A-Infos (nl) Groot Brittanië, Anarchist Federation Organise #67 - Organise! herdenkt de vijftigste verjaardag van de Hongaarse Revolutie in 1956 [en]

Het Sovjet leger trok in 1944 Oost Europa binnen. Als bepaalde mensen 
geloofden dat dit tot bevrijding zou leiden, zou snel blijken dat ze het 
mis hadden. Niet alleen werd het kapitalisme niet afgeschaft maar het 
oude fascistische regime, die zoals die in Hongarije, Roemenië en 
Bulgarije hadden gewerkt als gewillige kleine partners van de Nazi’s, 
werden in zekere zin gehandhaafd in die zin dat de oude politieke 
structuren werden gehandhaafd. Het personeel van de regimes bleef voor 
het grootste deel op zijn plaats.

De Sovjet leider Molotov merkte op dat bovenal “wet en orde moeten 
worden gehandhaafd om de opkomst van anarchie te voorkomen”!

De nieuwe Hongaarse regering had als hoofd Bela Danolki-Miklos, een 
generaal die was onderscheiden door Hitler en die was opgetreden als 
tussenpersoon tussen het Nazi regime en de fascistische regering van 
admiraal Horthy, die in 1919 een verschrikkelijke Witte Terreur tegen de 
eerste Hongaarse Revolutie had gelanceerd.

Horthy bleek, vanwege zijn Hongaarse nationalisme, een onbetrouwbare 
bondgenoot te zijn van Hitler, die een Duits bezettingsleger had gestuurd.

Veel Hongaren waren stomverbaasd toen een Nazi hoogwaardigheidsbekleder, 
die nog steeds Horthy als de legitieme leider van het land zag, aan het 
hoofd van een regering werd gesteld, met enkele socialisten en 
communisten als uiterlijk vertoon.

Het Sovjet regime had als doel het beheersen van het land door het 
opzetten van een Hongaarse Communistische Partij die was gezuiverd van 
elementen die nog steeds droomden van enige werkelijke vorm van 
communisme. De partij kreeg de controle over het ministerie van 
binnenlandse zaken en de geheime politie, de AVO. In 1948 kreeg het de 
controle over het ministerie van defensie. Het werkte de oppositie tegen 
door zich steeds met de ene stroming tegen de andere te verbinden. Het 
gebruikte marteling en moord en repressie. De krachten van repressie 
waren een eigenaardig mengsel van de oude schurken van het Horthy regime 
en de nieuwe schurken van de Communistische Partij.

HONGARIJE WORDT EEN RUSSISCHE KOLONIE

Rusland legde strenge herstelbetalingen op aan Hongarije, wat de 
levensomstandigheden verslechterde en een tijdje tot hongersnood leidde. 
Moskou eiste 300 miljoen dollar in materiaal en landbouw producten. Deze 
gingen voor het grootste deel naar Rusland, de rest werd naar 
Tsjechoslowakije en Joegoslavië gestuurd.

Ondanks de repressie van de AVO en de aanwezigheid van het Rode Leger 
werd de situatie in Hongarije explosief. Moskou moest de eisen voor 
herstelbetalingen verminderen van 25% tot 10% van het nationale budget 
van Hongarije.

Massieve nationalisaties leidden tot een economie die werd beheerst door 
de Hongaarse regering en de Sovjet Unie. Arbeiders in genationaliseerde 
industrieën lijdden onder slechte omstandigheden, gebaseerd op loon naar 
werken, met beloningen voor hogere productiviteit (Stakhanovisme) met de 
laagste lonen voor de meerderheid!

Een lange strijd tussen de arbeidersklasse en het nieuwe regime begon in 
deze periode. Afwezigheid en tijdens het werk zo weinig mogelijk doen 
waren de voornaamste wapens van de arbeidersklasse. Het regime keerde 
zich tegen “luie arbeiders” en de terugval in de productiviteit en de 
slechte kwaliteit van de gefabriceerde goederen. In 1948 zei de minister 
van industrie: “De arbeiders hebben een terroristische houding 
aangenomen tegenover de directeuren van genationaliseerde industrieën.”

Een wet werd aangenomen waarin het arbeiders werd verboden zonder 
toestemming hun werkplek te verlaten.

Tegelijkertijd verwijderden de Communistische Partijen in Oost Europa 
van 1948 tot 1950 een groot aantal mensen die ze aanhangers van het 
“Titoisme” noemden uit hun rangen (in Hongarije bijna 500.000 mensen!).

