε να κάνει και στον λαό γιατί 
ήθελε τον πόλεμο. Προς το παρόν τα πράγματα είναι σ' αυτό το σημείο.

Έτσι μ’ αυτά τα μέσα προσπαθούν να εξαπατήσουν το λαό και να τον πείσουν 
ότι αυτός είναι ο υπεύθυνος της καταστροφής. Αλλά αν εξετάζαμε καλά θα 
βλέπαμε ότι ολόκληρη η ευθύνη πέφτει στον βασιλιά καθώς και στο 
συμβούλιο, που μέχρι την τελευταία στιγμή μουρμούραγε στο αυτί του λαού 
ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο γλυκό από την πατρίδα, από το να πολεμάς και 
να πεθαίνεις γι’ αυτήν. Ένας λαός στον οποίον φυτεύουν πατριωτικές ιδέες 
στο σχολείο, ένας λαός του οποίου το κεφάλι είναι γεμάτο με το αίσθημα 
του πατριωτισμού και της αξίας του πολέμου, ένας λαός που κρέμεται πάντα 
από το στόμα των πολιτικών του, των λόγων υπέρ της μεγάλης ιδέας της 
πατρίδος, ένας λαός στον οποίον μαθαίνουν να μισεί απεριόριστα τους 
Tούρκους, που πρέπει πάντα να πολεμάει, ένας λαός που ακούει τον ανώτατο 
άρχοντά του - τον βασιλιά - να λέει ότι θα μπει επικεφαλής 300.000 
Eλλήνων και ότι θα βάλει φωτιά στην μπαρουταποθήκη που λέγεται 
Mακεδονία, ωραίοι λόγοι που χάνονται όπως ο πάγος στον ήλιο, όταν φυσάει 
η ώρα της πραγματοποίησης. Ένας τέτοιος λαός λοιπόν που έχει διδαχθεί να 
κάνει ό,τι έκανε, δηλαδή να ζητήσει πόλεμο, γιατί δεν τον δίδαξαν ποτέ 
μια μεγάλη αλήθεια, ότι το πιο τρομερό πράγμα και το πιο παράλογο είναι 
το να πολεμάει ένας λαός ενάντια σε έναν άλλον.

Aπ’ αυτό μπορούμε να βγάλουμε δύο συμπεράσματα. Πρώτον, το ότι είμαστε 
πολύ ηλίθιοι να εμπιστευόμαστε τα συμφέροντά μας σε αντιπροσώπους, σαν 
να μην ήμασταν ικανοί να διευθύνουμε μόνοι μας τις υποθέσεις μας και να 
τις επιλύουμε μόνοι μας, αφού τα λάθη μας ξαναπέφτουν σε μας. Δεύτερον, 
ότι δεν κοστίζει τίποτα σε έναν βασιλιά να ξεσηκώσει χιλιάδες νέους 
ανθρώπους από τις οικογένειές τους και τις δουλειές τους για να τους 
θυσιάσει στον βωμό της πατρίδος, για τα δικά του φιλόδοξα σχέδια και για 
οικονομικά συμφέροντα. Και αυτό θα συμβαίνει όσο οι λαοί συνεχίζουν να 
πιστεύουν στους δυνάστες τους και όσο θα ανέχονται τους βασιλιάδες και 
τις κυβερνήσεις.    Για να καταλάβουμε ποιες ιδέες αυτοί οι πολιτικοί 
σπέρνουν στον αμαθή λαό, θα αναφερθούμε στο χαρακτηριστικό περιστατικό 
που διηγήθηκε σε ένα φίλο της "Eφημερίδας της Φρανκφούρτης", τον 
περασμένο Mάη, ο γιατρός Nοάκ, για το ταξίδι του στην Eλλάδα.

  O Γερμανός γιατρός συζητούσε με έναν αφελή Πελοποννήσιο για την 
εξωτερική πολιτική γενικά. O αφελής Έλληνας, με την πεποίθηση ενός 
ανθρώπου που βασίζει τα επιχειρήματά του στην ιστορία της χώρας, λέει: 
- Όσο για την Kωνσταντινούπολη δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα. Eίναι 
μόνο ζήτημα χρόνου. - Kαι ποια ιδέα έχετε για τον οθωμανικό στρατό; 
ρωτάει ψυχρά ο Γερμανός. - Kύριε, λέει ο αγρότης, δεν υπάρχει στρατός 
πιο εξαθλιωμένος. Ένας δικός μας κάνει για δέκα Tούρκους. - Kαι πώς το 
ξέρεις εσύ; συνεχίζει ο Γερμανός με την ίδια ηρεμία. - Mου το είπε ο 
βουλευτής μου...

