A - I n f o s
a multi-lingual news service by, for, and about anarchists **

News in all languages
Last 40 posts (Homepage) Last two weeks' posts

The last 100 posts, according to language
Castellano_ Deutsch_ Nederlands_ English_ Français_ Italiano_ Polski_ Português_ Russkyi_ Suomi_ Svenska_ Türkçe_ The.Supplement
First few lines of all posts of last 24 hours || of past 30 days | of 2002 | of 2003 | of 2004 | of 2005 | of 2006

Syndication Of A-Infos - including RDF | How to Syndicate A-Infos
Subscribe to the a-infos newsgroups
{Info on A-Infos}

(tr) Kropotkin 163 yaþýnda - Kronoloji

Date Fri, 9 Dec 2005 23:30:58 +0100 (CET)


9 Aralýk 1842 Aleksei Kropotkin ve Yekaterina Nikolaevna'nýn çoçuðu olarak
dünyaya geldi. Aleksei nispeten zengin bir ordu görevlisiydi ve soylu bir
aileden geliyordu (Peter aslýnda bir prensti). Her ne kadar evde katý bir
askeri disiplin uygulasa da, Aleksei'nin askeri kariyeri o kadar da parlak
deðildi. Aleksei, Yekaterina ile 1831 seferberliði sýrasýnda tanýþmýþtý.
Çiftin dört çoçuðu vardý: Nikolai (1835), Yelena (1835), Alexander (1841) ve
Peter (1842). Bir Kazak ordu görevlisinin kýzý olan Yekaterina okumaktan,
yazmaktan ve resim yapmaktan zevk alan, doðal artistik yetenekleri olan
birisiydi. Peter hayatý boyunca Yelena ve Alexander'a yakýn kalmýþtýr.

1846 Peter'ýn annesi verem'den ölür. Bu ise Peter ve kardeþlerini nispeten
katý olan babalarýnýn bakýmýna terk eder. Peter ve Alexander anneleri ile
olan yaþantýlarýný hatýrlamak için henüz çok küçük olsalar da, her ikisi de
hayatlarý boyunca ona karþý aþýrý bir düþkünlük gösterdiler.

1848 Peter'ýn babasý (emir komutanýnýn isteðiyle) Yelizateva Markovna
Korandino ile evlendi. Yelizateva evde büyük bir huzursuzluða neden oldu.
Saldýrgan, kontrol edici bir karaktere sahip bir kadýn olan Yelizateva,
çocuklarý teselli edeceði yerde ölmüþ olan annelerinin tüm izlerini yok
etmeye çalýþtý.

1853 Nikolai Kýrým Savaþý'ndaki askeri görevi nedeni ile aile evinden
ayrýlýr. Nikolai'nin evi terk etmesi Peter'in erginliðe ulaþmasýndan hemen
önceye denk gelir. Peter'a göre, o ilk fýrsatta ayrýlmýþtý, çünkü bütün
çocuklar içinde, babalarý ile iliþkileri en kötü olan oydu. Daha sonra St.
George Cesaret Haç'ý ile ödüllendirilerek görevinde terfi ettirilse de,
babasýnýn ilgisini kazanamaz. Savaþtan sonra içki sorunu ortaya çýkar; bu ise
en sonunda askeri hizmetlerden el çektirilmesine ve bir manastýra kapanmasýna
yol açar. 1864'te kaçan Nikolai'den daha sonra hiçbir haber alýnamaz.

1856 Alexander Moskova Harp Okulu Taburuna katýlmak için evden ayrýlýr. Peter
ve Alexander, yaþamlarýnýn ilk yýllarýnýn büyük bir kýsmýný birlikte
geçirmiþlerdir. Alexander'ýn býraktýðý boþluðu, Rus özel ders hocasý Nikolai
Pavlovich Smirnov doldurdu. Peter'ýn baþka hocalarý olsa da, o ve Smirnov
baþarýlý bir arkadaþlýk kurarlar. Peter'in ilk entelektüel geliþmeleri büyük
ölçüde Smirnov tarafýndan etkilenmiþtir.

Yaklaþýk ayný zamanlarda, Peter Birinci Moskova Lisesi'ne girdi. "Tüm
konularýn oabilecek en duyarsýz þekilde öðretildiði"ni düþünen Peter, okuldan
o kadar da etkilenmemiþti. Sorun kýsmen Peter'in toplu öðrenim deneyimi ile
ilk defa karþýlaþmasýndan kaynaklanýyordu. Okuldan hoþlanmamasýna raðmen,
geometri'den mükemmel notlar almayý baþardý, ve tarih ile coðrafya'dan da
büyük zevk alýyordu.

Aðustos 1857 Peter'ýn Pages Taburuna katýlmasý hayatýnda yeni bir dönüm
noktasý oldu. Belki de babasýna olan kýzgýnlýðý nedeni ile Peter açýkça
Taburdaki bir çok otorite biçimlerine karþý çýktý. Ýlgilerindeki farklýlar
nedeni ile, sýnýf arkadaþlarý ile iliþkilerini geliþtirmekte oldukça
zorlandý. Grup'la kaynaþmaktansa, Peter zamanýnýn büyük bir kýsmýný kitap
okumaya, mektup yazmaya ve dergi çýkarmaya ayýrdý. Bu zaman zarfýnda, Peter
ve Alexander yazýþmalarý sonucunda birbirlerine oldukça yakýnlaþtýlar.

1858 Peter'ýn yazýlarý onun bu zaman zarfýnda yoðun bir þekilde politik
iktisat ve istatistikle ilgilendiðini gösteriyor. Hatta, Nikolskoe ticaret
fuarýnda alýnan ve satýlan tüm ürünlerinin istatistiki ve fiyat analizini
yapmak amacý ile önemli bir çalýþma da yaptý. Bu eðilimleri onun daha iyi bir
istatistik anlayýþýna sahip olmasýna yol açarken, bu deneyim ona daha önemli
þeyler de kazandýrdý. Bu onun köylülerle ilk gerçek iletiþime geçiþiydi.

1861 Bu yýl belki de Rus tarihinin en önemli yýllarýndan birisidir. Tüm Rus
köylüleri özgürleþtirildiler [serflikten]. Bu hareket gelecek on yýldaki
Rusya'nýn toplumsal ve ekonomik koþullarýný oldukça etkileyecekti. Bu
hareketi tüm gücü ile destekleyen Peter, bunun Çar'ýn büyük bir reformist
olduðunu ispatlamasý nedeni ile Çar Alexander II'e saygý duymasýna yol açtý.

Peter ilk defa birisinin özgürlüðünü kaybetmesinin ne demek olduðunu yaþadý.
Kýtaya atanan yeni yardýmcý yönetici yüksek sýnýftan olanlara saðlanan
imkanlarýn çoðunu kaldýrdý. Bunu takip eden protestolardan Peter'ýn payýna
düþen Kýta'nýn hapishanesinde haftalar geçirmek oldu. Bu Peter'ýn devrimci
tavýrla eylemde bulunduðu ilk deneyimdi.

Otoriteyle olan çatýþmasýna raðmen, okulun son yýlýna sýnýf birincisi olarak
baþladý. Bu nedenle de sýnýfýnýn son yýlýnda Ýmparatorun page de chambre'si
olarak atandý. Bu askeri kariyere doðru önemli bir adýmdý. Bu görevdeyken,
Peter sarayýn sosyal etkinliklerinde oldukça zaman harcadý. Bunlarýn
ýþýðýnda, Peter Çar'a olan güvenini büyük ölçüde yitirdi. Sarayýn aþýrý
israfýna tanýk oldu. Bunu Nikolskoe ticari fuarýnda karþýlaþtýðý köylülerin
çalýþma ve yaþama koþullarý ile karþýlaþtýrdýðýnda, Peter Çar'a daha fazla
katlanamadý.

