A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) [Medya] Yeni sorular zamaný - Mustafa Erata

Date Mon, 9 Oct 2006 21:22:05 +0200 (CEST)


Yeni sorular zamaný - Mustafa Erata
Türkiye'de anarþizm ne farklý siyasi özneler tarafýndan ne de bizzat
anarþistler tarafýndan tartýþýldý. Bunun en büyük nedenlerinden biri
anarþist literatürün eksikliðiydi. Þu an bile 90'lý yýllarýn baþýndan beri
tercüme edilmeye baþlanmýþ anarþizm metinleri ancak bir rafý doldurabiliyor.
Bu kitaplarýn ise birçoðu ya 'klasik' anarþist düþünürlerin metinleriydi ya
da Godwin, Stirner, Proudhon, Bakunin, Kropotkin sýrasýný izleyen bir çeþit
anarþist tarih kitaplarýydý. Belki de bu yüzden, anarþistlerin iç
tartýþmalarý ve anarþist ve Marksistler arasý tartýþmalar bu klasik metin
okumalarýnýn ötesine gidemedi. Yaþadýðýmýz koþullara yönelik 'ne yapmalý'
sorusuna gerekli ve yeter yanýtlar verilemediðinden olsa gerek ne anarþizm
kendisini Türkiye'de bir hareket olarak kurabildi ne de Marksizm kendisi
geçmiþin söylemlerinden kurtulabildi. 'Ne yapmalý' sorusunun belirli ve
doðru bir yanýtýnýn olup olmadýðý, zaten bütün tartýþmalarýn dýþýnda kaldý.
Bakunin'den Lacan'a kitabýnýn odaklandýðý yer de böylesi bir sorunun önceli
olan 'direniþin temeli' üzerine kafa yormak.

Kitabýn ismi yanýltmasýn, Newman klasik anarþist düþünürlerden postyapýsalcý
düþünürlere uzanan, görünüþte birbirinden farklý yerlerde duruyor görünen
teorileri ayný potada eriterek yapay bir tarih çizgisi oluþturmak niyetinde
asla deðil. Hatta denilebilir ki Newman, öne sürdüðü postanarþizm siyasetini
hem anarþizmin hem de postyapýsalcýlýðýn bir adým ötesine inþa ediyor. Bunu
yaparken, daha önce yine Ayrýntý Yayýnlarý tarafýndan basýlmýþ olan
Postyapýsalcý Anarþizmin Siyaset Felsefesi'nin yazarý Todd May'den
ayrýlýyor. Newman'a göre hem anarþizmin hem de postyapýsalcýlýðýn siyasi
eylem söz konusu olduðunda sýnýrlarý vardýr. Anarþizm, iktidara göre bir
dýþarýsý ve direniþ için bir temel önerir ancak bugünkü mücadeleye hiç de
uygun olmayan ve yeni tahakküm biçimlerini süreklileþtiren özcü düþüncelerle
bezeli devrimci bir siyasettir.

Lacancý müdahale...

Öte yandan postyapýsalcýlýk, özcülüðü ve ona eþlik eden siyasal fikirleri
reddeden, iktidara göre bir dýþarýsý veya içerisi tanýmlamayan ve bunun
içinde siyasal eylem için tutarlý ve etik açýdan gerekli bir direniþ teorisi
önermekte zorlanýr. Bu yüzden Newman'ýn postanarþizmi Lacancý müdahaleye
gereksinim duyar. Lacan'ýn eksiklik kavramý bu açýdan çok önemlidir;
"iktidar ve söyleme göre kurucu bir dýþarýsý oluþturan, ne var ki iktidar ve
söyleme göre mutlaka farklý bir düzene ait olmayan, ama daha çok onlarýn
kendi yapýlarý içindeki bir eksiklik olarak onlar tarafýndan üretilmiþ bir
þey"dir eksiklik kavramý.