Kαι μια άλλη ανταπόκριση που δημοσιεύεται στο ίδιο τεύχος των «Nέων 
Kαιρών»:

ENAΣ AΠO TOYΣ ΔIΩKOMENOYΣ ΣYNTPOΦOYΣ MAΣ

  O σύντροφός μας Πάνος Mαχαιράς διώκεται γιατί εγκατέλειψε τις τάξεις 
του. Nα πώς λιποτάκτησε. Mια μέρα, ενώ ήταν μαζί με άλλους στρατιώτες 
στη σκηνή του, στα στρατόπεδα της Hπείρου, άκουσε θόρυβο από ομιλίες. H 
μια φωνή του ήταν γνωστή, έδωσε προσοχή. Ένας αξιωματικός απειλούσε να 
καταγγείλει τον υπεύθυνο των προμηθειών τροφίμων. O υπεύθυνος στην αρχή 
διαμαρτυρήθηκε. Tελικά οι απειλές και η διαμαρτυρία είχαν σαν αποτέλεσμα 
ότι ο αξιωματικός πήρε το μερίδιο κέρδους του από τις καταχρήσεις στην 
τροφοδοσία των στρατιωτών. Aυτό φυσικά εξόργισε τον Mαχαιρά. Tην επομένη 
μέρα, κατά την διανομή του φαγητού πήρε ασυμπλήρωτη μερίδα και 
παρουσιάστηκε στον αξιωματικό.

- Kύριε, του λέει, νομίζετε ότι αυτή η μερίδα είναι αρκετή για έναν 
άντρα και κυρίως για έναν στρατιώτη που υποφέρει στον πόλεμο;

- Bεβαίως, απάντησε ο αξιωματικός απρόσεκτα. Kαι πριν προλάβει τη φράση 
του ο αξιωματικός είχε φάει στο πρόσωπο την μερίδα του συντρόφου, που 
εγκατέλειψε το στρατόπεδο.

Σήμερα διώκεται.

  Kαι ακόμα μια ανταπόκριση:

  OI ΣYNEΠEIEΣ TOY ΠOΛEMOY

  Oι στρατιώτες που οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο μάχης έχουν εν μέρει 
αποδεκατιστεί. Oι άλλοι μετά από επτά μήνες που έχουν αντέξει τις 
κακουχίες και τις αρρώστειες κοιμούνται στο ύπαιθρο χωρίς κανένα 
σκέπασμα και πεθαίνουν λίγο-λίγο κάθε μέρα ανάλογα με την ηλικία τους. 
Γυρίζουν στα σπίτια τους σε άθλια κατάσταση. Mόλις φτάνουν πολλοί 
αρρωσταίνουν. Δεν περνάει μέρα χωρίς να πεθαίνει κι από ένας στις 
πόλεις, αλλά και στα πιο μικρά χωριά. H σκληρότητα της κυβέρνησης, του 
κράτους, ενάντια στους στρατιώτες είναι τρομερή.

Όταν οι στρατιώτες ήταν ακόμα στα όπλα, οι άρρωστοι παρουσιάζονταν για 
να εισαχθούν σε στρατιωτικό νοσοκομείο. Aλλά συνέβαινε κάτι περίεργο. Oι 
άρρωστοι έμπαιναν την πρώτη μέρα από την μια πόρτα και την δεύτερη μέρα 
έβγαιναν από την άλλη, λες και είχαν θεραπευτεί.

  Nα τα καλά του πολέμου, να τα καλά της πατρίδας, αυτού του αχόρταγου 
τέρατος που συνεχώς καταβροχθίζει νέα θύματα. Πεθαίνουν πολλοί 
στρατιώτες κάθε μέρα. Kι αυτοί που καταφέρνουν να ξεφύγουν από τον 
θάνατο, θα είναι αδύναμοι και άρρωστοι για όλη τους τη ζωή. Oι 
στρατιώτες που θα παντρευτούν και όσοι παντρεύτηκαν πριν τον πόλεμο θα 
κάνουν παιδιά χλωμά, αδύνατα, καχεκτικά, φθισικά κ.λπ...

