A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) ?Bir Anarþistin Kaza Sonucu Ölümü? 8. yýlýnda

Date Sun, 18 Sep 2005 18:28:28 +0300 (IDT)


?Bir Anarþistin Kaza Sonucu Ölümü? 8. yýlýnda
Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Ýtalyan yazar Dario Fo?nun*baþyapýtlarýndan
?Bir Anarþistin Kaza Sonucu Ölümü? adlý oyunu Ýstanbul Devlet Tiyatrosu
prodüksiyonu ile 8. yýlýna merhaba diyor.
Dario Fo, bu oyununun Türkiye?de Devlet Tiyatrosu?nda oynandýðýný öðrendiði
zaman, ?Allah Allah, bu nasýl olur? Benim oyunum, sistem karþýtý bir oyun...
Nasýl olur da Devlet?in tiyatrosunda oynar? Herhalde, ya Türkiye çok ileri
gitti, ya da siz bana tiyatronun adýný tercüme ederken bir yanlýþlýk
yaptýnýz! Devlet Tiyatrosu olamaz!? demiþ.
Türkiye gerçeði ile birebir örtüþen bu oyunun baþarý öyküsünü
oyuncularýndan dinledik.
Atilla ÞENDÝL: Dario Fo?nun kaleminin kývraklýðý, bunu yaparken de
geleneksel tiyatrosuna yaslanmýþ, bunu gözardý etmemiþ ve oradan yola
çýkarak da inanýlmaz bir oyun yazmýþ. Bizde bu oyunun çok uzun süre
oynamasýnýn asal nedeni, herhalde gündemden hiç düþmeyecek olmasý. Çünkü, o
kadar geniþ bir yelpazede bize hitap ediyor ki, politik çýkarlar, din
meselesi, büyük þirketlerin ülke yönetimine etki etmek istemeleri, basýn
meselesi ve bir yandan da, oyun ilk oynandýðý yýl, yaptýðýmýz bir söyleþi
sýrasýnda soru soran gazetecilere ?bu oyun çok gündemde bir oyun, belki biz
þu anda konuþurken bile, birileri bir yerlerden atýlýyordur !? demiþtim.

Oyunumuzun hikayesinde de bir anarþistin emniyetin bilmem kaçýncý katýndan
aþaðýya atýlmasý meselesi var. Biz o gün bu röportajý yaparken bir ilimizin
Emniyet Müdürlüðü?nden bir adamý aþaðý atmýþlar. O gün televizyonda iki
haber arka arkaya verilmiþti. Bu da çok ilginçti tabi. Oyunda mesele, bir
sistem eleþtirisi. Biz bu oyunu Manisa?da polislere ve eþlerine oynadýk, o
insanlar ayakta alkýþladýlar oyunumuzu. O zaman ben þöyle düþünmüþtüm: biz
demek ki meramýmýzý doðru anlatmýþýz.

Bütün bunlara raðmen, bu oyun oynanmayabilirdi. Neden oynanmayabilirdi? Biz
buna çok gerçek olarak baksaydýk ve iki gözü iki çeþme, iþkenceler þöyle
oldu gibi anlatsaydýk eðer, zaten çok büyük bir hataya düþmüþ olurduk. Ki
Dario Fo?dan uzaklaþmýþ olurduk.

Yönetmenimiz Murat Karasu ne yaptý? Ýþin özünden hiç uzaklaþmadý. Commedia
Dell?Arte?yi asal olarak tuttu. Devlet Tiyatrolarý?nýn görevlerinden bir
tanesi de, tüm tarzlarý en doðru biçimde seyirciye aktarmak. Gelen insanlar
?lânet olsun ya, ben bunlarý yaþadým!? demediler. ?Hah, hah, hah, evet, biz
bunlarý yaþýyoruz yahu!? dediler. Bu, iþte oyunun uzun süre gündemde
kalmasýný, yýllarca oynanmasýný ve yýllarca oynayacak olmasýný saðladý.

7. yýlý bitirdik ve bu gidiþle de 8. sezonda da oynayacaðýz gibi görünüyor.
Çünkü biz her sezonu ?dolu salonla? kapatýyoruz. Bundan 7 sene önce bu oyun
baþladýðýnda 10 yaþýnda olan bir çocuk, þimdi 17 yaþýnda, artýk gelip
izliyor. O zamanlar üniversitede olanlar, þimdi meslek sahibi, þimdi onlar
gelip izliyorlar. Seyirci de geliþiyor.

Dündar MÜFTÜOÐLU: Oynanýþta, reji olsun, oyunculuk olsun; iddialý olmayan,
kendini oyundan ve oyunun meselesinden daha önemli görmeyen, alçakgönüllü
bir yaklaþým, ?içten, sýcak, samimi? bir yaklaþým var. Bu hem oyunla kurulan
hem seyirci ile kurulan iliþkide hem de sahne üzerinde oyuncularýn
birbirleri ile kurduklarý iliþkide çok belirgin. Rahat, her þeye hazýr,
(canlý bir tiyatro oyununda) anýnda olabilecek bütün sürprizlere karþý açýk
bir ekip çalýþmasý var. Oyuncularýn kendilerini öne çýkarmayýp, oyunun
söylediklerini öne çýkarma çabalarý, bu baþarýnýn en önemli nedenlerinden
biri. Bu, oyunu çok hoþ, seyredilebilir bir hale getiriyor.

