A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) [Medya] Kara bayraðýn Türkiye'de yirmi yýlý - Süreyya Evren

Date Thu, 30 Nov 2006 13:09:06 +0100 (CET)


"Kara bayraðýn Türkiye'de yirmi yýlý" - Süreyya Evren - 19/11/06
Bugün Türkiye olan topraklardaki ilk anarþistler muhtemelen Ermeni
anarþistleriydi. Büyük Osmanlý Ýmparatorluðu'nun daðýlma zamanlarýydý ve
Ermeniler önde gelen figürü Alexander Atabekyan olan bir anarþist hareket
ile katkýda bulundular. Atabekyan o dönemde kitapçýklar yayýnladý ve
muhtemelen Ýstanbul ve Ýzmir'de Ermeni cemaatleri içinde anarþizm
propogandasý yaptý.
Kimi benzerliklere karþýn, erken devrimci Türk idealistleri ve milliyetçi
hareketleri ('Genç Türkler') anarþist bir etki altýnda gibi gözükmediler.
Az sayýda istisnadan biri Fransýz anarþisti Jean Grave'den etkilenen
Ýttihat Terakki içindeki küçük bir gruptu.

(Bknz. The Young Turks in Opposition, M. Þükrü Hanioðlu, Oxford University
Press, 1995, s.171.) Tabii merkez komitenin her zaman açýkça anarþizmi
eleþtirdiðini, ve ayný komitenin 1915'teki rolünü unutmadan.

Bununla beraber, öyle görünüyor ki Atabekyan'ýn da içinde aktif olduðu
devrimci Ermeni hareketleri anarþizm ile milliyetçiliði bir þekilde
biraraya getirmiþlerdi. Osmanlýlarda milliyetçi ve modernist hareketlerin
iliþkileri çerçevesinde anarþizmin sahneye dahil olmasý ayrýca ele
alýnmasý gereken bir konudur.

Bilebildiðimiz kadarýyla, Türkçe'de yayýnlanan ilk anarþist kitap Peter
Kropotkin'in Etika'sýnýn Ahmet Aðaoðlu çevirisiyle 1935'de
gerçekleþtirilen edisyonuydu.

Maalesef bu kitap 1960'lara kadar yalnýz kaldý. 6o'lar ve hatta 70'ler,
tüm dünyada siyasi olarak aktif ve heyecan verici bir dönemdi ve Türkiye
de bir istisna oluþturmadý. Tek tük de olsa anarþist klasiklerin o dönemde
Türkçe'ye çevrildiðini gördük.

Bu kitaplarýn varlýðý, sol yükseliþinin coþkulu atmosferinde, Türkiyeli
devrimcilerin anarþist stratejileri ve taktikleri incelediklerini (ve
muhtemelen kýsmen kullandýklarýný) gösteriyor. Ama kendini anarþist olarak
tarif edenlere, onca Marksist-Leninist-Maocu grup arasýnda bir anarþist
grup kuranlara rastlanmamýþtý.

Anarþistlerin Türkiye'nin siyasi ve kültürel sahnesinde yerlerini almalarý
için 1980'leri beklememiz gerekti. 1970'lerle karþýlaþtýrýnca sýkýcý ve
apolitik bir ortamda doðmuþtu modern Türkiye anarþizmi. Ama ülke hâlâ
siyasi ortama müdahale üzerine kafa yoran komünist entelektüellerle
doluydu ve yeni siyasi alternatifleri tartýþmaya yer vardý. 1986'da,
Türkiye açýkça anarþist bir dergi olan Kara'yý karþýladý. Eski
marksistlerin aðýrlýðýný oluþturduðu bir kadro Türkiye anarþizminin de
baþlangýç notkasýný oluþturdu. Bu ilk anarþiszm dalgasýnda yayýnlanan ilk
anarþist kitap da Ida Mett'in Kronstadt 1921'i olmuþtu. O günkü
konjonktürde anti-bolþevik argümanlarýn anarþizmin kendisinin tanýtýmýndan
daha bile önemli olabildiðini düþündüren bir seçim. Kara'dan bugüne yirmi
yýl içinde sayýsýz anarþist dergi, kitap, fanzin ve broþür yayýnlandý, pek
çok grup, farklý jenerasyonlar, farklý anlayýþlar ortaya çýktý. Bu kýsa
yazýda yirmi yýldan bir iki küçük not düþelim.

? 1990'larda anarþist yayýncýlýkta patlama oldu. Klasik gelenekten
(Proudhon, Bakunin, Nechaev, Kropotkin, Goldman, de Cleyre, Tolstoy,
Malatesta ve Rocker vd.), hareketin tarihine (Avrich, Marshall, Woodcock,
George Crowder ve Paul Thomas, ayrýca Ýspanya Devrimi üzerine kitaplar),
ve günümüz anarþist teorisine (Perlman, Bey, Zerzan, Bookc-hin, Ward, Rolf
Cantzen, Hans-Jürgen Deðen, Purkis and Bowen, ve postanarþistler May ile
Newman'a) uzanýldý.