1862 Peter mezuniyeti yaklaþtýkça, geleceðini düþünmeye baþladý. Kendi
sýnýfýndaki pozisyonu nedeni ile istediði komisyona seçileceðini biliyordu.
Matematiðe olan ilgisi nedeni ile ciddi þekilde Topçuluk Akademisi'ne
katýlmayý düþünüyordu. Ama hükümete karþý geliþen hayalkýrýklýðý sonucunda
akademiye katýlmamaya karar verdi. Bunun yerine toplumsal koþullarý
deðiþtirebileceði, ve böylece de Rus toplumunun aþaðý sýnýflarýna yardým
edebileceði bir konuma gelmeyi düþündü.

Bunu yapabileceðini düþündüðü yerlerden birisi Sibirya idi. Ama ne yazýkki
hem babasý, hem de okul yöneticisi onun bu kariyer tercihini destelemekte
gönülsüzlerdi. Ama Peter'in Apraksi Sarayý çatýþmasýndaki kahramanlýðý,
nihayetinde Sibirya idaresine katýlmasýna olanak tanýdý. Bu Peter için on
yýllýk bir gezginlik döneminin baþlangýcýydý. Ekim'de Sibirya'ya vardýðýnda,
Peter General Kukel'in komutasý altýna verilmiþti. Projeleri tamamý ile
Peter'in umduklarý ile çakýþýyordu. Peter için, Kukel Rusya'da önemli
deðiþiklikleri baþlatabilecek bir liberal reformcuydu.

Peter'in Sibirya'daki ilk projelerinden birisi cezaevi reform komitesinde
sekreter olarak çalýþmaktý. Cezaevlerine yapýlan planlanmýþ ziyaretlerinde,
komite acýnacak koþullarý ilk elden tanýk oldu. Bir reform önerileri paketi
hazýrlanarak, St. Petersburg'a gönderildi. Ne yazýkki, tavsiyeler büyük
ölçüde dikkate alýnmadý. Peter ise cezaevlerinde gördüðü insanlýk dýþý
yaþamdan oldukça etkilenmiþti.

Kasým 1862 Peter, Markovich adlý resmi görevlinin uygulamalarýný denetlemek
üzere görevlendirildi. Markovich'in gücünü kötüye kullanarak, köylüleri
soyduðu ve dövdüðü yönünde raporlar gelmiþti. Markovich'in idare ettiði
köylülerle konuþarak, Peter Markovich'in görevden alýnmasýna yetecek kadar
kanýt toplamayý baþardý. Bu görevden almayý takip eden geliþmelerden Peter
derin bir þekilde hayal kýrýklýðýna uðradý. Markovich, Irkutsk yöneticisi Ye.
M. Zhukovski'nin yakýnýydý. Zhukovski nüfusunu kullanarak Markovich'in,
görevden alýnmasýndan kýsa bir süre sonra, baþka bir bölgede göreve
atýnmasýný saðladý. Bu, Peter'in hükümete karþý oluþan hayalkýrýklýðýný daha
da arttýrdý.

1863 Sibirya'da geçen zamaný boyunca bu hayalkýrýklýðý giderek arttý.
Þubat'ta Zhuhovski Kukel'e Irkutsk'a resmen bilgi vermesi emrini verdi.
Açýkça Kukel, Michael Bakunin'in Sibirya'dan kaçmasýndan sorumlu tutuluyordu.
Bu suçlamanýn yanýsýra, Zhukovski Kukel'in sürgündekilere karþý gösterdiði
sempatik tutuma da taraftar deðildi. Bu suçlamalarýn sonucunda Kukel
görevinden alýndý. Sistemin Markovich ve Zhukovski gibi adamlarýn iktidarda
kalmasýna imkan tanýrken, Kukel'i görevden almasý artýk Peter için
anlaþýlabilir þeylerdi.

Geçici bir süre için olsa da görevinden uzaklaþmak için, Peter Amur Nehri
boyunca görevlendirilen taþýma gemileri konvoyuna gönüllü olarak katýldý. Bu
yolculuk Peter'ýn o ana kadar Sibirya'da yaþadýðý hayalkýrýklýðýndan ve
gerilimden kaçmasý için bir fýrsat oldu. Günlüklerinden anlaþýldýðý üzere, bu
yolculuk süresince Peter doða ile çevrili olmaktan gayet mutlu idi. Ne
yazýkki doða herþeyin daha kötüye gitmesine neden oldu. Fýrtýna nedeni ile 43
geminin hepsi battý.

Dönüþ yolculuðu sýrasýnda, köylülerin hayatlarýnýn gerçekten neye benzediðini
görme þansýný edindi. Bu sayede hükümetin büyük planýnýn sonuçlarýna da
tanýklýk etti: Sibirya'daki sürgünler zorunlu olarak çalýþtýrýlýyorlardý, ve
biraz þansla mükemmel iþçilere dönüþüyorlardý. Aslýnda bu insanlar yaþamlarý
pahasýna köleliðe zorlanýyorlardý. Peter hükümetin planýnýn hiçbir zaman
iþlemeyeceðini anlamýþtý.

Kasým Taþýma gemilerindeki kayýplar nedeni ile, Peter'ýn kiþisel olarak
bizzat St. Petersburg'a rapor vermesi gerekiyordu. Gelecekteki kazalarý
engellemek için Amur üstünde kullanýlan gemilerin iyileþtirilmesi konusunda
resmi görevlileri ikna edeceðini umuyordu. Ama St. Petersburg bürokrasisi ile
yüzleþtiðinde, çok az ilerleme saðlayabildi. Bir çok çabadan sonra, Savaþ
bakaný Miliutin en sonunda Peter'ý ciddiye almýþ gözüküyordu. Peter'den
kazaya iliþkin resmi bir rapor, ve gemilerin iyileþtirilmesine yönelik
önerilerini bakanlýða sunmasýný talep etti. Çok sonralarý Peter önerilerinin
uygulanmadýðýný öðrenecekti.

Ocak 1864 Peter, en sonunda ilerleme kaydettiðini düþünerek Sibirya'ya döndü.
Ayrýlmasýndan önce, Doðu Sibirya'ya gitmek üzere özel bir göreve atanmýþtý.
Yanýna John Stuart Mill'in Özgürlük Üstüne adlý kitabýný almýþtý. Þubat'ta
Irkutsk'a varýnca, farklý yerlerde yayýnlanan makaleleri ile hükümeti
eleþtirmeye baþladý. Amur bölgesinde, hükümetin kararlarýnýn artýk bölge
sakinlerine zarar vermemesini amaçlayan bir çalýþma yapýlmasýný önerdi. Her
ne kadar bu eleþtirileri Sibirya idaresindeki bir çok görevlinin dikkatini
çektiyde de, herhangi bir disiplin uygulamasýna maruz kalmadý.