Seyirci çok rahat ediyor ve oyuna birden çok kez gelen olduðunu biliyorum.
Birkaç kez hatta daha fazla gelip, oyunu seyredenler olduðunu biliyorum.
Oyun metninin baþarýsýna gelince, bilebildiðimiz kadarý ile Dario Fo?nun
kendi tiyatrosundaki bir ekip çalýþmasýnda doðaçlamalarla bu oyunun
çýkartýlmýþ olmasý, yine böyle finale doðru çok farsa giden bir oyun olmasý,
tekmelerin tokatlarýn atýldýðý -ki bunlar, bizim rejimizde olan þeyler
deðil, tekstte de parantez içinde olan þeyler- yerlerde sürünenler,
düþenler, kalkanlar, buna raðmen anlatýlan çok ciddi bir mesele var.

Burada tabi ben kiþi olarak Dario Fo?nun ve ekibinin bir amacýný seziyorum:
çok ciddi bir olaydan ortaya çýkan bir mesele, bütün bu tavýrda da bir ironi
ve bir aþaðýlama amaçlanmýþ sanýyorum. Metnin baþarýsýnýn bir bölümü olarak,
anlatýlan olay çok önemli geliyor bana.

Ýtalya?da yaklaþýk 30 yýl önce yaþanan gerçek bir olaydan yola çýkýlarak
doðaçlamalar yapýlmýþ ve çalýþýlmýþ bir tekst. Olay da, oyunun isminden de
anlaþýlacaðý gibi, Bir Anarþistin Kaza ! Sonucu Ölümü ... Milano Emniyet
Müdürlüðü?nün 3. ya da 4. katýndan atýlarak öldürülüyor bir anarþist. Sonra
?derin devletin?, ?devletin? üst yapý kurumlarýnýn (yargýnýn, emniyetin,
basýnýn, sanatýn ve din müesesesinin) bu olayý nasýl da istedikleri zaman
olayý gerçekleþtirenler (katiller, iþkenceci polisler) aleyhine ve nasýl da
istedikleri zaman olayý gerçekleþtirenler lehine dönüþtürüp,
yorumlayabileceðini anlatýyor.

Burada müthiþ bir ironi var ve tabii ki müthiþ bir acý var, hüzün var.
Oyundaki sahte yargýç mesela, rol ismi deli olan biri, ama o delinin
gerçekten bir deli mi yoksa çok zeki, çok akýllý ve olaylarýn çok farkýnda,
?derin devlet?in yediði haltlarýn çok farkýnda olan sistem dýþý, doðru bir
karakter mi olduðu tartýþýlýr... Ki bence o deli deðil, o, sistem dýþý olan
kiþidir, yaþamýn aykýrý unsurudur. Onlardandýr ve onlar yüzünden bir takým
þeyleri görürüz ya da farkederiz. O mesela, yargýç olarak bir yorum yapýyor,
iþkenceci ya da katil polis ve ona göz yuman, iþbirlikçisi Milano Emniyet
Müdürü?nü aklýyor; bir baþka yorum yapýyor, ikisinin de kellesi gidiyor.

Ayný þekilde gazetecisi de böyle, din adamý da böyle -rahip oynuyor, orada
da böyle- herkesin, ?derin devlet?e hizmet adýna, devletin bekasý adýna
nasýl çok vahþi, çok hain, çok alçakça bir olayý aklayabildiklerini,
isterlerse de bunu yapanlarý suçlayabildiklerini anlatan bir oyun. Bu
bakýmdan, hem metnin çok güzel olmasý, hem bu metne hoþgorü ile,
alçakgönüllülükle, samimiyetle hizmet eden bir oyunun kotarýlmýþ olmasý ve
bunun da senelerdir eleþtirilerle, yeni çalýþmalarla yeniden
canlandýrýlarak, yeni bir ivme kazandýrýlarak bugüne kadar getirilmiþ
olmasý, bence oyunun baþarýsý.

Bütün bunlardan ayrý düþünülemeyecek bir olgu da, son 30 yýllýk süreçte
Türkiye?de yaþanan çok fazla benzeri olay... Bu olaylar, Türkiye
seyircisinin, özellikle bilinçli tiyatro seyircisinin de gündeminde olduðu
için, bu açýdan da çok ilgilendiriyor. Bence, seyirciyi cezbeden bu üç
ilginç olgunun bir araya gelmesi, oyunun baþarýlý olmasýnýn en önemli
nedeni.

12 Temmuz 2005

[Kaynak: http://www.ntvmsnbc.com/news/332400.asp]

----

Bir Anarþistin Kaza Sonucu Ölümü

Yazan: Dario Fo
Türkçesi: Füsun Demirel
Reji: Murat Karasu
Dekor: Ethem Özbora
Kostüm: Çimen Karaosmanoðlu
Iþýk: Ayhan Güldaðlarý

Oyuncular:
Atilla Þendil
Kubilay Karslýoðlu
Dündar Müftüoðlu
Hidayet Erdinç
Ýþdar Gökseven
Elif Erdal

Ýstanbul Devlet Tiyatrolarý / Taksim Sahnesi

Sözümona bir anarþist, emniyet müdürlüðünün camýndan atlayarak ?intihar?
eder.. Ve bir ?deli? sorgulanmak üzere ayný binaya getirilir. Ýþte, emniyet
teþkilatýnýn kaderini deðiþtiren olaylar da tam bu noktada baþlar.. Nobel
Edebiyat Ödülü alarak yankýlar uyandýran Dario Fo?nun en ünlü komedisi
Taksim Sahnesi?nde 2004-2005 sezonunda sahnelenmiþti.

Oyun, ara dahil 2 saat 5 dakikadýr.

[Kaynak: http://www.istdt.gov.tr/oyunlar/oyun.asp?lngType=0&lngPlayID=150]


---
* [Ed. Notu: 1997'de edebiyat dalýnda Nobel ödülü kazanan Dario Fo,
Ýtalyan anarþist bir oyun yazarý ve aktördür.]

_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr


A-Infos Information Center