? Günümüz Türkiye'sinde anarþizmin salt kaosla iliþkili bir sözcük olarak
anlaþýlmayacaðý ama bir siyaset felsefesine ve devrimci bir geçmiþe ve
hatta bugüne denk geldiði artýk biliniyor. 1990'da, siyasi bir hareket
olarak anarþizmi tanýmayan bir siyasi eylemciye rastlamak gayet mümkündü.
Halbuki bugün, hiç duymadým diyen birine rastlarsanýz ya güvenilmezliðine
hükmedersiniz ya da aslýnda siyasetle ilgilenmediðine.

? Kara bayraðýn Türkiye'deki bu yirmi yýllýk serüveninde GL/queer
hareketleri ve anti-militarist hareketler üzerindeki anarþizm etkisi ve
anarþist eylem kültürünün etkisi açýkça görüldü.

? Üniversitelerin hâlâ anarþizme kapalý olabildiðini görüyoruz, bugüne dek
yapýlmýþ anarþizm konulu tez sayýsý üçü geçmiyor.

Ama bu durumun deðiþme sinyalleri verdiði de açýk. Her geçen gün
anarþizmle ilgilenen daha fazla öðrenci, hoca, araþtýrmacý ortaya çýkýyor.
Ayrýca anarþist olmasa da anarþist literatürden ve siyasetten haberdar
entelektüellerin, yazarlarýn, teorisyenlerin sayýsý da artmakta.

? Anarþist kolektifler ve gruplar bu yirmi yýl boyunca büyük þehirlere
sýkýþmadýlar, Ýstanbul-Ankara-Ýzmir dýþýnda da görüldüler ve irili ufaklý
þehirlerden defalarca anarþizm haberleri geldi. Kimi küçük yerlerde
süreklilikler kazanýldý.

? Anarþist ikonografi hiç fena gitmedi. Türkiye'de insanlar kara bayrakla,
anarþist A iþaretiyle ve diðer anarþist graffitilerle karþýlaþmaya
alýþtýlar.

? Ýlginç bir geliþme de bugün artýk Türkiye'de eskiden anarþist olan
insanlarla tanýþabilmemiz! Tamamen yeni bir fenomen.

Önceden hep eskiden marksist olup bugün þu ya da bu ya da anarþist olan
insanlarla karþýlaþabilirken artýk eskiden anarþist olup bugün þu ya da bu
ya da marksist olan insanlarla karþýlaþabiliyoruz!

? Garip bir þekilde, Türkiyeli anarþistler, tüm dünyada anarþizan
örgütlenme ilkeleriyle ve anarþistlerin fiili aðýrlýðýyla nitelenen
küreselleþme karþýtý hareketle kaynaþmadýlar, taban hareketleri fikriyle
de aralarý iyi olmadý. Seattle 1999 sürecine farklý tepkiler verildi,
kimileri Kara Blok'la birkaç eylemden haz aldý ama sonra Batý radikalizmi
içindeki gizli ýrkçýlýklardan ve Ortadoðu anarþizminden yana olarak bu
hareketlere cephe aldý, kimi de doðrudan Zapatistalarý miltarizmle
suçlarken Unabomber'ý sevdi.

1990'lardan sonra büyüyen Türkiye anarþizminin mevcut marksist siyaset
kültüründen farklý bir siyaset kültürü yaratmakta baþarýsýz olmasýnýn bu
soðuklukla bir iliþkisi olduðunu söylemek mümkün. Ýstisnalar oldu ve
olacak, ama anarþistler genelde ya fazla altkültüre oynadýlar ya da fazla
ortodoks çýkýþlar yaptýlar.

Ne zaman daha siyasi olmak isteseler farklý, anarþizan bir siyaset kültürü
yaratmak yerine en yakýn çýkýþ gördükleri marksist kavrayýþlarý ve
eski 'know-how'ý uyarladýlar.

Bugünlerde 'uygarlýklar çatýþmasý' fantezileri gitgide daha fazla deðere
biniyor, Doðu ile Batý arasýnda seçim yapma tutumu yaygýnlaþýyor. Anarþizm
bugün Türkiye'de canlý bir hareket olsa da ulusal düzlemde 'mutlaka
dikkate alýnmasý gereken' bir aktör sayýlmaz. Fakat bunda Türkiye'de her
türlü solun gerileme döneminde olmasýnýn da büyük payý var elbette. Bir
tür milliciliðe bulaþmayan hiçbir sol tandansýn altýn günleri deðil.

Ve Batý-karþýtý bir çok anarþist olsa da, henüz aramýzdan bir milliyetçi-
anarþist hareket çýkarmamanýn gururunu yaþýyoruz! Eh, bütün günahlarý biz
iþleyemezdik, deðil mi?


Süreyya Evren - email: sureyyya-A-mexico.com


[ Süreyya Evren imzasýný taþýyan bu makale, Birgün gazetesinin
19 Kasým 2006 tarihli sayýsýnda yayýmlanmýþtýr:
http://www.birgun.net/index.php?sayfa=73&view_author=105&article=8155 ]

_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr
http://ainfos.ca/tr


A-Infos Information Center