A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) [Medya] Bir Anarþist Olarak Tolsto y

Date Sun, 2 Oct 2005 11:56:07 +0300 (IDT)


LEV TOLSTOY - Tanrý?nýn Egemenliði Ýçinizdedir
Mistik Bir Din deðil Yeni bir yaþam Anlayýþý olarak Hýristiyanlýk
Çeviren: Dominik Pamir. Kaos Yayýnlarý, Ýstanbul, Eylül 2005.
Geçtiðimiz günlerde Lev Tolstoy?un Tanrý?nýn Egemenliði Ýçinizdedir adlý
kitabý Türkçe?de ilk kez yayýnlandý. Proudhon, Bakunin, Kropotkin, Malatesta
gibi anarþizmin klasikleþmiþ düþünür ve eylemcileri kadar etkili olan
Tolstoy?un 1893 tarihli bu kitabý, anarko-sendikalizm, anarko-komünizm ya da
bireysel anarþizm kadar yaygýn olan bir baþka anarþizm koluna,
anti-militarizme ve pasifist eylemciliðe ya da Albert Einstein?ýn tabiriyle
?militan bir pasifizm?e kaynaklýk etmiþ en önemli metinlerden birisidir.
Bugün vicdani ret ya da total ret hareketi olarak kendisini ortaya koyan bu
anlayýþ anarþizmin en temel yönü olan otoritenin reddinden kaynaklanýr.

Þiddetin reddini tutarlý mantýksal sonucuna yani devletin reddine kadar
götüren Tolstoy kendisini bir anarþist olarak adlandýrmaz. Çünkü onun bakýþ
açýsýndan anarþizm þiddet yoluyla toplumu deðiþtirmeye çalýþan bir
öðretidir. Onun amacý kurumsallaþmýþ Hýristiyanlýðýn karþýsýna doðru dini
inancý çýkarmaktýr. Bu yüzden yeryüzünde egemenlik kurmuþ bir Tanrý veya onu
temsil ederek egemenlik kuran bir kiliseyi reddeder. Hatta ona göre, Kilise
ilk Hýristiyanlýðý yozlaþtýrmýþ ve tahrip etmiþ bir kurumdur. Bugünkü
haliyle Hýristiyanlýk baþlangýçtaki amaçlarýndan saptýrýlmýþ, yanlýþ
anlaþýlmýþ bir inançtýr. Tolstoy bu görüþünü Ýsa?nýn Daðdaki Vaaz?ýna
dayandýrýr. Bugünkü kilisenin resmi bir kurum olarak devletin þiddetine
ortak olduðunu söyler, bu yüzden de kilisenin, peygamberin, ayinin olmadýðý
baþkalarý üzerinde güç kullanýmýný reddeden, çalýþma yoluyla kiþinin kendini
arýndýrdýðý, sade ve ahlaklý bir yaþam anlayýþý önerir.

Ancak her türlü baský ve ezme biçimini reddeden birisinin doðru bir
Hýristiyan olabileceðini ortaya koymaya çalýþan Tolstoy?un düþünceleri bu
nedenle anarþizme çok yakýnlaþýr. Tolstoy?un kendi çaðdaþý olan
anarþistlerle iliþkiye girdiði, onlardan etkilendiði bilinen bir gerçektir.
1862 yýlýnda yaptýðý Avrupa yolculuðunda, bir kitabýný okuduðu anarþizmin
kurucusu Pierre Joseph Proudhon?la tanýþýr ve onunla birçok konuda anlaþýr.
Anarþizm tarihçisi George Woodcock, Proudhon?un Savaþ ve Barýþ adlý
incelemesini okuduktan sonra yazdýðý Savaþ ve Barýþ adlý en tanýnmýþ
romanýnda Tolstoy?un, Proudhon?dan yalnýzca kitabýnýn adýný almakla
kalmadýðýný savaþýn ve militarizmin toplumsal kökenleri konusunda da
anlaþtýðýný belirtir. Tolstoy, Kropotkin?in Bir Devrimcinin Anýlarý ve
Tarlalar, Fabrikalar Atölyeler adlý kitaplarýný okumuþ ve etkilenmiþti, bu
kitaptaki görüþlerin Rusa?da yapýlacak bir tarým reformu için önemli
olduðunu belirtmiþti.

