A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Trk�_ The.Supplement

The First Few Lines of The Last 10 posts in:
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Trk�
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006 | of 2007

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) [Medya] Sacco ile Vanzetti

Date Mon, 3 Dec 2007 09:36:38 +0100 (CET)


Sacco ile Vanzetti / Sevil ATASOY
Pearl Sokaðý?ný kesen tren yolunu geçin. Solunuza önce bir su deposu
gelecek, 100 metre sonra hafriyatýn çitini göreceksiniz.
Olay yerini size neden tarif ediyorum ki? Gitseniz de, ne tren yolu kaldý,
ne de çit. Tam burada, mutemetle korumayý öldürdüðü sanýlan kiþiler ise,
zaten 80 yýl önce yakalandýlar, yargýlandýlar ve idam edildiler.
Milyonlar, iþledikleri suçlar için deðil, kökenleri ve inançlarý yüzünden
öldüklerine inandý, inanmayý sürdürüyor. Ders kitaplarýna, romanlara,
þiirlere, þarkýlara, filmlere konu edilen bir ayakkabýcý ile bir
balýkçýydýlar. Polis, savcý, yargýç, jüri üyesi, avukat ve bilirkiþiler
sayesinde birer kahraman haline geldiler. Adlarý, Nicola Sacco ve
Bartolomeo Vanzetti?ydi.

Ekonomik zenginlik ve sosyal özgürlük görüntüsüne raðmen, 1920?lerin
ABD?sine korku, güvensizlik ve önyargýlar hakimdi. Dünya genelinde
yayýlmakta olan sosyalist görüþlere yönelik kaygýlar, 1917 Rus Ýhtilali
ile doruða ulaþmýþ, "Kýzýl Korku" hezeyaný, ülkeyi bir baþtan diðerine
kaplamýþtý. Amerikalýlar, kilise, evlilik, aile gibi kutsal deðerlerini
yýkacak, mal ve mülklerini ellerinden alacak komünizmi bekliyordu.

1919 Nisan?ýnda, hükümetin ileri gelenlerine gönderilmek üzere 36 adet
bombanýn hazýrlandýðý ortaya çýkmýþtý. Hedefler arasýnda, göçmenlik
bürosunun bir yöneticisi, bir yargýç, Bolþevikler?i soruþturan senato
komisyonun baþkaný ile Adalet Bakaný A. Mitchell Palmer de vardý. Ýki ay
sonra, ayný gün, ayný saatte 8 bomba patladý. Hedeflerden biri, adalet
bakanýnýn eviydi. Patlama sýrasýnda ölen saldýrganýn bir Ýtalyan göçmeni
olduðu anlaþýldý. Beyaz, Anglosakson ve Protestan olmayan herkese, ama
özellikle radikal, anarþist, sosyalist ya da komünist görüþteki Ýtalyan ve
Polonyalý göçmenlere karþý nefret duygularý daha da arttý.

Bakan Palmer, evindeki patlamanýn hemen ardýndan, soruþturma bürosu
bünyesinde, genel istihbarat birimini kurdu, henüz 24 yaþýndaki J. Edgar
Hoover?i baþýna getirdi. Ayný Hoover, 10 Mayýs 1924?te FBI?ýn kurucu
baþkaný olacak, öldüðü 2 Mayýs 1972?ye dek kesintisiz biçimde tam 48 yýl
görevde kalacaktý.

Hoover, birkaç haftada, 150 bin kiþilik bir "þüpheli listesi" oluþturdu ve
7 Kasým 1919?dan itibaren polisle birlikte geniþ çaplý baskýnlar
düzenlemeye baþladý. Göçmenliði zorlaþtýran, anarþistlerle mücadeleyi
sertleþtiren ve hükümet aleyhine kýþkýrtýcýlýðý aðýr biçimde cezalandýran
yasalara dayanarak, ülkedeki "istenmeyen unsurlar" pek yumuþak olmayan
yöntemlerle ayýklandý, binlerce kiþi tutuklandý, gemilere bindirilip
sýnýrdýþý edildi.

