A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement

The First Few Lines of The Last 10 posts in:
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006 | of 2007

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) Ýmge Kitabevi'nde Haftanýn Yazarý: Emma Goldman

Date Thu, 17 May 2007 10:56:13 +0200 (CEST)


Emma Goldman
(d. 27 Haziran 1869, Litvanya ? ö. 14 Mayýs 1940, Toronto).
Anarko-komünist yazar. 20. yüzyýlýn ilk yarýsýnda ABD ve Avrupa'da
anarþist görüþün yayýlmasýnda ve geliþmesinde büyük bir rol oynamýþtýr.
Emma Goldman, 27 Haziran 1869'da, Rusya kontrolündeki Kaunas, Litvanya'da
Yahudi bir ailenin kýzý olarak doðdu. Emma daha 13 yaþýndayken aile St.
Petersburg'a taþýndý. Bundan kýsa süre önce 2. Alexander öldürülmüþtü ve
siyasi bir baský olan ortamda Yahudiler çeþitli katliamlarla karþý karþýya
kalmaktaydýlar. St. Petersburg'a geliþlerinden sadece 6 ay sonra Goldman
okulu býrakýp çalýþmak zorunda kaldý, ailesi maddi sýkýntýlar yaþýyordu.
Bir fabrikada çalýþmaya baþlayan Emma devrimci düþüncelerle ilk kez burada
karþýlaþtý. Fabrikada eline geçirdiði Çerniþevski'nin "Ne Yapmalý?" isimli
eseri onu derinden etkiledi. Bu eser ileride filizlenecek anarþist
fikirlerinin tohumlarýný ekmekle kalmadý, hayatýný istediði gibi özgürce
yaþamasý konusundaki fikirlerini de güçlendirdi. 15 yaþlarýna geldiðinde
babasý onu evlendirmek istedi fakat o karþý çýktý ve evlenmedi. 17 yaþýna
geldiðinde ise, ailenin kararýyla, kýz kardeþi Helene'le birlikte, diðer
kardeþleri Lena ile yaþamak için Rochester, New York'a (ABD) göç etti.
Burada bir tekstil fabrikasýnda birkaç yýl çalýþtý. 1886'daki Haymarket
Ýsyaný'nýn neticesinde dört anarþistin asýlmasý Emma'nýn anarþizmle
ilgilenmesine yol açtý. 1887'de yine fabrika iþçisi olan Jacob Kersner ile
evlendi. Fakat anarþist harekete giriþi ile bu evliliði kýsa sürdü. Ailesi
ve kocasýný terk ederek önce New Haven, Connecticut'a sonra New York
City'ye gitti.

New York'ta Alexander Berkman ile tanýþtý ve beraber yaþamaya baþladý.
Berkman o dönemlerde ABD'deki anarþist hareketin önemli figürlerindendi.
1892'de Berkman ile Henry Clay Finch'e suikast planlarý yaptýlar, fakat bu
planlarý baþarýsýzlýkla sonuçlandý. Henry Clay Finch suikast giriþiminden
yaralanarak kurtuldu, Berkman 22 yýllýk hapis cezasýna mahkum edildi. 14
yýl hapiste kaldýktan sonra 1906 salýverildi. Baþarýsýz suikast
giriþiminden sonra Berkman'ýný savunmak için elinden geleni yaptý, fakat
bu giriþimleri devletin, resmi otoritelerin ona karþý cephe almasýna yol
açtý. Bu sýralarda Hippolyte Havel ile dostluk kurdu. 1893'de iþsizleri
güç kullanarak otoritelere karþý gelmeye (zor kullanarak ekmek
almaya')kýþkýrttýðý için tutuklandý. Tutuklanmasýna neden olan bu söylemi
"Ýþ isteyin. Eðer iþ vermezlerse, ekmek isteyin. Eðer ekmek vermezlerse,
ekmeðinizi alýn." zamanla ünlü bir söylem olmuþtur. Blackwell Adasý
(Blackwell's Island) cezaevinde bir yýl tutuklu kaldý.