Mayýs 1864 Peter artýk iþinden o derece hayalkýrýklýðýna uðramýþtýki, istifa
etmeyi düþünmeye baþlamýþtý. Ama eðer ayrýlýrsa, hangi alanda devam edeceðini
bilemiyordu. Hükümet çalýþmalarýndan giderek geri çekildiði bir sýrada, baþka
bir fýrsat ortaya çýktý. Mançurya'nýn coðrafik araþtýrmasýna katýlmasý teklif
edildi. Coðrafya Peter'in her zaman ilgisini çekmiþti, böylece bu teklifi
büyük bir memnuniyetle kabul etti. Bu keþife çalýþýlacak alan hakkýndaki
mevcut tüm kitaplarý okuyarak baþladý. Günlüðünün Haziran ve Temmuz aylarýna
ait olan bölümleri (Mançurya'da kaldýðý dönem), onun bu coðrafik çalýþmadan
oldukça keyif aldýðýný gösteriyor.

1865 Bu yýl boyunca Peter kendisini tamamen coðrafi araþtýrmalara adadý. Bu
çalýþmalarý, sonunda onu coðrafya topluluðu içinde ün kazanmasýna neden oldu.
Ayný zamanda, ülkesindeki insanlarýn çoðunun karþýlaþtýðý acýlarý unutmasýna
yardým etti.

1866 Peter sonunda orduyu terketmek zorunda olduðunu anladý. Bu kararý
almasýnda iki olay etkili oldu. Bunlardan birisi gezide, Peter'ýn Lena altýn
madenini ziyareti sýrasýnda oldu. Buradaki koþullar Peter'ýn Amur
bölgesindeki kasabalarda gördüklerinden de kötüydü. Kardeþine yazdýðý
mektuplar, Peter'ýn iþçilere karþý izlenen tutumdan þok olduðuna tanýklýk
eder. Bu durumu deðiþtirmenin tek yolunun mevcut ekonomik sistemi kökten
deðiþtirmek olduðunu belirtir.

Ýkinci olaysa Haziran'da olur. Sürgündeki bir grup Polonyalý Çin'e kaçmak
için ayaklanma baþlattýlar. Sibirya idaresi orduyu göndererek çabucak durumu
kontrol altýna alýr. Ordu düzeni yeniden saðlar, ve ayaklanmanýn beþ lideri
kurþuna dizilir. Lena altýn madenlerindeki koþullara tanýklýðýnýn etkisi ile
Peter Polonyalýlarýn neden kaçmak istediklerini anlýyordu. Bunun da ötesinde,
ayaklanma kimseye karþý bir tehdit oluþturmuyorken ordunun kullanýlmasýný bir
türlü içine sindiremedi. Bunu takip eden aylarda, Peter kendini J.S. Mill,
Renan, Herzen ve Proudhon'un çalýþmalarýný okumaya verdi.

1867 Nisan'da Peter nihayet Irkutsk'u terk ederek St. Petersburg'a döndü.
Askeri görevlerinden ayrýlsa da, hükümet hizmetlerinden kendini
soyutlayamadý. Merkezi Ýstatistik Komitesi üyesi oldu. Bu görev çok az bir iþ
yüküne sahipti ve Peter böylece Coðrafya Topluluðu için yaptýðý çalýþmalar
üstünde yoðunlaþabiliyordu. Üniversite'ye de kayýt yaptýrdý, ama mali
sorunlar yüzünden mezuniyet gereksinimlerini yerine getiremedi.

1868-1870 Peter tamamý ile coðrafya çalýþmalarýna yoðunlaþmýþtý.

1871 Sonbahar'da Peter'ýn babasý ölür. Babasý Peter'ýn yaþamý üzerinde önemli
derecede kontrole sahipti. En sonunda ölünce, Peter da nihayet kendi yaþamý
üzerinde kontrol kurabildi. Ýþte tam bu sýrada, kamu hizmeti görevinden
ayrýlýr. Ýmparatorluk Coðrafya Topluluðu ona sekreterlik görevini (onun
yaþýndaki birisi için büyük bir onur olan) önerir. Peter ise Topluluktaki
yapacaðý kariyeri boþa geçirilmiþ olarak deðerlendirerek, teklifi reddeder.
Peter, gazetelerdeki Paris Komünü haberlerinin etkisi ile, Fransýz-Prusya
savaþý sýrasýndaki iþçi hareketleri ile ilgilenmeye baþlar. Hayatýnýn bu
dönüþüm evresinde, Peter iþçi hareketleri hakkýnda daha çok þey öðrenmek için
yurtdýþýna seyahat etmeye karar verir.

1872 Þubat'ta Rusya'dan ayrýlarak Ýsviçre'ye hareket eder. Zürih'e varmasýnýn
hemen ertesinde Peter Enternasyonal'in yerel þubesine üye olur. Rusya'da
mevcut olmayan sosyalist literatür ile tanýþýr. Sosyalizm hakkýnda sayýsýz
eser okuduktan sonra, bir çok sosyalist liderlerle mülakatlar yapmak üzere
Ýsviçre'de seyahat ederek konu üzerindeki çalýþmalarýný derinleþtirir. Ýþte
tam bu sýrada, Enternasyonal'in iþçiler toplantýsýna katýlmaya baþlar
(liderlerin toplantýsýna katýlmaktansa). Mart'ta bir arkadaþý Peter'a
Neuchatel'deki Jura Federasyonu'nun merkezini ziyaret etmesi önerisinde
bulunur.

Neuchatel'de, Peter Bakunin'in en yakýn arkadaþlarýndan birisi olan Guillaume
ile tanýþýr. Hem Guillaume, hem de Jura Federasyonu hakkýnda Peter'da olumlu
izlenimler oluþmuþtur. Federasyon'da organizasyon olmamasý ile büyülenmiþ
olan Peter, [federasyonu] eylemde görmeyi arzuluyordu. Jura iþçilerinin
bizzat kendilerini görmeyi arzulayan Peter Sovilier'e gider, orada baþka bir
federasyon lideri Adhemar Schwitzguebel ile tanýþýr. O da Peter'i çoðu saat
imalatçýsý olan bölge iþçileri ile tanýþtýrýr. Ýþçilerin izole edilmiþ ve
kendine yeterli doðasý Peter'i derinden etkiler. Kendi çýkarlarý
doðrultusunda çalýþmalarýna müsade edildiðinde iþçi cemaatinin (ing.
community) baþarýlý olduðunu görür. Ýþte hayatýnýn bu anýnda anarþist
olduðunu hisseder. Hatta Jura Federasyonunda devamlý bir görev alarak
Ýsviçre'de kalmayý düþünmektedir. Guillaume onu, bunun pratik olmadýðý
konusunda ikna eder. Bu yolculuðun garip yanlarýndan birisi ise, mesafe
olarak aralarýnda çok az bir uzaklýk olmasýna raðmen, Peter ile Bakunin'in
hiç karþýlaþmamýþ olmasýdýr. Bu aslýnda [karþýlaþmak için] iyi bir þanstý,
ama bir çok nedenden dolayý Peter Bakunin ile tanýþmak üzere Locarno'ya
gitmedi. Bunun sonucunda ise önde gelen iki Rus anarþisti asla
karþýlaþamadýlar.

Mayýs'ta Rusya'ya dönünce, "sansür yasasý tarafýndan koþulsuz olarak
yasaklanan", geniþ bir sosyalist yazýn toplamasýný da yanýnda getirdi. Bu
onun devlete karþý ilk sabote edici hareketiydi. Bu çalýþmalarý kardeþi ile
paylaþmak için aþýrý bir risk almýþtý. Kýsmen bu yazýndan cesaretlenen
Alexander sosyalistlerle bizzat karþýlaþmak için Ýsviçre'ye seyahat etti. Bu
seyahatinin sonunda, Lavro'un güçlerinin tarafýný tutuyordu. Bu ise Peter'ýn
tarafýna rakip bir taraftý. Bu þans eseri kardeþler arasýnda bir sürtüþmeye
neden olmadý. Bu tercihler iki kardeþin kiþiliklerini yansýtýyordu.

