A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(nl) Deze januari markeert de 100e verjaardag van de Russische Revolutie in 1905 I. (1/2) (en)

From Rob Visser <rvisser@antenna.nl>
Date Thu, 3 Mar 2005 08:42:35 +0100 (CET)


___________________________________________________
A - I N F O S N E W S S E R V I C E
http://www.ainfos.ca/
http://ainfos.ca/index24.html
-________________________________________________

De revolte begon op 22 januari toen een vreedzame, mild
hervormingsgezinde protestmars in St. Petersburg door troepen werd
beschoten, waardoor meer dan 1000 mensen werden vermoord of gewond
raakten. Deze dag werd bekend als “Bloedige Zondag”. In plaats van dat
het de protesten indamde stimuleerde de repressie de vlammen van
rebellie. In heel Rusland begaven verschillende delen van het volk zich
in actief protest. De boeren en arbeiders verenigden zich met de
middenklassen, intelligentsia en (minderheid) nationale groepen tegen
het absolutisme en de onderdrukking door de Tsaristische monarchie.
Echter, iedere klasse had verschillende doelen. Echter, de twee krachten
die het leidende deel van de revolutie vormden waren de arbeiders en de
boeren, die economische en politieke eisen stelden terwijl de
middenklasse grotendeels naar het laatste streefde.

De onrust verspreidde zich naarmate het jaar voortduurde, waarbij
hoogtepunten werden bereikt in de vroege zomer en de herfst voor de
climax in oktober. Er waren muiterijen van mariniers in Sevastopol,
Vladivostok en Kronstadt, met het hoogtepunt in juni, met de muiterij
aan bord van het slagschip Potemkin. Stakingen vonden in het hele land
plaats en de universiteiten sloten toen de studenten klaagden over het
gebrek aan burgervrijheden door uit de universiteitsgebouwen te lopen.
Advocaten, artsen, ingenieurs, en andere middenklasse werknemers
vestigden de Vakbond van Vakbonden en eisten een wetgevende vergadering.

Op het platteland waren er in beslag names van land door de boeren
(waaronder het plunderen van de grotere landerijen) en een natie-brede
Boeren Vakbond werd gecreëerd. In de steden was de staking de daad van
verzet van de arbeiders. Er was in St. Petersburg onmiddellijk na
Bloedige Zondag een algemene staking. Aan het einde van januari waren
meer dan 400.000 arbeiders betrokken. De stakingen verspreidden zich
over het land en gingen het hele jaar door. In dit proces werden nieuwe
vormen van zelf-organisatie van de arbeidersklasse gecreëerd. Dit waren
raden die bestonden uit afgevaardigden van de arbeiders, de beroemde
“sovjets”.

Terwijl de sovjets door arbeiders werden gecreëerd om hun onmiddellijke
problemen op te lossen (bijvoorbeeld het winnen van de staking, de
acht-urige werkdag, arbeidsomstandigheden) veranderde hun rol. Ze
ontwikkelden zich snel in een orgaan van de algemene en politieke
vertegenwoordiging van arbeiders, waarbij politieke eisen werden
gesteld. Het is onnodig te zeggen dat hun potentieel als een basis voor
politieke agitatie onmiddellijk werd erkend door revolutionairen, en
hoewel ze er in de vroege stadia niet bij betrokken waren probeerden
zowel de Bolsjewieken als de Mensjewieken invloed in hen te krijgen.
Echter, zoals Kropotkin het stelde was de algemene staking de
belangrijkste ontwikkeling aangezien “de arbeiders gooiden het gewicht
van hun wil in de strijd en gaven een nieuwe draai aan de beweging. Een
staking van bakkers brak in oktober uit in Moskou, en de drukkers sloten
zich aan bij hun staking. Dit was niet het werk van de een of andere
revolutionaire organisatie. Het was geheel een zaak van de arbeiders,
maar opeens groeide wat was bedoeld als een eenvoudige uitdrukking van
economische ontevredenheid uit tot alle bedrijfstakken, verspreidde zich
naar St. Petersburg, toen over heel Rusland, en nam de aard van zo’n
ontzagwekkende revolutionaire uitdrukking aan dat de autocratie er voor
moest capituleren”.