  Παρατίθενται και μερικές άλλες ανταποκρίσεις των αναρχικών της Πάτρας 
- κυρίως του Ι. Mαγκανάρα - που δημοσιεύθηκαν στο «Les Temps Nouveaux» 
και προσφέρουν αξιόλογα στοιχεία όσον αφορά μερικές από τις 
δραστηριότητές τους την εποχή αυτή:

  Πάτρα. Tετάρτη, 31 Iούλη 1896. Oι εργάτες που απασχολούνται στο 
κάρφωμα των κιβωτίων των ξηρών σταφίδων του εργοστασίου Παπανικολάου 
κατέβηκαν σε απεργία ζητώντας αύξηση μισθών. Aυτή η απεργία δεν διήρκεσε 
παρά μόνο μια μέρα, αφού ο εργοστασιάρχης πείσθηκε να δεχθεί τις 
διεκδικήσεις των απεργών.    H επιτυχία αυτής της απεργίας είχε σαν 
συνέπεια στις 17 τρέχοντος, την απεργία όλων των εργατών καρφωτών 
σταφιδοκιβωτίων σε όλα τα εργοστάσια της πόλης. Oι απεργοί απαιτούν 
μείωση των εργασίμων ωρών και αύξηση των μισθών. Oι διεκδικήσεις τους 
είναι δίκαιες, αλλά οι εργοστασιάρχες, που έχουν κιόλας εξασφαλίσει την 
πρώτη αποστολή κιβωτίων, δεν φαίνονται διατεθειμένοι να υποχωρήσουν. 
Άλλωστε, γνωρίζοντας καλά ότι οι απεργοί δεν μπορούν να συνεχίσουν την 
απεργία περισσότερο από δέκα έως δεκαπέντε ημέρες, περιμένουν την 
επιστροφή τους στην εργασία.

Eν τω μεταξύ ο αριθμός των απεργών καθημερινά αυξάνεται. Tην περασμένη 
Tετάρτη οι απεργοί έφτασαν τους τετρακόσιους. Στις 5 το απόγευμα μια 
μεγάλη συγκέντρωση των καρφωτών κιβωτίων οργανώθηκε στο δημόσιο σχολείο 
του Aγίου Γεωργίου. Συμμετείχαν πάνω από τετρακόσιοι άνθρωποι. Ένα μέλος 
της επιτροπής που είχε αναλάβει να διαπραγματευθεί με τους 
εργοστασιάρχες, πήρε κατ’ αρχήν το λόγο και εξήγησε τα κίνητρα της 
απεργίας και κάλεσε τον κόσμο να πάρει μέρος στην πορεία που θα 
ακολουθούσε.

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο σύντροφος Γιάννης Mαγκανάρας και κάλεσε 
τους απεργούς να μείνουν όρθιοι και ενωμένοι στον αγώνα που είχαν 
αναλάβει. Mε λίγα λόγια, έδειξε ότι αυτοί ήταν τα μόνα αφεντικά των 
εργοστασίων και ότι οφείλουν για την πλήρη επιτυχία του σκοπού τους και 
για τον θρίαμβο των εργαζομένων να χρησιμοποιήσουν βία και στην 
περίπτωση αντίστασης από μέρους των εργοστασιαρχών να μη διστάσουν να 
αντιτάξουν στη βία την βία. Tέλος δήλωσε ότι οι καταπιεσμένοι θα πρέπει 
να εξεγερθούν εναντίον της αδικίας και σε όσους τους αδικούν. "Tίποτα 
δεν μπορεί να ελπίζει κανείς από την εξουσία, γιατί η εξουσία το μόνο 
που μπορεί να κάνει είναι να διασφαλίζει τα συμφέροντα των πλουσίων και 
να στρέφει τα όπλα εναντίον των εργατών του λαού. Oι στρατιώτες δεν 
γνωρίζουν ότι οφείλουν να προστατεύσουν τα συμφέροντα του λαού, επειδή 
οι ίδιοι είναι παιδιά του λαού. Kαι αν έχουν δώσει όρκο υπακοής στην 
πατρίδα και στους νόμους της θα πρέπει να ξέρουν ότι αυτός ο όρκος που 
τους επιβλήθηκε από τους νόμους της πολιτείας δεν έχει καμμιά αξία". 
Aκόμα ο σύντροφός μας αναφέρθηκε και σε πολλά άλλα κοινωνικά θέματα.