In maart 1953 stierf Stalin. Arbeiders opstanden braken uit in Pilsen, 
Tsjechoslowakije, waar een demonstratie van Skoda arbeiders en arbeiders 
van een wapenfabriek wreed werd onderdrukt. Twee weken later kwamen de 
arbeiders van Oost Berlijn in opstand, waardoor revoltes uitbraken in 
heel Oost Duitsland, die door Russische tanks werden onderdrukt.

Het Sovjet leiderschap moest een nieuwe strategie toepassen. In 
Hongarije betekende dit dat de ‘harde’ leider Rakosi werd afgezet en de 
‘softe’ Imre Nagy als premier werd aangesteld. Verschillende 
hervormingen werden doorgevoerd: lichte industrieën leefden op, die tot 
dan toe hadden geleden ten koste van de zware industrie die de USSR 
nodig had, er was een toename van de productie van consumptie goederen, 
individuele boeren kregen hulp, en de repressie werd minder streng. Het 
Kremlin hoopte dat de Hongaarse arbeidersklasse hierdoor tot rust zou 
komen.

Nadat Chroestsjov in de USSR aan de macht kwam, werd Nagy ontslagen en 
Rakosi kwam terug op zijn plek. De meeste van de concessies die in de 
laatste 20 maanden waren doorgevoerd werden beetje bij beetje 
weggenomen. De druk om meer aan herstelbetalingen te betalen werd 
opgevoerd.

DE POOLSE ARBEIDERS REVOLTE

Op 28 juni 1956 demonstreerden de arbeiders van Poznan voor de 
terugtrekking van de Russen, het einde van loon naar werken en ‘Brood en 
Vrijheid’. Opnieuw werd de revolte brutaal neergeslagen.

In Hongarije zetten de arbeiders hun strijd voort met een serie van 
stakingen. Dit moedigde intellectuelen, artiesten, schrijvers en 
studenten aan om hun eisen naar voren te brengen. De Petofi Kring werd 
gesticht door studenten in de Communistische Jeugd organisatie. Dit werd 
een belangrijk centrum voor debat en discussie. Tegelijkertijd begonnen 
ondergrondse pamfletten te circuleren, literaire besprekingen verschenen 
en semi-openbare bijeenkomsten vonden plaats. Rakosi probeerde deze 
bijeenkomsten te verbieden, maar dat mislukte. Hij wilde een massief 
optreden, maar de Sojvets waren bang dat de situatie uit de hand zou 
lopen en grepen in om Rakosi opnieuw af te zetten. Hij werd vervangen 
door zijn rechterhand, Gero.

Dit stond de Schrijvers Vakbond toe alle aanhangers van Rakosi als leden 
te schrappen, waarbij ze werden vervangen door dissidenten en zelfs 
niet-communisten.

Het regime probeerde sympathie te wekken door Rajk, een communistische 
dissident die eerder vanwege Titoisme was geëxecuteerd, te zuiveren. 
Tweehonderdduizend mensen waren aanwezig toen Rajk’s lichaam opnieuw 
werd begraven voor een officiële begrafenis. Voor zijn dood had Rajk de 
leiding over de AVO. De meesten die die dag aanwezig waren kwamen niet 
om Rajk te eren, maar om hun oppositie tegenover het regime te tonen.

OKTOBER 1956 – DE ARBEIDERS BETREDEN HET STRIJDTONEEL

Door middel van lokale vakbondsafdelingen riepen arbeiders op tot het 
beheer van de fabrieken door de arbeiders. Het Nationale Comité van 
Vakbonden zette deze eisen om in ‘vakbondsdemocratie’ en 
‘arbeiderscontrole’.

Deze nieuwe eisen voegden een revolutionaire inhoud toe aan de agitatie 
die tot dan toe alleen protest was geweest. De Petofi Kring nam de eisen 
van de arbeiders over en vormde ze om tot een smalle eis die aan de 
regering moest worden gesteld.

Toen ze hoorden dat het oude Poolse leiderschap had moeten aftreden, 
ondanks de steun van Moskou, dachten de intellectuelen dat hun moment 
was gekomen. De Petofi Kring riep voor 23 oktober op tot een 
demonstratie uit solidariteit met hun “Poolse broeders”. De regering 
verbood het protest, maar gaf toe toen bleek dat mensen massaal door 
Boedapest liepen. Vijftigduizend mensen verzamelden zich om een 
resolutie van de Schrijvers Vakbond te horen. Deze riep op tot nationale 
onafhankelijkheid op basis van socialistische principes, gelijkheid bij 
de verhouding met de USSR en een herziening van de economische 
overeenkomsten, leiding van de fabrieken door de arbeiders en technici, 
het vertrek van Rakosi en een nieuwe regering met electorale vrijheid.