De eerste sovjet (wat Russisch voor raad is) werd tijdens de Textiel
Staking in 1905 gevestigd in Ivanovna-Voznesensk. Het begon als een
stakingscomité, maar ontwikkelde zich tot een door de arbeiders in de
steden gekozen lichaam. Gedurende de volgende maanden werden Sovjets van
Arbeiders Afgevaardigden gevormd in rond 60 verschillende steden. Op 13
oktober werd de beroemde Sovjet van Arbeiders Afgevaardigden van St.
Petersburg gecreëerd vanuit de ‘Grote Oktober Staking’, op initiatief
van het stakingscomité van de drukkers om de staking beter te coordineren.

Dit was Ruslands eerste politieke algemene staking, die duurde van
september tot 30 oktober. Hoewel stakingen in Rusland in de jaren voor
1905 al gebruikelijk waren legde dit machtige wapen van directe actie
het hele land lam. De oktober staking begon in St. Petersburg en
verspreidde zich snel naar Moskou en spoedig legden de spoorwegarbeiders
het hele Russische spoorwegnetwerk plat. “Een nieuw wapen,
verschrikkelijker dan straatoorlog, was aldus getest en bleek
bewonderenswaardig te werken, “ observeerde Kropotkin.

De sovjets hadden de macht van Nicolaas II uitgedaagd en de algemene
staking dwong hem het Oktober Manifest uit te brengen, met het
parlement, vrijheid voor de pers, van vergadering en van vereniging. Ze
slaagden er niet in om hem af te zetten en hij kwam snel op zijn
beloften terug. In december werden Trotsky en de rest van het
uitvoerende comité van de St. Petersburg Sovjet gearresteerd (een
staatsgreep van de Bolsjewieken mislukte omdat die slecht georganiseerd
en gecoordineerd was). De revolte was voorbij. Het Tsarisme zou tot
februari 1917 aan de macht blijven, toen een soortgelijke golf van
massale protesten hem uiteindelijk verdreef.

Anarchisme, Marxisme en 1905

De Russische Revolutie in 1905 was een duidelijke bevestiging van
belangrijke anarchistische ideeën. Het gebruik van directe actie, de
algemene staking, de creatie van organen van zelfbestuur van arbeiders
in de vorm van sovjets waren allemaal praktische voorbeelden van wat
anarchisten gedurende decennia hadden beweerd. Terwijl het feitelijke
aantal anarchisten dat er bij betrokken was klein was, waren de
gebeurtenissen zelf een spontane bevestiging van anarchistische theorie.

Het is niet verrassend dat Marxisten het hier niet mee eens zijn. In
plaats van anarchistische ideeën te bevestigen, benadrukken ze het
tegenovergestelde. Om te zien of dit waar is of niet, moeten we kijken
naar wat anarchisten te zeggen hadden over de algemene staking en de
sovjets. Als we dit eenmaal doen ontdekken we dat 1905 veel meer
gemeenschappelijk heeft met het anarchisme dan met het Marxisme.
Bovendien, behalve dat anarchistische ideeën werden bevestigd waren het
alleen de anarchisten die er de correcte conclusies uit trokken,
conclusies waar Marxisten pas in 1917 toe kwamen.

De Algemene Staking

De anarchisten omhelsden de algemene stakingen in Rusland als een
bevestiging van hun lang voort bestaande ideeën over revolutionaire
verandering. Marxisten hadden een moeilijker taak aangezien zulke ideeën
vreemd waren aan de hoofdstroom van de Sociaal Democratie. Gezien het
succes en de macht van een algemene staking moesten de meer radicale
Marxisten (zoals Rosa Luxemburg) het toch opnemen in hun beleid.

Toch zaten ze met een probleem. De algemene staking was onverbrekelijk
verbonden met zulke stromingen als het anarchisme en het syndicalisme.
Had Engels zelf in zijn “De Bakuninisten aan het werk” de algemene
staking niet onzinnig verklaard? Waren zijn woorden niet tot in het
oneindige gebruikt tegen anarchisten (en radicale socialisten) die de
wijsheid van de sociaal democratische tactieken, het reformisme en de
bureaucratische inertia ter discussie stelden?

De Marxistische radicalen wisten dat Engels opnieuw zou worden aangezet
om koud water te gooien over iedere poging om het Sociaal Democratische
beleid aan te passen aan de economische macht van de massa’s zoals
uitgedrukt in massale stakingen. De Sociaal Democratische hiërarchie zou
ze eenvoudigweg als “anarchisten” afwijzen. Dit betekende dat Luxemburg
niet werd geconfronteerd met het probleem om aan te tonen dat Engels
gelijk had, zelfs als hij ongelijk had.