Gerçi, iki Ýtalyan göçmeni, ayakkabýcý Sacco ile el tezgahýnda balýk satan
Vanzetti?nin henüz polisle baþý derde girmemiþti ama, anarþist hareketin
önderi, savaþ karþýtý propagandalarýn, grevlerin, bombalý saldýrýlarýn
düzenleyicisi Luigi Galleani?nin takipçileri olduklarý biliniyordu ve bu
temizlikten nasiplerini almasý gün meselesiydi. Ýþte, Slater & Morrill
ayakkabý fabrikasýnýn mutemedi ile korumasý, 15 Nisan 1920?de böylesi bir
ortamda öldürüldü.

MUTEMET ÝLE KORUMASI NASIL ÖLDÜ

Öðleden sonra saat üç sularýnda, mutemet Frederick Parmenter önde,
korumasý Alessandro Bardelli arkada yürüyorlardý. Mutemet, içinde fabrika
iþçilerinin 15 bin dolarý biraz aþan haftalýðý bulunan iki metal kutu
taþýyordu. Tren yolunu geçtiler, lokanta inþaatýnýn önünden geçerken biri
þapkalý, diðeri kasketli, orta boylu iki kiþi önlerine fýrladý. Silah
sesleri duyuldu. Önce koruma vuruldu, daha sonra kaçmaya çalýþan mutemet.
Adamlar metal kutularý aldý. Sürücü dýþýnda iki yolcusu daha bulunan bir
Buick otomobil yanlarýnda durdu, arkasýna bindiler. Araç hareket ederken,
koruma dizleri üzerine doðruldu. Arabadakilerden biri dýþarý atladý, ona
tek el ateþ etti. Bütün bunlar bir dakika gibi kýsa bir sürede oldu.
Mutemet, ertesi sabah hastenede öldü. Koruma ise, hemen oracýkta.

Otopsileri yapan Dr. George Burgess Magrath, korumanýn bedeninden dört,
mutemetinkinden iki mermi çýkarttý. "Koruma Bardelli?yi öldüren iþte bu
mermi" dedi. "Akciðerinden girmiþ, pulmoner arteri parçalamýþ, kalça
kemiðine çarparak durmuþ. Þekli, çarpma nedeniyle biraz bozulmuþ. Ancak
alt kýsmýný çevreleyen ilginç bir kanalý var. Onu ?III? diye iþaretledim."
Üç numaralý mermi, sadece korumayý öldürmekle kalmayacak, yirmi gün sonra
tutuklanan Sacco ile Vanzetti?yi elektrikli sandalyeye götüren en önemli
delil olacaktý.

Buick otomobilin nerede bulunduðu, polisin Sacco ve Vanzetti?ye nasýl
ulaþtýðýnýn hikayesi uzun. 31 Mayýs 1921?de baþlayan, 37 gün süren dava,
ABD?nin o tarihteki en muhafazakar eyaletlerinden Massachusetts?te,
Dedham?da görüldü. 500 baþvuru arasýndan seçilen jüri üyesi 12 beyaz
erkek, beyazlarýn mahallelerinde oturan, günlük yaþamlarýnda göçmenlerle
hiç karþýlaþmamýþ kiþilerdi ve zanlýlarýn katil olmadýðýna yemin eden
Ýtalyan tanýklarýn, kýrýk dökük Ýngilizcelerini anlamakta zorlandýlar.
Savcý Frederick Katzmann, ifadelerin anlaþýlmaz bölümlerini, Sacco ve
Vanzetti?yi suçlayacak biçimde yorumlamayý ihmal etmedi.

YABANCI DÜÞMANI YARGIÇ

Jüri sözcüsü Walter R. Ripley, milliyetçilik duygularý güçlü eski bir
polis þefiydi. Her sabah, duruþma salonunda asýlý Amerikan bayraðý önüne
gelerek selam duran bu adam, daha jüri üyesi seçilmeden önce bir
arkadaþýna "Cehenneme kadar yollarý var. Suçlu olmasalar bile asýlmalýlar"
demiþti. Böylesi önyargýlarýn, diðer jüri üyelerini etkilememesi mümkün
deðildi.