Dönmesini takiben, Peter bulduklarýný diðerleri ile paylaþmak için
sabýrsýzlýk içindeydi. Ama koþullar bu tip bir faaliyeti oldukça riskli
yapýyordu. Peter güvenebileceði insanlar bulmak zorundaydý. Bu güveni,
devrimci bilinci tüm Rusya'ya yaymak için kurulmuþ olan Chaikovski
Çevresi'nde buldu. Bu gruba katýlmakta bazý güçlükler çekti. Çevre'deki bir
çok liderden farklý ideolojik görüþleri vardý, ve Çevre'nin üyelerinin
çoðundan 7-10 yýl daha yaþlýydý. Bazýlarý onun Çevre'nin davasýna tam olarak
katkýda bulunamayacaðýný ya da bulunmakta isteksiz olacaðýný düþünüyorlardý.

1873 Peter kendisine yöneltilen eleþtirilerin yanlýþ olduðunu knizhnoe delo
adlý komitedeki çalýþmalarý ile ispatladý. Bu komite köylülere yönelik mevcut
sosyalist yazýnýn biçimini deðiþtirmek üzere oluþturulmuþtu. O zaman sadece
entelektüel yaklaþýmlar güdülüyordu. Chaikovski Çevresi bu tip bir yazýnýn
iþçileri isyana teþvik etmeyeceðini düþünüyordu. Bunun yerine, kitleler
tarafýndan yapýlmýþ baþarýlý devrim hikayeleri gerekliydi. Bu broþürlerin
halihazýrdaki hallerinin aþýrý basit olmasý gerekecekti, çünkü emekçi sýnýfýn
eðitimsizliði söz konusuydu. Bu broþürler köylüler tarafýndan gayet olumlu
karþýlandý, ve nihayetinde de hükümet bunlarý "aþýrý derecede zararlý" ilan
ederek, yasadýþý ilan etti. Peter broþürlerden sadece birinin yazýlmasýndan
sorumluyken, komitenin geliþmesinde önemli etkileri oldu.

Yazla birlikte Peter Çevre içindeki diðer projelerle de ilgilenmeye baþladý.
Ama ailesinin varlýklarýndan birisini sattýðýnda, Çevre'ye para vermeyi
reddetmesi bir çoðunu kýzdýrdý. Çevre Bakunin ile Lavrov arasýndaki güç
mücadelesinde taraf olmayý tartýþmaya baþlayýnca, gerilim daha da arttý.
Peter Lavrov'un tarafýný tutmanýn (Çevre'nin büyük bir kýsmý bunu istiyordu)
iþçiler arasýnda devrim tohumlarýnýn ekilmesindeki ilerlemeyi olumsuz
etkileyeceðini düþünüyordu.

Peter Çevre'nin rabochee delo faaliyetleri sýrasýnda iþçilerle bizzat aþina
olmuþtu. Bu komitenin içinde yer almak Peter'ýn emekçi gruplarýna dersler
vermesini gerektiriyordu. Hem polisten sakýnmak, hem de kendisini (hedef
kitlesi olan) köylülerle daha ilgili kýlmak için, genellikle kendini Borodin
adýnda bir köylü olarak gizliyordu. Bu nedenle ve hayatýnýn ilk dönemlerinde
emekçi sýnýfla haþýr neþir olmasý sayesinde, Peter diðer eðitimcilerden çok
daha baþarýlý oldu. Bunun da ötesinde, iþçilerle doðrudan temas içinde
olmaktan ve sözlerinin onlar üzerindeki etkilerine tanýk olmaktan büyük bir
sevinç duyuyordu. Derslerin nihayetinde, iþçilerin birleþmesine ve mevcut
hükümet sistemini yýkýmýna yol açacaðýný bekliyorlardý.

1874 Chaikovski Çevresi amaçlarýný gerçekleþtirmeden önce önemli gerilemeler
yaþadý. Mart'ta öðrencilerin kaldýðý bir apartman polis tarafýndan basýldý.
Ýçerde, polis P.A. Kropotkin tarafýndan yazýlmýþ devrimci manifesto'nun
kopyalarýný buldu. Bu manifesto Peter'ýn ilk önemli politik beyanatý olsa da,
polis onun tüm khozhdenie v narod'nin (halk harekatý) lideri olduðu sonucuna
vardý. Kropotkin bunu haber alýr almaz, hemen ülkeden ayrýlmayý düþündü. Ama,
ayrýlmadan önce, Peter Coðrafya Topluluðuna bir sunuþ yapmak istiyordu.
Sunuþu takiben ayrýlmak üzere tüm eþyalarýný paketlenmiþ halde hazýrlamýþtý.
Sunuþ olumlu karþýlandý ve durum Peter'ýn kaçmasýna için uygun gözüküyordu.
Arabaya biner binmez, iþçilerle dolu olan baþka bir araba ona yaklaþtý.
Tutuklanmaktan kaçan iþçilerin yardýmýna ihtiyaçlarý olabileceðini düþünen
Peter, iþçilerle konuþmak üzere arabasýndan indi. Arabasýndan ayrýlýr
ayrýlmaz, iþçilerin arabasýndan bir grup polis çýktý ve Peter'i Prens
PeterKropotkin olarak deðil de, anarþist köylü Borodin olatak tutukladýlar.

Peter sunuþunu yaparken polis apartman dairesini araþtýrmýþtý. Ýçerde o ve
diðerlerinin yaptýklarýna dair açýk deliller olan günlüðünü, bir çok kitabýný
ve yazýlarýný bulmuþlardý. Peter ayrýntýlý bir þekilde sorgulandý, fakat
herhangi bir bilgi vermeyi reddetti. Polis en sonunda Peter'in aleyhine
tanýklýk etmeleri için köylülere rüþvet vermek zorunda kaldý. Bu bilgiler
ýþýðý altýnda, Nisan ayýnda kötü bir üne sahip Peter ve Paul Kalesi'ne
nakledildi.

Bu kaledeki koþullar oldukça aðýrdý. Hücreler nemli ve oldukça rahatsýz edici
haldeydiler. Mahkumlar birbirinden tamamen ayrýlmýþtý, böylece Peter
haftalarca insanlarla hiçbir iletiþimi olmadan kaldý. Hapishanede yazý
yazmaya izin verilmiyordu, Peter gibi büyük bir entelektüel için büyük bir
cezaydý. Peter'ýn akýl saðlýðýný korumasýna yardým eden sadece iki faaliyeti
vardý; okumak ve egzersiz yapmak. Peter'ýn okuduklarýnýn büyük bir kýsmý
bilim ve tarih üzerineydi, ve bunlar kýz ve erkek kardeþleri tarafýndan
saðlanýyordu. Her gün cezaevinin alanýnda gezinmesine müsade ediliyordu. Ama
bu kýsa zaman Peter'ý tatmin etmiyordu. Buna ek olarak pek çok saatini de
hücresinde volta atmakla geçiriyordu.

Peter'ýn akademik ve ailevi iliþkileri yavaþ yavaþ ona karþý gösterilen
muameleyi etkilemeye baþladý. Eylül'de, Coðrafya Topluluðu, cezaevi
otoritelerini Peter'ýn hergün uzun saatler boyunca bir çok coðrafya makalesi
üzerine yazmasý ve çalýþmasý için özel izin vermeye ikna etti. Sonuç ise 1876
yýlýnda basýlacak olan buzul çaðlarýna iliþkin kapsamlý bir çalýþma oldu.