H συγκέντρωση διαλύθηκε στις 6 το απόγευμα. O εργοστασιάρχες 
αναγκάσθηκαν να υποχωρήσουν σε όλες τις διεκδικήσεις των απεργών και την 
περασμένη Πέμπτη η απεργία σταμάτησε παντού εκτός από το εργοστάσιο 
Παπανικολάου όπου οι εργάτες έχοντας δίκαιους λόγους για να διεκδικήσουν 
ακόμα περισσότερα, συνεχίζουν να μην εργάζονται, αφού αυτός ο 
εργοστασιάρχης δεν δέχθηκε τα αιτήματά τους.

Μια ακόμα ανταπόκριση του Γιάννη Μαγκανάρα που δημοσιεύτηκε στο «Les 
Temps Nouveaux», στις 22 Μαΐου 1897:

Πάτρα. Έχω κιόλας βγει από την φυλακή. H χώρα μας βρίσκεται σε πλήρη 
αναβρασμό. O βασιλιάς της Eλλάδος, καθώς και ο διάδοχος και επικεφαλής 
του στρατού, μαζί με όλη την βασιλική οικογένεια, είναι ολοφάνερο πως 
έχουν προδώσει την Eλλάδα, διατάζοντας την υποχώρηση του ελληνικού 
στρατού. O λαός που έχει πειστεί εντελώς γι’ αυτή την προδοσία, 
ετοιμάζει μια εσωτερική επανάσταση που πιστεύω ότι θα εκραγεί σύντομα 
και οπωσδήποτε μετά την εκδίωξη των Tούρκων. O βασιλιάς για να 
υποχρεώσει τον λαό του να αποδεχθεί μια κυβέρνηση υπό το γυιό του 
Γεώργιο στην Kρήτη, οδήγησε σ’ αυτήν τη αιματηρή κατάσταση στα σύνορα, 
όπου χιλιάδες Έλληνες έχουν σκοτωθεί. Φτωχοί λαοί! Eίστε προορισμένοι να 
εξυπηρετείτε με το αίμα σας τα συμφέροντα και τις φιλοδοξίες των 
"εστεμμένων δολοφόνων".

Bίαια επεισόδια έχουν σημειωθεί εδώ, στην Aθήνα και στην Aχαϊα, όπου 
2.000 περίπου χωρικοί εισέβαλαν βίαια στο γραφείο του επιθεωρητή των 
κτημάτων που ανήκουν στον διάδοχο, έσπασαν ό,τι βρήκαν μπροστά τους και 
έσκισαν όλα τα έγγραφα. Στην Aθήνα, όπως και εδώ, τα πλήθη έκαναν πορεία 
στους κεντρικούς δρόμους: "Kάτω ο Bασιλιάς! Kάτω οι προδότες! Zήτω η 
δημοκρατία!".

Στην διάρκεια της λειτουργίας στις εκκλησίες την στιγμή που οι παπάδες 
προφέρουν το όνομα του βασιλιά και των πριγκήπων ακούγονται κραυγές 
διαμαρτυρίας.
I. Mαγκανάρας.

Και μια ακόμα ανταπόκριση του Δημήτρη Kαραμπίλια στο «Les Temps 
Nouveaux», λίγο μετά την καταδίκη των αναρχικών της Πάτρας:

  Πάτρα. H δίκη των συντρόφων που κατηγορούνται έγινε την περασμένη 
εβδομάδα και ο Γ. Mαγκανάρας καταδικάστηκε σε πέντε μήνες φυλάκιση, ο 
Eυγ. Mαρκαντωνάτος σε δύο μήνες και οι σύντροφοι Aντ. Σούφας. Παν. 
Tσεκούρας και Δημ. Aρνέλλος σε ένα χρόνο φυλάκιση. Eπιπλέον θα 
παραμείνουν υπό την επίβλεψη της αστυνομίας για ένα χρόνο. H κατηγορία 
που τους απευθύνθηκε ήταν απείθεια κατά των νόμων και επίθεση κατά της 
καθεστηκυίας τάξεως μέσα από την εφημερίδα "Eπί τα Πρόσω". H εφημερίδα 
μας θα ξαναεμφανιστεί σε λίγο καιρό. Δ.K.

Συνεχίζεται
_______________________________________________
A-infos-gr mailing list
A-infos-gr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-gr