Ýddianame, büyük ölçüde tanýk ifadelerine dayanýyordu, yani Amerikan
mahkemelerindeki duruþmalarda kullanýlan hukuk deyimiyle ?ikinci derecede?
kanýtlara. Parmakizleri bulunamamýþtý. Ortada, olay yerinde bulunan bir
kasket, bir de mermiler vardý. Kasket, zanlýlarýn baþýna iki numara küçük
gelmiþti. Mermiler de kafa karýþtýrmaktaydý. Eksikliðinin farkýnda olan
savcý, tüm suçlamalarýný, radikal düþünceli göçmenlere karþý duyulan
nefretin üzerine kurdu.

"Neden siyasi görüþlerin nedeniyle yargýlandýðýný düþünüyorsun?" diye
sormuþtu Vanzetti?ye. "Çünkü bana sosyalist miyim diye, komünist miyim
diye, IWW (Dünya Sanayi Ýþçileri Sendikasý) üyesi miyim, radikal miyim
diye soruyorsunuz da ondan."

Yargýç Webster Thayer, jüriye dönmüþ ve Vanzetti?yi göstererek, "Bu adam"
demiþti, "suçlandýðý eylemi iþlememiþ olabilir. Ancak yine de suçlu, çünkü
yerleþmiþ tüm kurumlarýmýzýn düþmaný." Dönem, akýl ve saðduyu dönemi
deðildi.

ÝKÝ GÖÇMEN KAHRAMAN OLUYOR

Sacco ile Vanzetti?nin ilk avukatý, pek çok sendika davasýný kazanmýþ ünlü
sosyalist Fred H. Moore?du. Avukat, tutuklandýklarýnda söyledikleri bazý
yalanlar, üzerlerinden çýkan tabancalar ve bilirkiþi Proctor?un balistik
raporu yüzünden soygun ve cinayetle ilgili bir savunma yapmaktan çekindi.
Farklý bir strateji yürütmeye karar verdi. Duruþma sýrasýnda, açýk bir
biçimde anarþist olduklarýný söyletecek, tutuklanma ve yargýlanmalarýnýn
siyasi görüþleri nedeniyle gerçekleþtiðine jüriyi inandýrmaya çalýþacaktý.

Avukat Moore, basýn toplantýlarý düzenledi, iþçi sendikalarýnýn desteðini
aldý, uluslararasý örgütlerle iletiþime geçti, dedektifler tutarak yeni
deliller bulmaya çalýþtý ve sadece ülke içinde deðil, dünyanýn belli baþlý
baþkentlerinde daðýtýlan on binlerce el ilaný bastýrttý, hatta Ýtalyan
hükümetinin bile yardýmýný aldý. Avukatýn bu agresif yaklaþýmý nedeniyle,
az kiþinin bildiði çifte cinayet, dünyaca izlenen ve tartýþýlan bir mesele
(cause celebre) haline dönüþtü.

Avukatýn kitle iletiþim araçlarýný böylesine etkin biçimde kullanmasý,
günümüzde çok doðal olmakla birlikte, 80 yýl öncesinin muhafazakar
Amerika?sý için pek alýþýlmamýþ bir uygulamaydý. Sacco ve Vanzetti?nin
anarþist arkadaþlarý, bu büyük masrafýn gereksizliðinden yakýnmaya
baþladý. Üstelik, gerçek katilleri bulmak için bir de para ödülü koymaya
kalkmasý, anarþist ideallerine tamamen karþýydý. 1924?te Moore azledildi.
Yerine, Boston?lu hukukçu William Thompson geldi.

Yeni avukat konuyu, siyasetten çýkartýp delillerin tartýþýlmasýna,
balistik raporlarýndaki çeliþkilere çekmeye çalýþsa da, ok yaydan çýkmýþ,
toplum bölünmüþtü bir kere. Liberaller ve saðduyulu vatandaþlar, radikal
anarþistlerin, sosyalist ve komünistlerin tarafýna geçmiþ, Sacco ile
Vanzetti?nin suçsuzluðunu savunuyordu. Buna karþýlýk muhafazakar ve
milliyetçiler, bir an önce idamlarýný istiyordu. Kim ne derse desin, iki
Ýtalyan göçmen, dünya solcularýnýn kahramaný haline gelmiþti ve sonsuza
dek öyle kalacaktý.