1875 Bu yýlýn ortalarýna doðru, daha çok siyasi mahkum tutuklanmýþ ve kaleye
doldurulmuþtu. Peter'ýn ilk hapishaneye geldiðinde varolan sessizlik artýk
kýrýlmýþtý. Mahkumlar duvarlara vurma yolu ile bir iletiþim sistemi
geliþtirdiler. Bu sýralarda Peter beklenmedik bir ziyaretçi ile karþýlaþtý.
Bir öðleden sonra, Büyük Prens Nikolai Nikolaevich, çar'ýn büyük kardeþi,
tamamen habersizce Peter'in hücresine geldi. Bu benzeri görülmemiþ bir þeydi.
Büyük Prens, bu kadar soylu bir konumda bulunan bir insanýn neden devrimci
hareket ile ilgilendiðini anlamak için Peter'ý ziyaret etmiþti. Karþýlaþma,
her ikisinin de birbirinden pek hoþlanmamasý ve diðerinin toplum için büyük
bir tehlike olduðunu düþünmesi nedeni ile, pek de iyi geçmedi. Büyük Prens
Peter'ýn mantýðýný anlamadan hücreyi terk etti.

Yýlýn sonuna doðru, Peter umudunu kaybetmeye baþlamýþtý. Soruþturmalar devam
etti, ve polis Peter'i itiraf ettirmek için her türlü araca baþvurdu. Bu
sýralarda, saðlýðý da kötüleþmeye baþlýyordu. Hücrenin nemli ve soðuk
koþullarý Peter'in romatizmaya yakalanmasýna yol açtý. Aralýk'ta, Adalet
Bakanlýðý mahkemesi yaklaþan Peter'in St. Petersburg Tevkif Evine nakline
karar verir. Peter Peter ve Paul Kale'sinde 21 ay geçirmiþti.

1876 Tevkif Evine geldikten sonra Peter'in yaþama koþullarý iyileþir. Bunun
nedeni ise, Peter'ýn kendi sözleri ile, evin "yabancý ziyaretçiler için
hazýrlanmýþ büyük bir gösteri odasý" olmasýdýr. Artýk Peter'ýn arkadaþlarý ve
ailesi ile görüþmesi serbest býrakýlmýþtý. Yaþama koþullarýndaki bu
iyileþmeye raðmen, Peter'in saðlýðý kötüleþmeye devam ediyordu. Peter'in yeni
hücresi Peter ve Paul Kale'sindekinden oldukça küçüktü (dört adým
geniþliðindeydi), ve Peter günlük yürüme rutinini gerçekleþtirmeye çalýþýrken
baþý dönüyordu. Kýsa bir süre sonra, klostrofobi [kapalý yerlerde bulunmaktan
çekinme, korkma] rahatsýzlýðý baþgösterdi.

Kýzkardeþi saðlýðý hakkýnda oldukça endiþeleniyordu. Doktoru, saðlýðý
iyileþinceye kadar Peter'i askeri askeri hastaneye sevk etmesi konusunda ikna
etmeyi baþardý. Mayýs'ta St. Petersburg Askeri Hastanesi'ne nakledildi. Bu
pek çok açýdan önem taþýyordu. En baþta, Peter sonunda akli ve bedensel
saðlýðýnýn iyileþmesi için gerekli olan týbbi yardýma ulaþabilmiþti.
Transferin hemen akabinde daha iyi hissetmeye baþladý. Fakat bunun doktorlarý
tarafýndan farkedilmesine izin vermedi. Bu ise Peter'in hastaneye
nakledilmesinin ikinci önemli nedenini gösterir; güvenlik hastanede çok daha
gevþekti. Peter hemen bir kaçma planý üzerinde çalýþmaya baþladý.

Haziran sonunda, Peter hastane alanýnda yaptýðý günlük yürüyüþü sýrasýnda
kaçmaya dayanan ayrýntýlý bir plan hazýrlamýþtý. Diðer bir çok kiþi
gardiyanlarýn dikkatini çekerek, sahilin kaçýþ için uygun olmasýný
saðlayacak, ve Peter binek arabasý ile kaçacaktý. Kaçma günü geldiðinde, bir
felaket tüm planlarý altüst eder. Ýþbirlikçileri sahil tarafýnýn temiz
olduðunu iþaret etmek için kullanýlacak kýrmýzý bir balon bulamamýþlardýr.
Kaçýþ gerçekleþmedi, ve bu aslýnda Peter için bir þans oldu. Bir köylü
konvoyu kaçýþ yolunu kapatmýþtý. Peter eðer kaçmaya kalkýþmýþ olsaydý, tekrar
yakalanmasý neredeyse kesindi.

Sonraki 24 saat boyunca Peter'in arkadaþlarý yeni bir kaçýþ planý hazýrlamak
için delicesine çalýþtýlar. Bayaðý bir çabadan sonra, Peter'in ilk planýnda
gerekli deðiþiklikleri yaptýlar. Tek sorun yapýlan deðiþikliklerden Peter'in
haberdar edilmesiydi. Bu da bir saatin içine planýnýn yazýlý bir özetinin
saklanmasý ile halledildi. Peter'in yakýn arkadaþlarýndan birisi onu ziyaret
etti, ve saati ona hediye olarak verdi. Peter'a da saati dikkatlice
incelemesini söylendi. Bunu yapýnca notu buldu. Artýk yeni planý biliyordu.
Ertesi gün herþey planlandýðý gibi gitti. Peter hapishaneden kaçtý, ve
iþbirlikçilerinden hiçbirisi de yakalanmadý. O akþam, grup St. Petersburg'un
en lüks restoranlarýndan birinde bunu kutladý. Polisin onlarý burada
aramayacaðýný tahmin ediyorlardý (ve doðru çýktý bu tahmin). Bir sonraki gün,
Peter Rusya'yý Finlandiya sýnýrýndan terk etmiþti. Finlandiya'dan gemi ile
Ýngiltere'ye hareket etti.

Peter'ýn Ýngiltere'deki ilk birkaç ayý iliþkiler kurmakla geçti. Temel fikri
Jura Federasyonu'nda tekrar çalýþmak isteðinden Guillaume'yi haberdar
etmekti. Guillaume bundan çok memnun olarak, Peter'ýnBulletin de la
Federation Jurassienne'de makaleler yazmasýný talep etti. Yine zamanýnýn bir
kýsmýný da Ýmparatorluk Coðraya Topluluðu için yazmakla geçirdi. Ama, onun
asýl ilgisi iþçi hareketineydi.

1877 Peter Ocak'ta Londra'dan ayrýlarak, tüm zamanýný Jura Federasyonu'na
ayýrabileceði Ýsviçre'nin Neuchatel bölgesine yerleþti. Federasyona geri
döndüðünde, 1872'de gördüðü enerjinin büyük ölçüde kaybolduðunu fark etti.
Sorunlar büyül ölçüde federasyondaki liderlik yokluðundan kaynaklanýyordu. Bu
da bir amaç eksikliðine yol açmýþtý, Peter [federasyonun] iþçi hareketi
üzerinde oldukça kýsýtlý bir etkisi olacaðýný düþündü. Paul Brosse, Peter'ýn
grubun içinde etkilendiði bir kiþiydi. Peter ve Brousse, Paris Komününü anma
amacý ile 18 Mart'ta Bern'de bir gösteri organize ettiler. Peter bu küçük
kargaþanýn biraz da olsa iþçileri hareketlendireceðini düþünüyordu.
Feerasyon'un kimi üyeleri gösteri sýrasýnda polisle bir çatýþma olmasýndan
endiþeleniyorlardý. Peter'in aslýnda umduðu da buydu. Polis müdahalesinin
büyük bir propaganda olacaðýný biliyordu.