Ze deed dit op een ingenieuze wijze. Net als Engels zelf verdraaide ze
eenvoudigweg wat de anarchisten dachten over de algemene staking, om het
acceptabel te maken voor de Sociaal Democratie. Haar argument was
eenvoudig. Ja, Engels had gelijk gehad in het afwijzen van het “algemene
staking” idee van de anarchisten in de jaren ’70 van de 19e eeuw. Maar
nu, dertig jaar later, zouden Sociaal Democraten de algemene staking (of
massale staking, zoals ze het noemde) moeten steunen omdat de concepten
verschillend waren. De anarchistische “algemene staking” was utopisch.
De Marxistische “massale staking” was praktisch.

Om te ontdekken waarom moeten we kijken wat Engels in de jaren ’70 van
de 19e eeuw had beweerd. Engels beschuldigde de anarchisten (of
“Bakuninisten”) er van te denken dat “een algemene staking het middel is
waarmee de sociale revolutie wordt begonnen.” Hij beschuldigde hen ervan
dat ze het zich voorstelden dat “op een mooie ochtend al de arbeiders in
al de industrieën van een land, of zelfs van de hele wereld, zouden
stoppen met werken, waardoor de bezittende klassen zouden worden
gedwongen binnen hooguit vier weken toe te geven of de arbeiders aan te
vallen, die dan het recht zouden hebben zichzelf te verdedigen en de
mogelijkheid zouden benutten om de gehele oude maatschappij omver te
werpen.”

Hij beweerde dat tijdens het Geneve congres van de anarchistische
Alliantie van Sociaal Democratie op 1 september 1873 het “algemeen werd
toegegeven dat voor het uitvoeren van de algemene staking strategie een
perfecte organisatie van de arbeidersklasse en een grote hoeveelheid
fondsen nodig zouden zijn.” Hij stelde vast dat dat het probleem was
aangezien geen enkele regering “het de organisatie of fondsen van de
arbeiders zou toestaan zo’n hoog niveau te bereiken.” Bovendien zou de
revolutie al plaatsvinden voordat “zo’n ideale organisatie” was opgezet
en als die er al zou zijn geweest “zou er geen behoefte zijn om de
algemene staking toe te passen” om het doel te bereiken.

Rosa Luxemburg herhaalde Engels’ argumenten in haar essay “De Massale
Staking” om aan te tonen dat haar steun voor de algemene staking op geen
enkele wijze in strijd was met het Marxisme. Haar “massale staking”
verschilde van de anarchistische “algemene staking”, zoals aangetoond
door Engels aangezien het een dynamisch proces was en niet kon worden
gezien als “een daad, een geisoleerde daad” die de bourgeoisie omver
werpt. In plaats daarvan leidt de massale staking als het produkt van de
alledaagse klassenstrijd binnen de maatschappij tot een directe
confrontatie met de kapitalistische staat en dus was het “niet te
scheiden van de revolutie.”

Het enige probleem met dit alles is dat de anarchisten in werkelijkheid
niet redeneerden volgens de lijnen die Engels en Luxemburg hen
toeschreven. Neem, bijvoorbeeld, Bakunin die de algemene staking zag als
een dynamisch proces omdat als “stakingen zich van de ene plaats naar de
andere plek verspreiden komen ze dicht bij een overgang naar een
algemene staking. En met de ideeën van emancipatie die het proletariaat
nu heeft kan een algemene staking slechts uitlopen tot een grote
omkering die de maatschappij dwingt de oude huid af te werpen.” Hij
noemde de mogelijkheid dat dit kon “gebeuren voordat het proletariaat
voldoende georganiseerd is” verwierp het omdat de stakingen de
zelf-organisatie van de arbeiders uitdrukten omdat de “noodzakelijkheden
van de strijd de arbeiders dwingen elkaar te steunen” en “hoe actiever
de strijd wordt … hoe sterker en uitgebreider deze federatie van
proletariërs moet worden.” En dus “geven stakingen al een bepaalde
collectieve kracht” en “iedere staking wordt het punt van vertrek voor
de formatie van nieuwe groepen.”