DÜRBÜN GÖZLÜ GÖRGÜ TANIKLARI

Savcýlýk, 61 tanýk dinletti. Bunlarýn birçoðu Sacco ya da Vanzetti?yi
görmüþ, onlarla konuþmuþ deðildi. Sadece dokuzu, çok uzak bir mesafeden
gördükleri saldýrganlarý, ayrýca saatte 50 kilometre hýzda giden Buick
otomobilin içindekileri bütün ayrýntýlarýyla tarif edebildi. Bunlardan
beþi Sacco?yu, dördü Vanzetti?yi teþhis etmekle birlikte, hiçbiri her
ikisini birden olay yerinde gördüðünü söyleyemedi.

Olay yerinin çaprazýndaki fabrikanýn ikinci katýndaki bir pencereden
cinayeti gördüðünü söyleyen Mary Splaine adlý bir kadýn tanýk, olaydan bir
yýldan fazla bir zaman sonra, Sacco?yu net biçimde hatýrladý. "Kaslý,
aktif görünümlü bir adamdý. Sol eli büyüktü. Güçlü bir adam olduðunun
iþaretiydi. Alný geniþti. Saçý arkaya taralýydý ve 5-6 santim
uzunluðundaydý. Kaþlarý koyuydu" diyebildi.

Bir diðer tanýk, Lola Andrews, cinayet günü Sacco?yu sokakta gördüðünü
anlattý. Halbuki Lola, cinayetten birkaç hafta sonra komþusuna "Hükümet
beni içeri aldý. Bu adamlarý tanýmamý istediðini söyledi. Ben onlarý hiç
görmedim, tanýmam mümkün deðil" demiþti. Zaten, savcý Katzmann için önemli
olan görgü tanýklarý deðil, koruma görevlisinin vücudundan çýkartýlan
"ölümcül mermi"ydi.

OLAY YERÝ VE BALÝSTÝK ÝNCELEMELER

Maktullerin üzerinden silah çýkmadý. Halbuki, korumanýn 0,38 kalibrelik
bir Harrington & Richardson toplu tabancasýnýn olduðu biliniyordu.
Mutemedin silahsýz gezmesi mümkündü de, korumanýn o gün silah taþýmamasý
biraz garipti.

Olay yerinde, korumanýn cesedinin yaný baþýnda dört kovan bulundu.
Savcýlýðýn bilirkiþisi, Massachusetts Eyaleti polis teþkilatýný 23 yýl
yönetmiþ William Proctor?a göre, kovanlardan ikisi Remington, biri Peter,
biri Winchester fabrikasý imalatýydý ve 0,32 kalibrelik silah ya da
silahlardan atýlmýþtý.

Bilirkiþi, otopside çýkartýlan altý çekirdekten üçünün Peter, ikisinin
Remington, birinin Winchester imalatý olduðunu söyledi. Hepsi, 0,32
kalibrelik otomatik silahlardan atýlmýþtý. Winchester hariç diðerlerinin,
yiv ve setleri saða dönüþlü Savage marka tabancadan atýldýðýný söyledi.
Winchester ise, doktorun üç numara ile iþaretlediði "ölümcül mermi"ydi.
Alt kýsmýný çevreleyen bir oluðu vardý. Sola dönüþlü bir silahtan
atýlmýþtý. Bilirkiþiye göre, 0,32 kalibrelik Amerikan tabancalarý arasýnda
sadece bir teki, sola dönüþlüydü: Colt.

Sacco tutuklandýðýnda, üzerinden 0,32 kalibrelik bir Colt tabanca ile
otuzun üzerinde fiþek çýktý. Aralarýnda Peter, U.S. ve Remington
fabrikasýnýn imalatý olanlar vardý. Ancak altýsý Winchester?di, alt
kýsýmlarýný çevreleyen birer oluklarý bulunuyordu. Týpký, "ölümcül mermi"
gibi.