Polisle çatýþma gerçekten de gerçekleþti. Grup komünün anýsýna kýrmýzý bir
bayrak taþýyordu. Ýsviçre yasasý bayraðýn kamusal alanda gösterimini
yasaklamýþtý. Polis güç kullanarak bayraklara el koymaya çalýþtý. Bir çok
göstericinin yanýsýra altý ya da yedi polis yaralandý. Ama polis tüm
bayraklarý ele geçiremedi. En sonunda bayraklar konuþmalarýn yapýldýðýný
salona ulaþtýrýldý. Genel olarak o gün büyük bir baþarýydý. Polisin vahþi
tutumu iþçiler üzerinde büyük bir etki yarattý. Gösteriden sonra
federasyonunun büyüklüðü ikiye katlanmýþtý. Guillaume Peter'in gösterinin
baþarýlý olduðu fikrine katýlmýyordu. Kullanýlan þiddet içeren taktikleri
onaylamýyordu; bu Peter ile arasýnda bölünmeye yol açýyordu.

Takip eden yýllarda, Peter toplumsal kongrelerle yakýndan ilgilendi. Eylül'de
Enternasyonal'in son toplantýsýna katýldý. Örgüt Marks'ýn merkezi New York'a
taþýmasý sonucunda kötü bir sonla karþýlaþtý. Enternasyonal daðýlma sürecinde
iken, Peter Jura Federasyonu'nun Kuzey ve Güney birimleri arasýnda oluþan
sorunlarý fark etti. Bu bölünme [sonucunda], toplantýlardan çýkan kararlarýn
çoðunu sabote etmekteydi.

Enternasyonal toplantýsýndan bir hafta sonra, Peter Ghent'deki Evrensel
Sosyalist Kongresi'ne (Universal Socialist Congress) katýldý. Oturumdaki iki
sekreterlikten birisi için aday gösterilse de, polisin kendisini aradýðýný
öðrenen Peter Kongre'den erken ayrýlmak zorunda kaldý. Belçika'lý
yetkililerin kendisini Rusya'ya iade edeceklerinden çekinen Peter, ülkeyi
terk ederek Ýngiltere'ye geçti. Kýsa bir süre sonra Ýsviçre'ye geri döndü.

1878 Peter bu yýlýn büyük bir kýsmýný Jura Federasyonu'nu güçlendirmek için
uðraþmakla geçirdi. Aðustos'ta ilk siyasi programýný geliþtirmiþti. Bu
program Jura Federasyonu'nun yýllýk toplantýsýnda sunuldu. Bazý önemli
þahsiyetler Federasyon'da olsa da, Guilllaume ve Bakunin yoklardý (Guillaume
artýk faal deðildi, ve Bakunin de artýk yaþamýyordu). Onlarýn boþluðunu Peter
doldurmaya çalýþtý. Programý dört kýsýmdan oluþuyordu:

1. kolektivizm
2. devletin yadsýnmasý
3. toplumsal devrimin ve kapitalizmin sona erdirilmesinin kabulü
4. devleti sona erdirmenin aracý olarak eylem (þiddet kullanýmý)
propagandasýnýn kabulü.

Peter toplumun Paris Komününden etkileneceðini umuyordu. Çalýþmalarýnýn
öncülüðünde iþçilerin yaþam koþullarýnda saðlanacak iyileþmenin de olumlu
olacaðýný umuyordu. Bu da toplumsal devrimin baþlangýný oluþturacaktý.

1879 Peter, Jura Federasyonu'nun devrimi örgütleyebilecek durumda olmadýðýný
fark eder. Bu nedenle, yýlýn büyük bir kýsmýný Brousse ile birlikte
Federasyonu yeniden yapýlandýrmak için çalýþarak geçirir. Çabalarý özellikle
Federasyon'un Ekim Kongresi'nde yoðunluk kazanýr. Eski liderlerin büyük bir
kýsmý artýk Federasyon'un içinde yer almýyordu; Peter bunu faaliyetlerin yeni
bir doðrultuda yönelimi için bir fýrsat olarak nitelendirir. "Pratik
Gerçekleþmesi Açýsýndan Anarþist Fikir" baþlýklý bir konuþma yapar. Bu
konuþma Peter'in geleceðe yönelik planlarýný ortaya koymaktadýr. Görüþlerin
çoðu bir önceki kongrede söylenenlerin benzeri olsa da, Peter anarþistlerin
siyasi bir parti olmamasý [haline gelmemesi] gerektiðini söyler. Bu fikirler
kongrede genelde olumlu karþýlanýr.

Bu yýlýn içinde, Peter sessizce evlenir.

1880 Peter artýk Federasyon kongresinde önde gelen bir güçtür. Herhangi bir
yeni duruþ geliþtirmese de, Jura federasyonunun sahip olduðu görüþleri
geliþtirmek için çaba harcar. Ýþte bu noktada, Federasyon artýk Bakunin
tarafýndan geliþtirilen geleneksel görüþlerinden ayrýlarak, Peter'ýn ifade
ettiði görüþlere doðru yanaþýr. Temel farklýlýklar ücret sorunundan
kaynaklanmaktadýr. Bakunin, ücretlerin harcanan emeðin biçimi ve miktarýna
dayandýðý bir sistemi savunmuþtu. Peter ise üretim ve geçimlilik araçlarýnýn
toplumdaki herkes arasýnda eþit daðýtýlabileceði fikrini savunuyordu. Bu
dönemde yaptýðý konuþmalar sosyalist hareket için önemli bir temel teþkil
ediyordu.

1881 Temmuz ayýnda, Peter Londra'da toplanan Uluslararasý Anarþist
Kongresi'ne katýldý. Kongrenin kayýtlarý Peter'in kongre'de önemli bir role
sahip olduðunu gösteriyor. Bu önemlidir, çünkü Peter'in Jura Federasyonu
dýþýnda da devrimci çevrelerde kabul görmeye baþladýðýna iþaret etmektedir.
Kongre'de, Peter þiddet kullanýmýný devrimi ateþlemekte bir araç olarak
kullanma fikirlerini açýklar. Tüm þiddet biçimlerini [-n kullanýmýný]
gerekçelendirmekte zorlansa da, bir patlamanýn [bomba ile olan] bir oy'dan
çok daha etkili olduðunu söyler. Ama, bu bireylerin deðil, halkýn terörist
eylemi olacaktýr.

Bu yýllar boyunca, Peter dergicilikte de faaldir. Jura Bülteni'nde yazmanýnýn
yanýsýra, Arbeiter Zeitung, L'Avant-Garde, La Justice için de çalýþmalar
yapar, ve kendi dergisi La Revolte'i çýkarmaya baþlar. Bu makalelerin
içerikleri ekonomi üzerine siyasi saptamalardan, þiddet kullanýmý üzerine
tartýþmalara kadar uzanýr.