Kitabýn yerli okuyucu için ilgi çekici olan kýsýmlarýndan biri de Newman'ýn
Stirner'i klasik anarþizmden açýkça ayýrýyor olmasý. Anarþizm tarihi üzerine
daha önce basýlmýþ kitaplarda Stirner'in de öyle yada böyle klasik anarþizm
geleneði içerisine yerleþtirildiði herkesin malumu. Ancak en azýndan
Türkiye'deki okurlar için Stirner tam bir muammadýr. Stirner bu topraklarda
ya Marx'la olan polemiklerinden ya da Bakunin'in veya Kropotkin'in
bireycilik eleþtirilerinden tanýnýyor. Bu yüzden okuyucunun Stirner'i
kendisinden dinleme þansý henüz olmadý. Kendisi daima karþý çýkýlmasý
gereken egoist olarak deðerlendirildi ve bunun için de reddedildi. Oysa
Newman'ýn anlattýðý Stirner þimdiye kadar bilgi daðarcýðýmýzda yer alan o
'egoist'ten çok farklý. Newman'ýn Stirner'i anarþizm ve postyapýsalcýlýk
arasýnda bir kayýp halka olarak tanýmlamasý kitabý okudukça daha ilginç hale
geliyor. Çünkü tam da burada bir seçim olarak akademide deðil sokakta
olmayý seçen ve bu yüzden genelde siyasal teoriyi ihmal etme eðiliminde olan
anarþizmin siyaset felsefesinde bir gedik olan 'iktidar', tartýþýlmasý
zorunlu bir hale getiriliyor.

Klasik anarþist düþünürlerin özellikle de Bakunin'in- sýk sýk birbiri yerine
kullandýðý iktidar, tahakküm, otorite ve bazen de devlet kavramlarý
Newman'ýn ayrýntýlý bir incelemesine tabi tutuluyor. Newman bunu yaparken
Stirner'i basmakalýp ifadelerin dýþýna çýkartarak tehlikeli siyasi bir figür
haline getiriyor. Newman'ýn aktardýðý þekliyle, genellikle anarþistlerin
büyük bir bölümü tarafýndan sorgulanmaksýzýn kabul edilegelen toplum kavramý
Stirner'in gayet de tutarlý saldýrýlarýna uðruyor. Stirner'in Newman
tarafýndan anarþizm ile postyapýsalcýlýk arasýnda bir baðlantý noktasý
olarak düþünülmesi ve bunun da gayet tutarlý þekilde desteklenmesi, bu
kitabýn ardýndan bir sürü okumanýn yapýlmasýný da zorunlu kýlýyor. Zaten
Newman'ýn da belirttiði üzere bu kitap asla tamamlanmýþ bir taktik-strateji
ya da etik kitabý deðil; aksine diðer teorilerle kesiþim noktalarýný
zorlayacak ve olasý hareket-kalkýþma noktalarýný açýða çýkartacak sorularý
yeniden sormayý ve yeniden okumalar yapmayý zorunlu kýlacak bir kitap.

Direniþin öznesi kimdir?

Bu açýdan Bakunin'den Lacan'a'yý anarþizmi diðer teorilerle eklemleþtirmeye
çalýþan bir kitap olarak görmek oldukça yanýltýcý olacaktýr. Burada mevzu
bahis bu iki teorinin karþýlýklý iliþkisidir. Newman'a göre
postyapýsalcýlýðýn anarþizme katacaklarý anarþizmin postyapýsalcýlýða
katacaklarýndan az deðildir. Stirner ve Foucault'nun iktidar kavramlarýnýn
sorgulanmasý klasik siyasetlerin "direniþin öznesi kimdir?" sorusunun yerine
"direniþin kalkýþ noktasý nedir?" sorusunun sorulmasýna neden oluyor. Diðer
postyapýsalcý düþünürler Deleuze, Guattari, Derrida ve Lacan sayesinde soru
çeþitleniyor ve neye direnileceði sorusu da önemli hale geliyor.

Modern iktidarýn bireyselleþtiðini ve yeni kölelik biçiminin kendi kendinin
kölesi olmak olduðunu söyleyen Deleuze ve Guattari için direniþ, "yalnýzca
Devlet'e ve iktidarlara karþý olmayý deðil, doðrudan doðruya kendimize karþý
olmayý hedeflemesi gereken uzun süreli bir çaba"dýr. Bu direniþ tanýmlamasý
anarþizmle bir dirsek temasý içerisindedir. Buradaki potansiyel günümüz
siyasi hareketlerindeki karþýlýklarý da gündeme getiriyor ve özellikle
Seattle '99 sonrasý süreci belirleyen alternatif küreselleþme hareketi ve
Zapatistlerin merkezsiz ve hiyerarþik olmayan siyaset ve karar alma
biçimlerine dikkat çekerek anarþizmin geleceðin radikal siyasetindeki etkili
konumuna iþaret ediyor.

BAKUNÝN'DEN LACAN'A - Saul Newman, Çeviren: Kürþad Kýzýltuð,
Ayrýntý Yayýnlarý, 2006, 308 sayfa, 20 YTL.


[ Bu makale 6 Ekim 2006 tarihli Radikal gazetesinde yayýmlanmýþtýr:
http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=5652 ]

_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr


A-Infos Information Center