1850?lerin sonlarýna doðru tanýk olduðu savaþlar ve devletin þiddetine
duyduðu tepki onu giderek anarþizan bir dille kendini ifade etmeye doðru
itmiþti. Daha sonraki yaþamý boyunca tüm zenginliðini ve bir prens olarak
statüsünü terk ederek düþünceleriyle tutarlý sade, kentin karmaþasýndan
uzak, doðaya yakýn bir hayata yöneldiði son otuz yýlýnda bu düþüncelerini
yaymak için yaþadý. Tanrý?nýn Egemenliði Ýçinizdedir adlý kitabýnda olduðu
gibi baþka yapýtlarýnda da sürekli olarak hükümetlerin, modern devlet
kurumunun, milliyetçiliðin, savaþ ve militarizmin, her türlü devlet baský
aracýnýn, hapishane ve cezalandýrma kurumlarýnýn, eðitim kurumlarýnýn,
insanlarý otoriter bir ahlakýn boyunduruðu altýnda tutmaya çalýþan dini
kurumlarý reddeden tutarlý bir anarþist anlayýþ geliþtirdi. Bu kitabýnda
Hýristiyan anarþizmine dair düþüncelerini sistemli þekilde ortaya koyan
Tolstoy, güce dayalý bir hayatýn reddini temellendirir ve güce güçle karþý
koymama anlayýþýný formüle eder. Tolstoy?un bu anlayýþý daha kendisi
hayattayken hem Rusya?da hem de Rusya dýþýnda örneðin Amerika?da yaygýnlýk
kazandý. Sadece militan pasifistler ya da kendilerine Tolstoycular diyenler
arasýnda deðil ayný zamanda Gandhi gibi düþünür eylemciler arasýnda da çok
etkili oldu. Gandhi kendi otobiyografisinde bu kitap hakkýnda þunlarý
yazmýþtýr: "Ciddi bir þüphecilik ve güvensizlik krizi içindeyken Tanrý?nýn
Egemenliði Ýçinizdedir kitabýyla karþýlaþmam ve onun etkisi altýnda kalmam
bundan kýrk yýl önceydi. O zamanlar þiddete inanan birisiydim. Onu okumam
benim þüpheciliðimi tedavi etti ve beni ahimsa'nýn (þiddetsizliðin) kararlý
bir savunucusu haline getirdi... O, çaðýmýzýn ortaya çýkardýðý en büyük
þiddetsizlik önderidir". Gandhi?nin bu þiddetsiz eylemcilik anlayýþýnýn daha
sonraki dönemde, özellikle çaðdaþ aktivizmin en önemli etki kaynaklarýndan
birisi olduðunu göz önünde bulundurursak, çaðdaþ þiddetsiz doðrudan
eylemcilik anlayýþýnýn köklerinin Tolstoy?un bu kitabýna kadar geri
gittiðini öne sürebiliriz.

Bu kitabý anarþizmin Bakunin gibi yýkýcý þiddeti öneren kaynaklarý kadar
Tolstoy gibi þiddetsizliði savunan temsilcileri, kolektivizmi ve politik
örgütlenmeyi reddeden bireyci kaynaklarý kadar komünist temsilcileri, dini
inanca dayalý temsilcileri kadar bütünüyle rasyonalist ve ateist
temsilcileri olan zengin bir eylem ve düþünce geleneði olduðunu, Peter
Marshall?ýn tabiriyle bir anarþi ýrmaðý olduðunu görmek açýsýndan da
okuyabiliriz. Ama bu kitabý günümüz için önemli kýlan baþka bir yönü de çok
keskin bir milliyetçilik karþýtlýðýna sahip oluþudur. Emma Goldman 1911?de
yazýdýðý ?Vatanseverlik, Özgürlüðe Karþý Bir Tehdit? adlý yazýsýnda Tolstoy
için þunlarý söylüyor: ?Zamanýmýzýn en büyük milliyetçilik karþýtý Leo
Tolstoy, vatanseverliði bütün katillerin eðitimini tatmin edecek bir prensip
olarak tanýmlar; hayatýn gereklilikleri olan ayakkabý, kýyafet ve ev
yapýmýndan çok insan öldürmek için daha iyi ekipmaný bulunan bir iþ; averaj
çalýþan adamýnkinden daha üstün kârlarý ve zaferleri garantileyen bir iþ.?

Bugün anarþizmin çeþitli akýmlarý arasýnda bir kutuplaþmadan ziyade
birbirlerinden farklý yönleriyle bu geleneklerin birçoðundan eylemci
kolektifler içinde aðsal olarak hareket ettiklerini düþünecek olursak
aralarýndaki ortak noktalarý keþfetmenin ne kadar önemli olduðu bir kez daha
öne çýkar: anarþizm baþý boþ bir kaos veya terörizm þeklindeki, ya da
amaçsýzca toplumu yýkmaya yönelen bir nihilistin suretindeki yanlýþ
temsillerini tamamen çöpe atmalýyýz. Karþýmýzdaki akým devleti ve her türlü
otoriter kurumu reddederken, hiyerarþik olmayan özgür iþbirliklerine dayalý
etik bir siyasetin farklý yordamlarýný baðrýnda taþýyan zengin bir
gelenektir. Tolstoy?dan Bakunin?e Stirner?den, Kropotkin?e, Ýspanyol
Anarþistlerinden çaðdaþ aktivistlere kadar tüm anarþistler, gücün ele
geçirilmesine dayalý bir toplumsal düzeni deðiþtirmek isterler.

Tolstoy?u her lise çaðýndaki öðrencinin mutlaka okumasý gereken büyük bir
romancý kliþesinin dýþýnda bu sözünü ettiðimiz baðlam içinde bir kez daha
okumakta fayda var.

Kürþad Kýzýltuð


[Bu makale, 25 Eylül 2005 tarihli Birgün gazetesinin Pazar ekinde
yayýmlanmýþtýr.]


_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr


A-Infos Information Center