Bu yýlýn Mart ayýnda Çar Alexander II'nin suikastle öldürülmesinin ardýndan,
þiddet yollu propaganda konusunda bir çok makale yazar. Peter bu olayý
toplumsal devrimin yakýnlaþmasýnýn bir iþareti olarak görür. Suikasti
Rusya'da sayýsýz idam izler. Peter bunlara karþý kitlesel protestolar
yapýlmasý için çaðrýda bulunur. Peter'ýn Çar'ýn infazýný desteklemesinin
yanýsýra [yaptýðý]bu protesto çaðrýlarý, Aðustos'ta Ýsviçre'den sýnýrdýþý
edilmesine yol açar.

Hemen hemen ayný dönemde, yeni Rus Çarý Alexander III Kutsal Kardeþliði (Holy
Brotherhood) kurar. Bu devrimcilere karþý saldýrýlara baþlamak üzere
oluþturulmuþ gizli bir örgüttür. Kardeþliðin ilk eylemlerinden birisi iki
kiþi için infaz emri çýkarmaktý. Birisi Narodnaia Volia üyesi Lev Gartman
için, öbürü ise Peter Kropotkin için. Þans eseri Peter bu gizli plandan
haberdar olur ve bunu gazetesinde, LondraTimes'ýnda ve Newcastle'ýn
Chronicle'ýnda açýklar. [Suçunun] açýðý çýkmasý karþýsýnda güç durmda kalan
Rus hükümeti tüm ajanlarýný geri çaðýrýr. Bu olay, Peter'ýn Rusya'ya geri
dönmeme kararýný almasýna yol açar. Böylece, Ýngiltere'de dolaþarak dersler
verir, ve bir çok yayýn için makaleler yazar.

1882 Bu yýlýn büyük bir kýsmýný, Peter Newcastle'ýnChronicle'ý için makaleler
yazmakla geçirir. Bu makalelerin büyük bir kýsmýnýn konusu, Rusya'daki iþçi
sýnýfýna karþý gösterilen tutum ve hükümetin yolsuzluklarý oluþturmaktadýr.
Etkileyici bir þöhret kazansa da, Peter Ýngiltere'de mutlu deðildir.
Ýngiltere'de ne iþçi sýnýfý hareketinin, ne de katýlabileceði dikkate deðer
herhangi bir toplumsal örgütlenmenin olmadýðýný düþünmektedir. Ekim'de
Fransýz þehri Thonon'a gider. Ne yazýkki, anarþist olarak ünü onun önünde
gitmektedir. Ýki ay sonra tutuklanarak, (artýk varolmayan) Enternasyonal'le
olan iliþkileri nedeni ile beþ yýl hapse mahkum edilir.

1883-86 Onu kurtarmak için gösterilen etkili uluslararasý çabalara raðmen,
Peter üç yýlýný Fransýz hapishanesinde geçirir. Fransýz hapishanesindeki
koþullar iyi olmamakla beraber, Rusya'daki hapishanelerden çok daha iyidir.
Peter'in karýsýný görmesine, siyasi olmayan eserleri okumasýna ve kýsýtlý da
olsa yazmasýna izin verilir. Peter'in bu dönemdeki en önemli
destekleyicilerinden birisi Elisée Reclus'tur. Reclus Peter'a bilimsel
eserleri ulaþtýrýrken, Peter'ýn yaþam koþullarýný da iyileþtirmek için
uðraþmýþtýr. Nihayet Ocak 1886'da, Fransýz hükümeti Peter'ýn ülke dýþýnda
olmasýnýn daha az tehlikeli olacaðýna karar verir. En kýsa zamanda ülkeyi
terk etmek koþulu ile serbest býrakýlýr.

1886 Hapisten serbest býrakýlmasýndan bayaðý bir sonra, Peter Ýngiltere'ye
döndü. Hapishanede geçirdiði zamanýn düþünceleri üzerinde açýkça bir rolü
olmuþtu. Devrimci eylemlere kalkýþacak enerjisi kalmamýþtý. Yýlýn sonlarýna
doðru Peter kiþisel nedenli iki sorunla karþýlaþtý. Ýlk olarak, karýsý Tifüs
nedeni ile oldukça aðýr þekilde hastalanmýþtý. Ama sonunda iyileþti. Ýkinci
olarak ise, siyasi suçlamalarla Sibirya'ya sürgün edilen kardeþi Alexander
intihar etti. Bu özellikle Peter için yýkýcý olmuþtu, çünkü birbirlerine çok
yakýndýlar. Alexander'ýn eþi bu trajediden kendini toparlayana kadar birlikte
kalmak için Peter'ýn yanýna geldi.

Bunu izleyen birkaç yýl boyunca, Peter gücünün ve zamanýnýn el verdiði
ölçüde, Ýngiltere'de pekçok yerde dersler verdi, ve anarþist bir gazete
çýkarmanýn hazýrlýklarý ile uðraþtý.

1890'lar Bu on yýl içinde Peter'ýn Ýngiltere'deki popülaritesi zirveye
ulaþtý. O zamanýn Ýngilteresindeki dikkate deðer bir çok entelektüel ile
arkadaþlýðý vardý. Ama hastalýðý yüzünden dersler vermeyi nerede ise tamamý
ile býraktý. 1896 güzünde, La Revolt'u tekrar çýkarmak amacý ile çalýþmak
üzere Fransa'ya davet edildi. Fransýz yetkilileri Ýngiltere'yi terk etmeden
hemen önce onu ziyaret ederek, onu engellediler. 1897'de Britanya Bilim
Ýlerlemesi Cemiyeti adýna Kanada'ya davet edildi. Kanada'yý ziyaretinden
sonra Peter dersler vererek ABD'yi dolaþtý. Boston ve New York gibi yerlerde
derslerine katýlýmýn düþük olmasý onu hayal kýrýklýðýna uðratmýþtý. Ama
anýlarýnýn basýlmasý konusunda Atlantic Monthly ile anlaþmasý onu memnun
etti.

Peter'ýn zamanýnýn büyük bir kýsmý yazmakla geçiyordu. Bir çok devrimci yayýn
için devamlý yazmasýnýn yanýsýra, üç ayrý kitap üzerinde de çalýþmalarý devam
ediyordu: Tarlalar, Fabrikalar ve Atölyeler; Karþýlýklý Yardýmlaþma ve Ahlak.
Bu kitap ve makalelerinde Peter topluma anarþist-komünist bakýþý geliþtirmeye
çalýþtý.

1901 Peter bir kere daha Amerika'yý ziyaret eder. Bu yolculuk onun için
oldukça zorlu geçer, ve Guillaume'ye fazla ömrünün kalmadýðýný söyler.

1901-09Belki de toplumsal devrimin yaklaþtýðýný hissederek, Peter Rus
siyaseti ile yeniden ilgilenmeye baþlar. 1903'de Rus anarþist dergi Khleb i
volia'nýn çýkmasýna yardým eder. Bu anarþist dergi Peter'in daha önce yazdýðý
dergilereden farklýdýr. Önceleri, dergilerin içerikleri üzerinde büyük ölçüde
kontrol sahibi olmaktan memnunluk duyardý. Þimdi ise, bu dergideki konumu
nedeni ile, ancak kendi etkinliði yolu ile içeriði kontrol etmeyi umabilirdi.
1904 yýlýnda, terörizme yaklaþým konusunda dergi ile anlaþmazlýða düþmesi
sorun yarattý. Rusya'daki þiddeti böyle dýþardan cesaretlendirmenin
sorumsuzluk olduðuna ve devrimci hareketi destekleyici potansiyeli
soðutacaðýna inanýyordu. 1905 yýlýnda dergi yayýmýný durdurdu.