De demonstratie zou eindigen, maar veel deelnemers besloten naar het 
parlement te lopen. Honderdduizend mensen verzamelden zich. Besloten 
werd te gaan naar het belangrijkste radio station, zodat de eisen zouden 
worden uitgezonden. Op de weg daar naar toe werd een enorm standbeeld 
van Stalin weggesleept en vernield.

Duizenden meer sloten zich aan bij de mars, waaronder veel arbeiders. 
Bij het radio station schoten AGO schurken, die zich in het gebouw 
hadden verscholen, op de menigte, waarbij velen werden vermoord. De 
menigte bleef vooruit lopen, waarbij de politie buiten het gebouw werd 
overweldigd en de wapens van de politie werden overgenomen om op het 
gebouw te schieten.

Arbeiders keerden terug naar wapenfabrieken waar ze werkten en laadden 
auto’s met wapens die naar het radio station werden gebracht.

De leiders van de Communistische Partij die in paniek waren brachten de 
‘softe’ Nagy terug als premier. Maar het was onder zijn leiderschap dat 
de regering het Rode Leger opriep om te helpen “de orde te herstellen”.

“Het waren de arbeiders die … voorkwamen dat de strijd volledig 
instortte. Ze zagen de kwestie Nagy als grotendeels zonder belang. In de 
maatschappij zagen ze door het stof en de rook van de strijd in de 
straten een schimp van een situatie waarin er geen premier, politici, en 
geen officials of bazen zouden zijn die bevelen aan ze zouden geven”, 
zegt Andy Anderson, schrijver van Hungary 1956.

“De jonge arbeiders leidden de weg en iedereen volgde hen” – 21 jarige 
arbeider van de Verenigde Elektriciteit fabriek in een buitenwijk van 
Boedapest.

Arbeiders en studenten zetten een revolutionaire raad op. De slag rond 
het radio station ging door. Nagy riep op tot het neerleggen van de 
wapens en beloofde vergaande democratisering. Dit schrikte niet veel 
arbeiders af. De Revolutionaire Raad van Arbeiders en Studenten riep op 
tot een algemene staking.

TANKS KOMEN ER AAN

Russische tanks kwamen er aan en veel barricades werden tegen hen 
opgebouwd. Gedurende drie dagen gingen de gevechten in Boedapest door, 
waarbij arbeiders en studenten molotovs, in beslag genomen wapens en 
zelfs een klein veld geschut waarmee ze de tanks bombardeerden.

Ondertussen verspreidde de revolutie zich.

In Magyarovar schoot de AVO op een menigte, waarbij meer dan honderd 
mensen werden vermoord. Gewapende arbeiders en studenten uit het nabij 
gelegen Gyor kwamen aan. Het AVO hoofdkwartier werd veroverd, en de AVO 
schurken die het overleefden werden dood geslagen of gelyncht.

De algemene staking verspreidde zich over Boedapest en naar de 
voornaamste industriële steden. In heel Hongarije werden revolutionaire 
comité’s en raden opgezet.

Raden werden gevormd in de mijnen, de staal fabrieken, de elektriciteit 
stations. Velen publiceerden programma’s. Hun voornaamste eisen waren 
revolutionair in de zin dat ze de grondvesten van de bureaucratie lieten 
schudden en bijna zeker van daar zouden leiden tot de creatie van een 
werkelijk communisme.

Boeren en boerderij arbeiders organiseerden voedsel leveranties naar de 
stedelijke arbeiders en verdreven de managers van de statelijke 
boerderij collectieven. In sommige gebieden werd land herverdeeld, in 
andere gingen de collectieven verder onder hun controle.

Al spoedig werden gevangenissen in Boedapest veroverd en alle politieke 
gevangenen werden vrijgelaten. Toen de verschrikkelijke omstandigheden, 
marteling en klappen bekend werden werd bijna iedere AVO die werd gepakt 
vermoord door de menigten.