Bakunin verwierp ook het idee dat een revolutie “arbitrair” kon zijn,
gemaakt door “de machtigste associaties.” Eerder werd het voortgebracht
door “de kracht van de omstandigheden.” Noch dacht hij dat alle
arbeiders georganiseerd moesten zijn, waarbij hij stelde dat een
minderheid (misschien een op de tien arbeiders) georganiseerd moest zijn
en ze de rest zouden beinvloeden om er zo “op kritische momenten” zeker
van te zijn dat de meerderheid “de leiding van de Internationale zou
volgen.”

Dat is wat in 1905 gebeurde. Het is duidelijk dat Bakunin’s ideeën
volstrekt in strijd zijn met de uitspraken van Engels over wat de
anarchistische ideeën over de algemene staking waren.

Maar wat over de “Bakuninists? Opnieuw is wat Engels hierover meldt
vals. In plaats van dat het congresin Geneve in september, zoals hij
beweerde, van de (ontbonden) Alliantie van Sociaal Democratie was, was
het (in feite) een bijeenkomst van de niet-Marxistische federaties van
de Eerste Internationale. Anders dan Engels stelde vonden anarchisten
niet dat de algemene staking vereiste dat alle arbeiders volledig
georganiseerd zouden moeten zijn en dat ze dan “op een mooie ochtend”
passief de armen zouden vouwen. De Belgische libertairen die het idee op
het congres voorstelden zagen het als een tactiek die arbeiders voor
revolutie kon mobiliseren, “een middel om een beweging op straat te
brengen en de arbeiders naar de barricades te leiden.” Bovendien
verwierpen anarchisten het idee dat ze “overal op een vastgestelde dag
en uur moesten uitbreken” met een duidelijk “Nee!” In feite “hoefden ze
deze kwestie niet te bespreken en veronderstelden dat de dingen zo
zouden kunnen zijn. Zo’n veronderstelling zou tot fatale fouten kunnen
leiden. De revolutie moet aanstekelijk zijn.”

Misschien is dit de reden waarom Engels niet de moeite nam om een
anarchist te citeren toen hij het had over de theorie over deze kwestie
(zoals in zo veel andere kwesties!). De werkelijke vraag moet zijn
waarom zullen Marxisten zich realiseren dat het citeren van Engels het
niet waar maakt?

Het is duidelijk dat de “anarchistische” strategie van het in een klap
omverwerpen van de bourgeoisie alleen in de hoofden van Marxisten
bestaat, nergens anders. Als we de verstoringen die Engels uitsprak en
werden herhaald door Luxemburg eenmaal verwijderen, zien we dat de
revolutie van 1905 en “de historische dialectiek” niet, zoals Luxemburg
beweerde, Engels gelijk gaf en het anarchisme ongelijk gaf. Het is juist
het omgekeerde, aangezien de algemene stakingen in Rusland de
anarchistische ideeën over wat een algemene staking zou zijn dicht
benaderden.

Het is dan ook niet verrassend dat Kropotkin beweerde dat de algemene
staking in 1905 “aantoonde” dat de Latijnse arbeiders die het idee van
de algemene staking hadden gesteund “als een wapen dat onweerstaanbaar
in de handen van de arbeiders zou zijn om hun wil op te leggen” “gelijk
hadden gehad.” Echter, zonder uit te lopen op een opstand werden de
beperkingen van de algemene staking in 1905 duidelijk. Anders dan
sommige van de syndicalisten in de jaren ’90 van de 19e eeuw en de jaren
’00 van de 20e eeuw, werd deze beperking door de vroegste anarchisten
begrepen. Ze zagen de algemene staking als het begin van een revolutie
en niet als de revolutie zelf. Aldus herkende Kropotkin de algemene
staking als “een machtig strijdwapen”, maar benadrukte ook de noodzaak
voor de sovjets om te functioneren als “strijdorganisaties” die de
arbeiders en de boeren zouden aanzetten tot “de opstandige algemene
staking.”

/2


*******
*******
****** The A-Infos News Service ******
News about and of interest to anarchists
******
COMMANDS: lists@ainfos.ca
REPLIES: a-infos-d@ainfos.ca
HELP: a-infos-org@ainfos.ca
WWW: http://www.ainfos.ca/
INFO: http://www.ainfos.ca/org

-To receive a-infos in one language only mail lists@ainfos.ca the message:
unsubscribe a-infos
subscribe a-infos-X
where X = en, ca, de, fr, etc. (i.e. the language code)



A-Infos Information Center