8 Eylül 1901'de, Chicago'da, dokuz kiþiyle birlikte tekrar tutuklandý.
Tutuklanma nedenleri Baþkan McKinley'in suikasti idi. Leon Czolgosz isimli
münzevi bir anarþizm sempatizaný McKinley'i birkaç gün önce vurmuþtu.
Aslýnda olaylarla ilgisi olmayan Goldman ve diðer dokuz kiþinin
tutuklanmasýnýn nedeni anarþist hareketin halk nezlindeki itibarýný
sarsmaktý. Delil yetersizliðinden Goldman 24 Eylül'de serbest
býrakýlýrken, olayýn faili Leon Czolgosz suçlu bulundu ve idam edildi.
1910 yýlýnda "Anarþizm ve Diðer Makaleler" isimli kitabý yayýmlandý.

Emma Goldman 11 Þubat 1916'da tekrar tutuklandý. Bu sefer tutuklanma
sebebi daðýttýðý doðum kontrolü hakkýnda bilgilendirici dokümanlardý.
Fakat hayatýnda bir dönüm noktasý olan tutuklanmasý 1917 gerçekleþti.
Berkman ve Goldman, Zorunlu Askerliðe Hayýr isimli kurduklarý birlik ve
Birinci Dünya Savaþýna karþý düzenledikleri gösteriler nedeniyle
tutuklandýlar. Ýki yýl hapsedildikten sonra Amerikan vatandaþlýðýndan
azledilerek Rusya'ya sürüldüler.

Ýlk enternasyonal'deki anarþist ve komünist ayrýlýðýna raðmen, Rusya'ya
vardýðýnda Goldman Bolþeviklerin tarafýnda yer aldý. Fakat 1919'da Berkman
ile ülkeyi gezerken tanýk olduklarý politik baský, bürokrasi ve zorunlu
çalýþma Bolþeviklere olan sempatilerini yok etti. Hayal kýrýklýðý ile
Aralýk 1921'de Rusya'yý terk etti. Dönemin Rusya'sý ve Bolþevikler
hakkýndaki görüþlerini "Rusya'daki Hayal Kýrýklýðým" ve "Rusya'daki Ýlave
Hayal Kýrýklýðým" isimli eserlerinde belirtmiþtir. Ayrýca, Rusya'da tanýk
olduðu yoðun þiddet ve güç kullanýmý onun þiddete ve güç kullanýmýna olan
fikirlerinin farklý bir boyut kazanmasýna neden oldu. Þiddetin toplumsal
(sosyal) dönüþüm sürecinin (istenilmese de) zorunlu bir parçasý olduðunu
kabul etmekle beraber, þiddetin toplumsal mücadelenin yegane ve en önemli
aracý olarak kullanmasýna karþý çýktý. Ona göre þiddet "çarpýþma sýrasýnda
bir savunma aracý olarak baþvurulabilecek" bir þeydi. Ayrýca bu düþüncesi
ilk zamanlarda savunduðu "amaç aracý haklý çýkarýr" fikrinden ayrýldýðýnýn
göstergesiydi.

1921'de Ýngiltere'ye gitti. Sürgün edilebileceði haberlerini duyulunca
Ýngiliz vatandaþlýðýna girebilmesi için bir maden iþçisi kendisine evlenme
teklif etti. Ýngiliz pasaportuyla birçok ülkeyi gezebilme fýrsatý buldu.
1928'de Saint-Tropez'e taþýndý, 1936'ya kadar burada yaþadý. Bu arada,
1931'de "Hayatýmý Yaþarken" isimli otobiyografisini yayýmladý. 1936'da
Ýspanyol Devriminin baþlamasýndan kýsa bir süre önce Berkman intihar etti.
Emma Goldman ise ayný yýl, 67 yaþýnda, Ýspanyol Devrimine katýlmak için
Ýspanya'ya gitti. CNT-FAI'li anarþistlerin 1937'de koalisyon hükümetine
katýlmalarýný, giderek güçlenen komünistlere savaþ faaliyetinin daha iyi
yürütülebilmesi için taviz vermelerini onaylamadý. Faþizmin Avrupa'daki
yükseliþi karþýsýnda büyük bir üzüntü duysa da düþüncelerinden taviz
vermeyi reddetti.

Emma Goldman 14 Mayýs 1940'da, Toronto'da öldü. Chicago'da, Haymarket
Ýsyaný sonucu asýlan anarþistlerin gömüldüðü yerin yakýnýna gömüldü.


Kaynak: http://www.imge.com.tr/person.php?person_id=37350

_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr
http://ainfos.ca/tr


A-Infos Information Center