Nagy beloofde nu de ontmanteling van de AVO, en het Rode Leger trok zich 
terug uit Boedapest. Echter, dit was alleen om te hergroeperen. Nagy 
werd door de raden gewaarschuwd dat als het Rode Leger zich niet 
helemaal terug zou trekken zij hen hier toe zouden dwingen.

De Nagy regering verzekerde het volk dat de Russen niet opnieuw zouden 
aanvallen. Maar spoedig werden Pal Maleter en Kovacs, die een 
belangrijke rol hadden gespeeld bij de gevechten in Boedapest, 
gearresteerd tijdens onderhandelingen met het Rode Leger. Op 4 november 
opende het Rode Leger het vuur op alle belangrijke steden. MIG 
jachtvliegtuigen beschoten de bevolking. De arbeidersklasse incasseerde 
tijdens de gevechten die volgden de hardste klappen. Veel Russische 
tanks werden vernietigd.

De AVO kwam uit de holen waarin ze zich schuil hadden gehouden en begon 
opstandelingen in groepen op te hangen op de bruggen over de Danube in 
Boedapest. Veel van degenen die werden opgehangen waren arbeiders.

HET GEWAPENDE VERZET EINDIGT

Op 14 november was het gewapende verzet op grote schaal beëindigd. 
Hoewel velen begonnen terug te keren naar het werk ging de staking in de 
meeste industrieën door.

De nieuwe regering onder Janos Kadar begon leden van de raden te 
arresteren. Maar de raden konden hun macht handhaven en Kadar werd 
gedwongen met hen te praten.

Hij begon andere middelen te gebruiken om de raden te vernietigen. Hij 
begon met het uitgeven van rantsoen kaarten, maar alleen aan degenen die 
naar het werk terugkeerden, en gebruikte het Rode Leger om voedsel 
leveranties door boeren aan de steden stop te zetten. Nagy, die werd 
gezien als te liberaal, werd gearresteerd. Later werden hij en Maleter 
en anderen in Moskou geëxecuteerd.

Kadar begon meer arbeiders afgevaardigden te arresteren, evenals 
afgevaardigden van studenten. Velen traden naar voren om hun plaatsen in 
te nemen. Toen de staat zich dit realiseerde werd overgegaan tot 
grootschalige arrestaties van arbeiders. Massale demonstraties gingen 
door, en arbeiders vochten met de AVO en het leger als ze hun 
afgevaardigden kwamen arresteren. Velen werden door de AVO 
neergeschoten. De arrestaties en executies gingen in 1957 door. 
Aangekondigd werd dat de arbeiders raden zouden worden vervangen door 
raden op het werk, gecontroleerd door vakbondsbureaucraten, volledig 
ondergeschikt aan de staat. En uiteindelijk werd aangekondigd dat alle 
overgebleven raden zouden worden afgeschaft.

HET WESTEN

Het is geen verrassing dat de Hongaarse arbeidersklasse geen steun 
kreeg, geen wapens, geen medische hulp van de Westerse machten. Datgene 
waar ze voor vochten was net zo sterk gekeerd tegen de kapitalistische 
democratie als tegen het staatskapitalisme van de Sovjet Unie.

Wat de Westerse vakbonden betreft, zij deden niets. De Internationale 
Confederatie van Vrije Vakbonden verwierp een oproep van de arbeiders 
raden tot een internationale boycot. Stel dit tegenover de actie van 
havenarbeiders uit Liverpool en Hull, die weigerden goederen voor Sovjet 
schepen aan te raken.

De Hongaarse Revolutie hielp de wolken van mystificatie over de USSR en 
diens satellieten de wereld uit te helpen. Het bevestigde de notie van 
onbeperkte strijd door de arbeidersklasse tegen alle bazen en meesters, 
ongeacht hoe ze proberen zichzelf te vermommen als de afgevaardigden van 
de arbeiders.

Het verlicht de weg naar een nieuwe maatschappij waarvoor zo veel 
arbeiders hun levens hebben gegeven.

De beste weg om de Hongaarse Revolutie te eren is om de strijd voor 
menselijke emancipatie en de komst van een nieuwe maatschappij gebaseerd 
op gelijkheid en sociale rechtvaardigheid voort te zetten.

Orig: (en) Britain, Anarchist Federation Organise #67 – Organise! 
remembers the fiftieth anniversary of the 1956 Hungarian Revolution.
_______________________________________________
A-infos-nl mailing list
A-infos-nl@ainfos.ca
http://www.ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-nl
http://ainfos.ca/nl