Rusya'da 1905 yýlýnda, Peter'a yeni toplumsal düzenin yakýn olduðu umudunu
aþýlayan bir toplumsal ayaklanma yaþandý. 1905 ve 1907 yýllarý arasýnda,
anarþistlerin Rus devriminde nasýl bir tutum izleyeceðine dair bir dizi
toplantýlar düzenlendi. Peter anarþist davaya yardýmcý olmak için Rusya'ya
gitmeyi bile düþünüyordu. Ama en sonunda Rus Devleti devrimi bastýrmayý
baþardý. Bu Peter'da derin bir ümitsizliðe yol açtý. Devrimci faaliyetteki
olasý zayýflýklarý görmeye baþladý. Bu ise radikal dergicilikten geri
çekilerek, tamamen kendisini kitap yazmaya adamasýna yol açtý.

Rus ayaklanmasýný takip eden dönemde, polis ve hükümet ajanlarýnýn aralarýna
sýzma çabalarý nedeni ile radikal gruplar sorunlar yaþadýlar. 1908 yýlýnda,
Peter bir adamýn iki taraflý casus olmakla suçlandýðý bir mahkemede hakim
rolünü üstlendi. Hakim rolünde olmaktan rahatsýzlýk hisseden Peter, tüm
duruþmanýn pek az faydalý bir sonucu olduðunu düþünüyordu.

Bu zaman zarfýnda, Peter bir alim olarak enginliðini ortaya koyan, Rus
edebiyatý ve Fransýz Devrimi üstüne kitaplarýný yayýnladý.

1909-14 Bu dönemde saðlýk durumu kötüleþiyordu. Londra'dan daha sýcak bir
iklime sahip Brighton'a gitmeyi denedi. 1908 yýlýnda, nemli Ýngiliz kýþýndan
kurtulmak için kýþlarýný Ýtalya ve Ýsviçre'de geçirmeye baþladý. 1913
yýlýnda, Ýsviçre yetkililerini devamlý olarak Ýsviçre'de ikamet etmesine izin
vermelerine ikna etti. Ona bu izni tüm anarþist faaliyetlerden uzak kalmasý
koþulu ile verdiler.

1912 Þubat'ýnda, Lena altýn madeni iþçileri (Peter'ýn daha önce ziyaret
ettiði) daha iyi çalýþma koþullarý talebi ile grev baþlattýlar. Grevi kýrmak
için, askerler insan kalabalýðýnýn üzerine ateþ açtýlar, 270'i öldürüldü ve
240'ý ise yaralandý. Ýþçi ayaklanmalarýný canlandýracaðýný uman Peter derhal
bu olayý gündeme getirmek için çalýþmaya baþladý. Bu olayý protesto etmek
için diðer altýn madenleri de greve gittiler. Ama, devrim baþlamadan I. Dünya
Savaþý'nýn baþlamasý herþeyi kesintiye uðrattý.

1914-1917 Peter'ýn I. Dünya Savaþýna karþý aldýðý tavýr oldukça açýktý. Tüm
ülkelerin Almanya'ya karþý birleþmesini savunuyordu. Herkese Fransa'nýn
Almanya'dan korunmasý gerektiðini söylüyordu. Bunun sebebi ise, Fransa'nýn
toplumsal eþitlik ve özgürlük konularýnda dünyaya esin kaynaðý olacak bir
ülke olduðuna inanmasýydý. Almanya'yý ise insanlýðýn kurallarýna saygýsý
olmayan, "Hun ordularý" olarak nitelendiriyordu. Saðlýðý ne zaman izin
verirse, Almanya'ya karþý düzenlenen mitinglerde konuþmalar yapýyordu.

Peter'ýn heyecaný Almanya yenilebilirse ortaya çýkacak ihtimallerden
kaynaklanýyordu. Bu tür bir savaþý takip edecek yeniden yapýlanma sürecinin
toplumsal deðiþim için ideal koþullarý ortaya çýkaracaðýna inanýyordu. Peter
için, Almanya'ya karþý savaþ devlete karþý savaþ demekti.

1917 Þubat 1917 olaylarý hemen hemen herkes için bir sürpriz oldu. Rus
Devrimi, Peter ve diðerlerinin yýllardýr yazdýklarý gibi oluþan,
kendiliðinden olan bir devrimdi. Devriminin baþarýlý olduðu belli olduðunda,
Peter Rusya'ya dönmek için hazýrlýklara baþladý. Almanya'ya karþý savaþýn
hala önemli olduðu konusunda insanlarý uyarýyordu. Ancak savaþ bittikten
sonra, yeni Rus toplumu güvenlik içinde olabilirdi.

30 Mayýs 1917'de Peter Petrograd'a varýr. Bu sýralarda bir çok devrimci geri
dönüyor olsa da, Peter'ýn ünü büyük bir kalabalýðýn onu karþýlamak üzere
toplanmasýna neden oldu. Hatta yeni hükümet onu karþýlamak üzere temsilciler
gönderdi. Bu fýrsatý kullanarak, devrimcileri yücelten ve Rusya'nýn
Almanya'ya karþý savunulmasýný destekleyen uzun bir konuþma yaptý. Rusya'nýn
tüm yurttaþlarýna ve uluslarýna eþitliði garanti eden tarihteki ilk ülkesi
olmasýndan dolayý aþýrý mutluydu.

Bu yýlýn geri kalan kýsmýnda, Peter hükümet politikalarýnýn oluþturulmasýna
katýldý. Yerel yetkinin desteklendiði, ABD'ye benzer bir sistemin
uyarlanmasýný savunuyordu. Savaþ içinde olmalarý nedeni ile, fikirlerine
karþý çýkýldý. Ama Bolþeviklerin iktidara gelmeleri ile, Peter hükümet
içindeki faaliyetlerini büyük ölçüde durdurdu.

1918-1921 1918'de Peter'in Bolþevikler tarafýndan hapsedildiðine dair
söylentiler vardý, ama o serbestti. Hem iç savaþýn neden olduðu dayanýlmaz
yaþam koþullarý, hem de Bolþeviklerin iktidara gelmesini devrimin baþarýsýz
olmasý demek olduðunu görmesi nedeni ile, Peter aþýrý bir mutsuzluk
içindeydi.

Hayatýnýn geri kalan kýsmýný, aralarýnda Ahlak adlý kitabýnýn da bulunduðu,
yarým kalmýþ eserlerini tamamlamakla geçirdi. Bir çok üniversiteden teklifler
alsa da, bozulan saðlýðý nedeni ile hepsini geri çevirmek zorunda kaldý.
Avrupa'da yayýnlanan bir çok dergi için yazýlar yazmaya devam etti.

1920 yýlýnda, saðlýðý o derece bozulmuþtu ki, artýk arkadaþlarý ile
konuþmakta bile güçlük çekiyordu. Bir çok kimse daha saðlýklý bir iklime
sahip yerlere gitmesi için Rusya'dan ayrýlmasýný öneriyordu. Ama Peter olduðu
yerden oldukça memnundu. 8 Þubat 1921'de Peter Kropotkin öldü. Lenin'in
kiþisel izni ile, anarþistler tarafýndan büyük bir cenaze töreni düzenlendi.
Bu anarþistlerin kitlesel olarak Rusya'daki son bir araya geliþi oldu.

Çeviri: Anarþist Bakýþ

_______________________________________________
A-infos-tr mailing list
A-infos-tr@ainfos.ca
http://ainfos.ca/cgi-bin/mailman/listinfo/a-infos-tr


A-Infos Information Center