Bilirkiþi Proctor, Sacco?nun tabancasýyla deneme atýþlarý yaptý ve
"ölümcül mermi"nin, onun Colt?undan çýkmýþ olabileceðini bildirdi.
Savunmanýn da bilirkiþileri vardý (Burns ve Fitzgerald). Onlar da kovan,
mermi ve silahlarý incelediler. Hepsi Proctor?dan farklý sonuçlara
ulaþtýlar. Bu çeliþki yüzünden, savcýlýk delilleri bir uzmana daha
inceletti. Van Amburgh da Proctor?a katýldý. Sonunda jüri üyeleri,
ellerine birer büyüteç alýp, kovanlarý, mermileri incelemeye kalktýlar.

Vanzetti?de ise, 0,38 kalibrelik Harrigton & Richardson marka bir toplu
tabanca bulundu. Olay yerinde 38?lik kovan bulunmadýðýndan, onun ateþ
ettiðini kanýtlamak imkansýzdý. Ancak, öldürülen koruma görevlisinin kayýp
silahý ile ayný marka, ayný kalibrede olduðundan, Vanzetti?nin soygun
sonrasýnda, korumanýn silahýný gasp ettiði sonucuna varýldý. 1977?de, yani
cinayetlerden 57 yýl sonra koruma Berardelli?nin toplu tabancasýnýn
aslýnda 38?lik deðil 32?lik olduðu anlaþýldý. Kýsacasý aslýnda,
Vanzetti?yi idama mahkum edecek hiçbir delil yoktu.

Kýzýl korkudan terör korkusuna

Sacco ile Vanzetti, 14 Haziran 1921?de idama mahkum edildi. Üst
mahkemelere yapýlan sayýsýz itiraz, bulunan yeni deliller, dünyanýn dört
bir yanýndaki protestolara raðmen, yargýç Webster Thayer, yeniden
yargýlamaya izin vermedi. Ýnfazý sürekli erteleten Massachusetts valisi
John Fuller, 1 Haziran 1927?de dava dosyasýný yeniden inceletmek üzere,
aralarýnda Harvard Üniversitesi?nin rektörü Lawrence Lowell?in de
bulunduðu üç kiþilik bir komisyon kurdu.

Aradan geçen yedi yýlda balistik konusu bir hayli geliþmiþti. Kalp cerrahý
yüzbaþý Calvin Goddard, doktorluðu býrakýp kendini ateþli silahlara
vermiþ, hatta Philip O. Gravelle, onun yönlendirmesiyle ilk
stereomikroskobu imal etmiþti. Goddard, eldeki delilleri bir de bu
mikroskopla karþýlaþtýrmak için komisyona baþvurdu. "Üç numaralý, ölümcül
mermi, Sacco?nun Colt?undan atýlmýþtýr" sonucuna vardý.

Sacco ve Vanzetti, 23 Aðustos 1927?de elektrikli sandalyede öldüler.
1939?da Massachusetts eyaleti, kanunlarýnda bir deðiþiklik yaptý ve kasten
adam öldürme dava kararlarýna, yüksek mahkemece onay þartý, gereðinde
cezayý azaltma ve iade-i muhakeme yetkisi getirdi.

Ölümlerinin 50. yýldönümünde, Yunan göçmeni vali Michael Dukakis, 23
Aðustos?u "Sacco ve Vanzetti?yi Anma Günü" ilan etti. "Ne yazýk ki" dedi,
"ölüleri affetme yetkim yok."

80. yýldönümünde ise, anma komitesi bir basýn toplantýsýyla açýkladý.
"Sacco ile Vanzetti dönemi tekrarlanýyor. O zaman, "Kýzýl Korku" vardý.
Þimdi terör ve uyuþturucu öne sürülerek baskýnlar düzenleniyor, Araplar ve
Latin Amerikalý göçmenler tutuklanýyor, sýnýrdýþý ediliyor ve idam cezasý
hálá sürüyor."


Sevil ATASOY
satasoy@hurriyet.com.tr



[ Bu makale, 2 Aralýk 2007 tarihli Hürriyet gazetesinde yayýmlanmýþtýr.
Kaynak: http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/7792769.asp?m=1 ]

________________________________________
A - I n f o s Anartistlerce Hazyrlanan, anartistlere yonelik,
anartistlerle ilgili cok-dilli haber servisi
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr
http://ainfos.ca/tr


A-Infos Information Center